Το αμερικανικό νόμισμα χάνει, κανείς δεν νικά

Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ επωφελούνταν από αυτό που ο πρώην γάλλος πρόεδρος Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν αποκαλούσε το «υπέρογκο προνόμιο» της έκδοσης του προτιμώμενου παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος. Οι οικονομολόγοι υπολογίζουν το όφελος αυτού του προνομίου, που εκφράζεται μέσω του χαμηλότερου κόστους δανεισμού της κυβέρνησης των ΗΠΑ, σε 0,5%-1% του ΑΕΠ ετησίως. Επομένως, προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η κυβέρνηση Τραμπ θέλει να εγκαταλείψει αυτόν τον ρόλο.

Το μερίδιο του δολαρίου στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα παρουσιάζει μείωση τα τελευταία χρόνια. Κατά την τελευταία δεκαετία, το μερίδιό του έχει μειωθεί από περίπου 65% σε 58% και φαίνεται πιθανό να μειωθεί περαιτέρω, υπό το φως της αναταραχής στην αγορά κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ.

Ομως, ποιος κερδίζει από αυτό; Οχι το ευρώ, όπως θα περίμενε κανείς. Το μερίδιό του παρέμεινε λίγο-πολύ στάσιμο στο 19%. Το κενό έχει καλυφθεί από το ιαπωνικό γεν, το RMB (κινεζικό γουάν) και μια σειρά άλλων νομισμάτων, εκ των οποίων κανένα δεν μπορεί να φιλοδοξεί να αντικαταστήσει το δολάριο ως η «άγκυρα» του παγκόσμιου νομισματικού συστήματος.

Το ευρώ δεν υποστηρίζεται από μια τυπική κυβέρνηση που μαζεύει έσοδα από φόρους και το γερμανικό ομόλογο (bund), το πλησιέστερο ισοδύναμο ασφαλούς περιουσιακού στοιχείου που αποτιμάται σε ευρώ, έχει περιορισμένη προσφορά. Υπάρχουν μόνο 1,3 τρισ. δολάρια σε bunds στην αγορά, σε σύγκριση με σχεδόν 29 τρισ. δολάρια σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Το RMB δεν είναι μετατρέψιμο, το ελβετικό φράγκο είναι πολύ μικρό, η στερλίνα πολύ ασταθής και το γεν δεν έχει προσελκύσει ποτέ μη ασιατικούς επενδυτές σε μεγάλη κλίμακα.

Ετσι, ενώ το δολάριο θα παραμείνει το μεγαλύτερο αποθεματικό νόμισμα για κάποιο χρονικό διάστημα, μας μένει η προοπτική ενός πολυπολικού συστήματος, με τον χρυσό να παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Αυτό το σενάριο θα μπορούσε να ανατραπεί αν προκύψει μια ομοσπονδιακή ευρωπαϊκή κυβέρνηση, κάτι που φαίνεται εξαιρετικά απίθανο στο άμεσο μέλλον. Αυτό το νέο τοπίο θα αποτελέσει πρόκληση για τον προσανατολισμό των επενδυτών.

Πρόκειται για έναν κακό άνεμο που δεν είναι ευνοεί κανέναν. Οι σύμβουλοι επενδύσεων και οι τράπεζες θα πρέπει να βρουν νέες και κερδοφόρες ευκαιρίες ώστε να συμβουλεύουν τους πελάτες τους για το πώς να διαχειρίζονται καλύτερα τα διεθνή χαρτοφυλάκιά τους.

Ο σερ Χάουαρντ Ντέιβις είναι επισκέπτης καθηγητής Κεντρικής Τραπεζικής στο Πανεπιστήμιο Sciences Po Paris, πρώην υποδιοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας και διευθυντής του London School of Economics, ενώ έχει διατελέσει πρόεδρος του Natwest Group