Ενα μανιφέστο με Σεφέρη, Κιούμπρικ και Μαντόνα

Την ώρα που στο Βελιγράδι πλήθη συγκεντρώνονται σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, στο Νόβι Σαντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σερβίας, τα πνεύματα δεν είναι διόλου οξυμμένα. Περαστικοί απολαμβάνουν τις τελευταίες αχτίδες φωτός στον κεντρικό πεζόδρομο, ενώ οικογένειες με μωρά σε καρότσια, στολισμένα με στεφανάκια από βάγια και μικρές καμπανούλες, σημαίνουν την έλευση του Πάσχα. Είναι άλλωστε Σάββατο του Λαζάρου. Κόντρα σε αυτή την ατμόσφαιρα, τα κεράκια, τα σημειώματα και οι αφιερώσεις που στοιβάζονται γύρω από το άγαλμα της μεγάλης πλατείας υπενθυμίζουν το πρόσφατο δυστύχημα από την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης. Η πόλη δεν χάνει τον παλμό της πολιτιστικής της ζωής. Το Φεστιβάλ Χορού βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και κόσμος συρρέει στην έδρα του, το Εθνικό Θέατρο της Σερβίας.

Μαζί τους, βρεθήκαμε κι εμείς, προκειμένου να παρακολουθήσουμε την πρεμιέρα της «Χρυσής εποχής», της νέας παραγωγής του μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής σε χορογραφία και σκηνοθεσία του διευθυντή του Κωνσταντίνου Ρήγου. H συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ Χορού Βελιγραδίου περιοδεύει στο εξωτερικό χάρη στη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Δύο δεκαετίες μετά την πρώτη του παρουσία στο φημισμένο Φεστιβάλ Χορού με την παράσταση «Ταξιδιώτης του χειμώνα» της ομάδας Οκτάνα, ο χορογράφος επέστρεψε στο Νόβι Σαντ και μαζί στις καλλιτεχνικές του ρίζες. Γιατί στο νέο έργο του, που κάνει πρεμιέρα στη Λυρική Σκηνή στις 9 Μαΐου, κάνει έναν ιδιότυπο χορευτικό απολογισμό της 35χρονης καριέρας του. Με πρώτες ύλες τις αναφορές, τις εμμονές και τις εικόνες που τον σημάδεψαν, το προσωπικό του χορευτικό λεξιλόγιο και τις ετερόκλητες μουσικές που παίζουν στα ακουστικά του, φτιάχνει μια σύνθεση που μπορεί να αναγνωστεί ως αποχαιρετισμός σε μια δική του «Χρυσή εποχή» που κλείνει με τη λήξη της θητείας του στο μπαλέτο της Λυρικής. Ενα κύκνειο άσμα που λαμπυρίζει όπως η χρυσή πίστα του πάρτι που στήνει στη σκηνή και δεν τελειώνει ποτέ.

ΕΝΑΡΞΗ ΜΕ ΚΑΛΛΑΣ. Η γιορτή εκκινεί από την άρια «Addio, del passato» και τη φωνή της Μαρίας Κάλλας στην «Τραβιάτα» μαζί με τα λόγια του Βολταίρου «Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες» που ανάβουν σε μια οθόνη. Σαν ένα ξέσπασμα μιας γενιάς που διεκδικεί να γκρεμίσει όσα προϋπήρχαν για να χτίσει από την αρχή τη δική της πραγματικότητα. Η παράσταση χαρτογραφεί το όραμα μιας νέας εποχής που υπόσχεται προσωπική ευτυχία σε όλους, χωρίς να κρύβει τις σκιές: την αίσθηση της απώλειας, σαν αυτή που απογύμνωσε τους χορευτές από τις οικείες ζώνες άνεσης στο μπαλέτο της Λυρικής για να τους κάνει να ανακαλύψουν νέα καλλιτεχνικά μονοπάτια υπό τις οδηγίες του Κ. Ρήγου. Αλλά και της κοινωνικής και προσωπικής μοναξιάς που φαίνεται ξεκάθαρα στα σόλο των πρωταγωνιστών στο βάθος του πάρτι που μαίνεται μαζί με την αγωνία για αποδοχή που σχηματοποιείται σ’ έναν φουσκωτό δεινόσαυρο, ο οποίος επιζητεί να ενταχθεί στην παρέα, ως κομμάτι μιας αντίστοιχης τάσης στα social media, αλλά απορρίπτεται με τον χειρότερο τρόπο ενώ υφίσταται τον χλευασμό.

«Οταν σκέφτηκα αυτό το έργο, είπα ότι θα είναι μια έρευνα με διάθεση να μιλήσω για πράγματα που με ενδιαφέρουν πολιτικά, κοινωνικά και στις σχέσεις. Μετά, όμως, άρχισαν τα γεγονότα να είναι τόσο ραγδαία που αισθάνθηκα περισσότερο την ανάγκη να είμαι πιο καθαρός και να μη φοβάμαι να πω ένα απ’ όλα αλλά να το κάνω όπως τώρα, σαν ένα πλυντήριο, όλα μαζί», ανέφερε ο Κ. Ρήγος στη δημοσιογραφική αποστολή της Σερβίας. Και, πραγματικά, αυτό έκανε στη «Χρυσή εποχή». Εβαλε μαζί αναφορές σε παλιότερες δουλειές του όπως η «Μπόσα νόβα», «Η λίμνη των κύκνων», ο «Τιτανικός» και οι «Πέντε εποχές» μαζί με διασκευασμένες γνώριμες μελωδίες όπως το «Απόψε φίλα με» και το «Hotel California» και στίχους από «Το γένος των δεινοσαύρων, εμείς» του Τσαρλς Μπουκόφσκι και το ποίημα «Let’s shoot 6/11/17 Witness: 2017-2020» του Χίλτον Ομπέζινγκερ. Σκοπός του να υψώσει το δικό του μανιφέστο, μια νέα θρησκεία που δεν αναζητάει τη λύτρωση στους ουρανούς αλλά επενδύει στον ίδιο τον άνθρωπο και τη γη που πατά. Οχι υπόσχεση παραδείσου αλλά απελευθέρωσης από τον ίδιο τον εφιάλτη της σταύρωσης, φτιαγμένο επί σκηνής με εικόνες προσφύγων, εκφράσεις του Τραμπ, χορό με τα κινητά τηλέφωνα που εκπέμπουν τα πάντα σε ζωντανή μετάδοση στα social media, κάθετες οθόνες βγαλμένες από τη δυστοπική «Οδύσσεια του Διαστήματος» του Κιούμπρικ και ατομικότητες περιθωριοποιημένες από τις συλλογικότητες.

Η ΝΕΑ ΠΙΣΤΗ. Κόντρα σ’ έναν βωμό που στήνεται και θυμίζει ένα αλλοιωμένο Αγαλμα της Ελευθερίας, η νέα πίστη ορθώνεται μ’ ένα γλυπτό του Πέτρου Τουλούδη που αιωρείται και θυμίζει ένα χρυσό κουκούλι ή μια σιδερένια σκληρή καρδιά. Και τη διακήρυξή της αναλαμβάνει ο ίδιος ο Ρήγος που ακούγεται να διαβάζει σαν μια προσευχή το δικό του «Πιστεύω», από το χειροκρότημα των θεατών και την υπόκλιση στο τέλος της παράστασης μέχρι τις γκαλερί, τις αυταπάτες, τις φαντασιώσεις, τον έρωτα, το μυστήριο των τούνελ, τις κάθετες πολιτείες, τον Σεφέρη, την Πίνα Μπάους, τη Μαντόνα, τον Παρθενώνα και τους καλλιτέχνες που πέθαναν από AIDS. Η «Χρυσή εποχή», όμως, δεν αρκείται στα ευχολόγια. Διεκδικεί να χτίσει ένα δικό της σύστημα ιδεολογικό, έναν ιδιαίτερο κόσμο, ονειρικό αλλά ταυτόχρονα προβοκατόρικο. Θέλει να κερδίσει τους θεατές, όπως αυτούς στο θέατρο του Νόβι Σαντ που όρθιοι χειροκρότησαν θερμά τους χορευτές και τον χορογράφο. Ακόμα κι αν δεν τα καταφέρει, όμως, τουλάχιστον θα τους κάνει να χορέψουν στον ρυθμό της για να υπάρξουν μαζί της. Μια νίκη θα είναι κι αυτή.