Η τιμολόγηση των ναύλων και των εμπορευμάτων θα επηρεαστεί

Αν μειωθεί ή χάσει το δολάριο την παγκόσμια κυριαρχία του, ποια θα είναι η επίδραση και οι επιπτώσεις για τον κλάδο της ναυτιλίας και το διεθνές εμπόριο των εμπορευμάτων, που κυριαρχούνται από το δολάριο; Ο κλάδος της εμπορικής ναυτιλίας θα γίνει οικονομικά πιο σύνθετος, με μεγαλύτερο συναλλαγματικό κίνδυνο και περιφερειοποίηση στις ροές φορτίων. Η βασική δραστηριότητα – μεταφορά αγαθών – θα συνεχιστεί, αλλά η οικονομική διαχείριση θα γίνει πιο σύνθετη.

Η τιμολόγηση των ναύλων και των εμπορευμάτων θα επηρεαστεί. Σήμερα οι ναύλοι για πλοία μεταφοράς ξηρών χύδην φορτίων, δεξαμενόπλοιων και εμπορευματοκιβωτίων, όπως επίσης και τα σχετικά ναυλοσύμφωνα είναι σε δολάρια. Με αποδυνάμωση του δολαρίου, θα χρειαστούν πολυ-νομισματικά συμβόλαια (σε ευρώ ή γουάν), με αποτέλεσμα μεγαλύτερο συναλλαγματικό κίνδυνο για εφοπλιστές και ναυλωτές, καθώς έσοδα και κόστη μπορεί να είναι σε διαφορετικά νομίσματα. Αυτό με τη σειρά του δημιουργεί την ανάγκη για ανταλλαγή του ενός νομίσματος με το άλλο λόγω της διαφοράς στο νόμισμα τιμολόγησης μεταξύ των εσόδων και εξόδων και τη σχετική αβεβαιότητα ως προς το πώς θα κινηθεί ο λόγος ανταλλαγής μεταξύ των νομισμάτων.

Στη χρηματοδότηση των πλοίων, οι δανειακές συμβάσεις των πλοίων είναι κυρίως σε δολάρια ΗΠΑ. Αν μειωθεί η χρήση του δολαρίου, οι ναυτιλιακές τράπεζες μπορεί να προσφέρουν δάνεια σε διαφορετικά νομίσματα, αυξάνοντας την πολυπλοκότητα. Δάνεια και έσοδα από τη δραστηριότητα των πλοίων θα είναι σε διαφορετικό νόμισμα με αύξηση του συναλλαγματικού κινδύνου για τις εταιρείες και τους φορείς χρηματοδότησης. Οι διαφορές των επιτοκίων θα επηρεάζουν περισσότερο το κόστος χρηματοδότησης και πιθανά θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη μεταβλητότητα τα επιτόκια.

Οσον αφορά τη διαχείριση κινδύνου και την αντιστάθμιση. Αναμένεται να απαιτείται ενισχυμένη στρατηγική αντιστάθμισης συναλλαγματικού κινδύνου με χρηματοοικονομικά παράγωγα προϊόντα, όπως συμφωνίες ανταλλαγής απαιτήσεων (swaps), προθεσμιακά συμβόλαια (forwards), συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures), και δικαιώματα προαίρεσης (options). Ακόμα και μεσαίοι πλοιοκτήτες θα χρειαστούν πιο προηγμένη διαχείριση κινδύνου (treasury management) στις εταιρείες τους ώστε να αντιμετωπίσουν τους νέους κινδύνους. Αν τα βασικά φορτία που μεταφέρονται διά θαλάσσης, όπως το πετρέλαιο, το σιδηρομετάλλευμα και ο άνθρακας, τιμολογούνται σε γουάν, μπορεί να αλλάξουν οι ναυτιλιακές διαδρομές και οι δυναμικές των ναύλων και να δούμε την εμφάνιση νέων διαμετακομιστικών λιμένων και διυλιστηρίων προσαρμοσμένων στο γουάν.

Επιδράσεις αναμένονται και στα λιμάνια καθώς πολλά εξ αυτών χρεώνουν τέλη σε δολάρια ΗΠΑ. Εάν μειωθεί η χρήση του δολαρίου θα μειωθεί και η αξία του ως νομίσματος, κάτι το οποίο με τη σειρά του θα επηρεάσει τα έσοδα και κατά συνέπεια την κερδοφορία των λιμένων.

Κατά τη μεταβατική περίοδο από το δολάριο σε άλλα νομίσματα, αναμένεται μεγαλύτερη μεταβλητότητα στους ναύλους, λόγω των διακυμάνσεων στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, κάτι το οποίο θα πρέπει επίσης να διαχειριστεί μια εταιρεία μέσω παράγωγων προϊόντων ή άλλων «έξυπνων» λύσεων σε συμβόλαια ναύλωσης.

Για παράδειγμα, αν η Κίνα αρχίσει να πληρώνει το πετρέλαιο και τους ναύλους σε γουάν και όχι σε δολάρια, οι πλοιοκτήτες δεξαμενόπλοιων που εισπράττουν σε μη-δολαριακά νομίσματα θα εκτεθούν σε ζημίες από συναλλαγματικές ισοτιμίες αν δεν καλυφθούν κατάλληλα. Νέα συμβόλαια, όπως χρονοναυλώσεις (TCs) ή συμβάσεις μεταφοράς (COAs), ίσως χρειάζονται πολυ-νομισματικές ρήτρες.

Ο Μανώλης Καβουσανός είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ), ιδρυτής του αγγλόφωνου Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (MSc ISFM) και του ομώνυμου Εργαστηρίου στη Διεθνή Ναυτιλία, Χρηματοοικονομική και Διοίκηση, ΟΠΑ