Η πολιτική Τραμπ αποτελεί απειλή

Το δολάριο αποτελεί το κυρίαρχο διεθνές μέσο αποθήκευσης αξιών, επενδύσεων, χρηματοδότησης, συναλλαγών και πληρωμών τα τελευταία 80 χρόνια. Για παράδειγμα, σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, μόνον στην αγοραπωλησία συναλλάγματος, το 2022 εκτελούνταν σε καθημερινή βάση συναλλαγές αξίας $7,5 τρισεκατομυρίων, με το 88% από αυτές να περιλαμβάνει το αμερικανικό δολάριο ως ένα εκ των δύο αντισυμβαλλομένων νομισμάτων. Δηλαδή οι παγκόσμιες συναλλαγματικές συναλλαγές χωρίς την παρουσία του δολαρίου ήταν μόνον το 12% του συνόλου.

Η χρήση του δολαρίου ως κυρίαρχο διεθνές νόμισμα οφείλεται σε σειρά οικονομικών, πολιτικών και γεωστρατηγικών παραγόντων, που το καθιστούν ελκυστικό και μοναδικό.

Πρώτον, οι ΗΠΑ είναι μια χώρα με τη μεγαλύτερη οικονομική ισχύ, αφού παράγει περίπου το 26% του παγκόσμιου ΑΕΠ.  Συνεπώς, ευκολότερα εγγυάται διαχρονικά την οικονομική αξία του νομίσματός της έναντι άλλων χωρών ή ακόμα και συνασπισμών χωρών (global South, EA, Κίνα, κ.λπ.).

Δεύτερον, έχουν μεγάλη στρατιωτική ισχύ, γεωπολιτική και κοινωνική επιρροή, γεγονός που αυξάνει την εγγύηση στην αξία του δολαρίου.

Τρίτον, έχουν μακροχρόνια οικονομική σταθερότητα επειδή η οικονομία τους λειτουργεί ομαλά:  Διαθέτουν μεγάλες χρηματοοικονομικές αγορές με βάθος και εύρος, ανοικτά σύνορα στη διακίνηση του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών, ελευθερία στην κίνηση κεφαλαίων, ικανοποιητική λειτουργία των θεσμών, μικρή γραφειοκρατία, ελευθερία στο επιχειρείν, πρωτοποριακή τεχνολογία, αποτελεσματικό δικαστικό σύστημα, ανεξαρτησία στη νομισματική πολιτική, μέχρι πρότινος σχετικά νουνεχή δημοσιονομική πολιτική, ενώ προσφέρουν αποταμιευτικά προϊόντα μηδενικού ρίσκου.

Οι υπόλοιπες χώρες του πλανήτη διαθέτουν ορισμένα από τα παραπάνω πλεονεκτήματα, όχι όμως όλα. Ετσι, παρά τις κατά καιρούς συζητήσεις και ανταγωνιστικές στο δολάριο προσπάθειες, αδυνατούν να προσφέρουν ένα δικό τους νόμισμα που θα αντικαθιστούσε το δολάριο ως διεθνές μέσο συναλλαγών και αποθήκευσης πλούτου. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι το δολάριο θα παραμένει εσαεί το κυρίαρχο διεθνές νόμισμα. Αυτό εξαρτάται από την πολιτική των ίδιων των Αμερικανών, αν δηλαδή συνεχίσουν να στηρίζουν και να διατηρούν τα πλεονεκτήματά τους.

Η πολιτική Τραμπ σπέρνει αμφιβολίες για τα πλεονεκτήματα της αμερικανικής οικονομίας και γεωστρατηγικής ισχύος, που μέχρι σήμερα έχουν κάνει το δολάριο ισχυρό. Παραδείγματα είναι η απόσυρση των ΗΠΑ από διεθνείς οργανισμούς και διεθνείς συμφωνίες (π.χ. Συμφωνία Παρισίων), η μείωση στήριξης στο ΝΑΤΟ, η σχεδόν κατάργηση της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες (π.χ. USAID), η πίεση στη Fed να αλλάξει πολιτική, οι επιθέσεις κατά των πολιτικών αντιπάλων ακόμα και μέσω της δικαιοσύνης, η επίθεση στα πανεπιστήμια, και, φυσικά, ο εμπορικός πόλεμος μέσω δασμών εναντίον εχθρών και φίλων.

Η δασμολογική και υπόλοιπη οικονομική πολιτική Τραμπ έχει φέρει μεγάλη αβεβαιότητα στον πολιτικό και επιχειρηματικό κόσμο και τις αγορές διεθνώς. Πιθανόν να φέρει ύφεση στις ΗΠΑ.

Η άνοδος των ομολογιακών αποδόσεων στις ΗΠΑ σε συνδυασμό με την πτώση του δολαρίου δείχνουν ότι οι αγορές ανησυχούν. Η αντίδρασή τους, όμως, είναι ακόμα ήπια. Φαίνεται να πιστεύουν ότι η πολιτική Τραμπ «μπόρα είναι και θα περάσει». Οψόμεθα.

Ο Γκίκας Χαρδούβελης είναι πρόεδρος της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών, πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας και ομότιμος καθηγητής Χρηματοοικονομικής στο Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς