ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΒΡΑΒΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

Με προβληματίζει ότι εδώ και πολλά χρόνια βραβεύονται από την πολιτεία και άλλους φορείς για το έργο τους συγγραφείς, ποιητές, ηθοποιοί, κ.λπ., αλλά είναι περιορισμένες, σχεδόν ελάχιστες, οι τιμητικές διακρίσεις για τους εικαστικούς – έχω παρευρεθεί σε βραβεύσεις εικαστικών στην Προεδρία της Δημοκρατίας και στη Γαλλική Πρεσβεία – και σχεδόν ανύπαρκτες για τους αρχιτέκτονες, σε μια εποχή που επιβραβεύονται τόσο διεθνώς (Βραβεία Pritzker, UIA) όσο και από έγκυρους φορείς στις χώρες που δραστηριοποιούνται.

Στην Ελλάδα, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, αγνοούνται οι διακεκριμένοι αρχιτέκτονες για το συνολικό τους έργο, και μόνο από τις σχολές αρχιτεκτονικής κάποιοι τιμώνται ως επίτιμοι διδάκτορες χωρίς καμία δημοσιότητα. Και δεν αναφέρομαι στην πληθώρα των βραβεύσεων έργων αρχιτεκτόνων από διάφορους αξιόπιστους και μη φορείς, ούτε και στις ελάχιστες τιμητικές ημερίδες. Αναφέρομαι μόνο στις βραβεύσεις του συνολικού τους έργου, που είναι χρήσιμο να πραγματοποιούνται όσο είναι εν ζωή, και εκτιμώ ότι θα μπορούσαν να γίνουν με πρωτοβουλία του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής και του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων.

Υπάρχει όμως μια σχεδόν άγνωστη στο ευρύτερο κοινό πρωτοβουλία, που τιμά σημαντικές προσωπικότητες για τη συνολική συνεισφορά τους στην ελληνική αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική θεωρία και πρακτική, στο πλαίσιο καθιερωμένων πλέον ημερίδων με τίτλο ΕΣΩ, για την αρχιτεκτονική και το ντιζάιν, που πραγματοποιούνται επί 13 συναπτά έτη, από τον Βασίλη Μπαρτζώκα (εικ. 18) και την εταιρεία του Design Ambassadors. Παράλληλα με τις εισηγήσεις σημαντικών ομιλητών από την ελληνική και διεθνή αρχιτεκτονική σκηνή, απονέμονται από το 2018 με σοβαρότητα, Βραβεία Συνολικής Προσφοράς σε αξιόλογες προσωπικότητες αδιαμφισβήτητου κύρους, αρχιτέκτονες και εικαστικούς, για τη συνολική τους συνεισφορά. Οι ολοένα και βελτιούμενες αυτές εκδηλώσεις συγκροτούν σταδιακά έναν θεσμό, παρά τις όποιες επιφυλάξεις, για τον «εμπορικό» τους χαρακτήρα. Είναι γεγονός ότι έχουν αλλάξει τα πράγματα. Οι σοβαρές εκδηλώσεις πλέον είναι δύσκολο να πραγματοποιηθούν χωρίς την υποστήριξη των σχετικών εταιρειών που ενδιαφέρονται να προωθήσουν τα προϊόντα τους. Στην περίπτωση του ΕΣΩ αλλά και των ανάλογων εκδηλώσεων που οργανώνει ο Βασίλης Μπαρτζώκας, η άψογη οργάνωση και η προσωπική του επιμέλεια συμβάλλουν στη μεγαλύτερη δυνατή υποστήριξη από τις εταιρείες, οπότε και το αποτέλεσμα υλοποιείται με τον καλύτερο τρόπο. Ολα οδηγούνται πλέον σε αυτή την αναπόφευκτη ζεύξη των εκδηλώσεων πολιτισμού με τη διαφήμιση και το ζητούμενο στο μέλλον είναι η επιδίωξη για την καλύτερη δυνατή ποιότητα και το υψηλό επίπεδο. Είναι τελικά μονόδρομος, στον βαθμό που η πολιτεία αδυνατεί.

Μέχρι σήμερα έχουν βραβευθεί συνολικά, στις κατάμεστες αίθουσες, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και στην αίθουσα Τριάντη στο Μέγαρο Μουσικής, δεκαεπτά προσωπικότητες, ένδεκα αρχιτέκτονες, ένας πολιτικός μηχανικός και πέντε εικαστικοί, που απεικονίζονται στη σύνθετη εικόνα.

Στη φετινή ημερίδα με κεντρική θεματική «Αγκαλιάζοντας το χάος σε έναν έξυπνο κόσμο» στις 7 Μαΐου 2025, πραγματοποιήθηκε η έβδομη απονομή των Βραβείων Συνολικής Προσφοράς Archisearch, για να αναδείξει και να τιμήσει το έργο και την προσωπικότητα του εικαστικού Κώστα Τσόκλη (εικ. 1), του αρχιτέκτονα Μάνου Περράκη (εικ. 2), και της ομότιμης καθηγήτριας της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ Ντίνας Βαΐου (εικ. 3).

Τα βραβεία απένειμε ο Παναγιώτης Πάγκαλος, αρχιτέκτονας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, αφού διατύπωσε με ευαισθησία εισαγωγικά κείμενα και με παράλληλη προβολή σχετικών βίντεο με επιλεγμένες εικόνες από το έργο τους. Μετά την τιμητική παράδοση των βραβείων ακολούθησαν οι τοποθετήσεις των βραβευθέντων, που αποσπάσματά τους παραθέτω στην συνέχεια:

ΚΩΣΤΑΣ ΤΣΟΚΛΗΣ: Είναι ωραίο που κάποιοι συνάνθρωποί σου, και μάλιστα αυτοί που ταξιδεύουν με το ίδιο τρένο με σένα, αν όχι με το ίδιο βαγόνι, να σε τιμούν με άυλα βραβεία και ωραία λόγια! Τους είμαι ευγνώμων. Εξέφρασε επίσης τον φόβο του μπροστά στη σύγχρονη τεχνολογία, που ενώ την χρησιμοποιεί δεν την κατανοεί όπως και πολλοί από μας.

ΜΑΝΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ: Το θέατρο, είπε, πάντα σου άνοιγε τον δρόμο, προς νέα δημιουργία, και έναν διάλογο με το παρελθόν, έχοντας παράλληλα την τύχη να συνεργαστεί με τους μεγάλους της εποχής του, μοιραζόμενος τα όνειρά τους. Ηταν για μένα μια ζωή γεμάτη, από Τέχνη και Αρχιτεκτονική, τη μόνη τέχνη που σου επιτρέπει να ζεις μέσα σε αυτήν, και να ονειρεύεσαι, να πράττεις, και να ελπίζεις το ακατόρθωτο, το θαύμα.

ΝΤΙΝΑ ΒΑΪΟΥ: Στο κείμενο που διάβασε η κόρη της Ειρήνη Χατζημιχάλη, αναφέρθηκε: στους επιστημονικούς της προβληματισμούς, γύρω από την ιδέα ότι ο χώρος παράγεται από την κοινωνία και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των κοινωνικών σχέσεων και όχι ουδέτερο δοχείο, έτοιμο να δεχθεί τους σχεδιασμούς των αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων, μέσα από μια έμφυλη σκοπιά, καθώς και για τις εμπειρίες της στο ΕΜΠ, στην περίοδο εκδημοκρατισμού.