Ανυπόληπτες λέξεις

Θα σχηματιζόταν ίσως ένας ογκωδέστατος τόμος αν αποφάσιζε κανείς να συγκεντρώσει τις λέξεις που χρησιμοποιούν για εκτεταμένα χρονικά διαστήματα οι πολιτικοί με μια τόση ένταση και με τόση επιμονή ώστε θα συμπέραινε κανείς πως σχεδόν καταχρηστικά υπάρχουν όλες οι άλλες λέξεις. Ή το πολύ αν υφίστανται οι άλλες αυτές λέξεις είναι απλώς για να αναδεικνύουν τη σημασία που έχουν οι κατά κόρον χρησιμοποιούμενες λέξεις. Χωρίς κανείς τους να δείχνει πως αναρωτιέται μήπως αυτή η επικέντρωση σε ορισμένες λέξεις δεν γίνεται ο αψευδέστατος μάρτυρας μιας όχι μόνο γλωσσικής πενίας, αλλά και μιας ελλιπούς – ελλιπέστατης για την ακρίβεια – πολιτικής συγκρότησης. Χωρίς έναν προβληματισμό ταυτόχρονα – από πλευράς των πολιτικών πάντα – μήπως αυτή η επιμονή σε ορισμένης τάξεως λέξεις, που ηχούν βαρύγδουπες ακόμα και στα πιο σεμνά και ειλικρινή χείλη, δεν έχει ως αποτέλεσμα να μη θυμάται κανείς – μη πολιτικός – λίγη ώρα αφότου έχουν προφερθεί ποιος είναι ο πολιτικός που τις ξεστόμισε και κυρίως ποιος ήταν ο λόγος που τον έκανε να τις χρησιμοποιήσει. Με την τόση μάλιστα έλλειψη βάρους και κύρους που τους χαρακτηρίζει στην πλειοψηφία τους – τους πολιτικούς εννοούμε πάντα – ώστε όχι μόνον να μη θυμάται κανείς ποιος εξέφερε τις «καταγγελλόμενες» λέξεις, αλλά να μη θυμάται επίσης αν ο πολιτικός ήταν του τάδε ή του δείνα κόμματος.

Και πάλι η ζημιά θα ήταν πάρα πολύ μικρή αν αυτού του είδους η γλωσσική υστέρηση παρέμενε μέσα στα όρια μιας πολιτικής που, λειτουργώντας με συγκεκριμένους ιδεοληπτικούς γλωσσικά κανόνες, θα γινόταν εύκολα αντιληπτή ως προς τους στόχους της, που δεν είναι άλλοι παρά η διεκδίκηση ενός όσο γίνεται μεγαλύτερου μεριδίου εξουσίας. Οταν όμως οι λέξεις μεταβάλλονται σε εργαλεία για την κατάκτηση ενός τόσο συγκεκριμένου και, επιπλέον, τόσο κοντόπνοου στόχου, ενώ ταυτόχρονα όσοι το επιχειρούν ορκίζονται στη δύναμή τους να καταγγέλλουν, να αποκαλύπτουν και να αποκαθιστούν μια διασαλευμένη τάξη πραγμάτων, το αποτέλεσμα είναι η καταγγελία, αντί για καταδίκη, να συνεπάγεται αθώωση, η αποκάλυψη να μεταβάλλεται σε συσκότιση και την αποκατάσταση της ισορροπίας να την υποκαθιστά μια τέλεια ανισορροπία. Λέξεις που αναγνωρίζονται χάρη στον τρόπο που τις χρησιμοποιούν οι πολιτικοί με ημερομηνία λήξεως, όπως για παράδειγμα οι λέξεις «διακύβευμα», «αλλαγή», «εργαλειοποίηση», «αξιοπιστία», αλλά και πολλές άλλες που μπορεί ο καθένας να τις θυμηθεί ανατρέχοντας στις πέντε δεκαετίες των μεταπολιτευτικών μας χρόνων, λέξεις που αφού ξεζουμιστούν λόγω της ασύστολης χρήσης τους, πετιούνται στο καλάθι των αχρήστων, έχουμε ως αποτέλεσμα τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα να υπονομεύεται η γλώσσα σε βαθμό που αν και νομιμοποιείται πλέον ως μέσον «μη επικοινωνίας», κανείς να μην εντυπωσιάζεται, να μην αισθάνεται άσχημα και να μην ταράζεται.

Αν τελικά ήταν δυνατόν να συμφιλιωθεί κανείς ακόμα και με το «ξεζούμισμα» των λέξεων καθώς θα μπορούσε να υπολογίζει και να ελπίζει σε μια επαναπόκτηση των χυμών τους, αφού οι ανανεούμενες πάντα αισθηματικές και πνευματικές ανάγκες των ανθρώπων έχουν τη δύναμη να ανανεώνουν ταυτόχρονα ακόμη και τα πιο φθαρμένα υλικά, είναι αδύνατον στον οποιονδήποτε – φτάνει να μην είναι πολιτικός – να συμβιβαστεί με το στοιχείο της κατασυκοφάντησής τους – των λέξεων εννοείται. Για παράδειγμα, δεν έχει παρά να επικαλεστεί κανείς τη λέξη «εσωστρέφεια», μια λέξη που από την αυγή της ανθρωπότητας, ή έστω από τότε που δημιουργήθηκε – πότε, αλήθεια, κύριε Μπαμπινιώτη μας; – μπορεί να πιστωθεί με έναν ανυπολόγιστο αριθμό ανθρώπων και κοινωνιών σε σχέση με μια αγαθοποιό διαμόρφωση, έφτασε στα χρόνια μας να πολιτογραφηθεί στην πολιτική διάλεκτο σαν μια λέξη με αρνητικό περιεχόμενο. Επειδή ο κάθε σκιτζής της πολιτικής ζωής δεν μπορεί να κάνει μια ηθικά αμφισβητούμενη, αν όχι απορριπτέα, δουλειά, στέλνει στο πυρ το εξώτερον μαζί με μια λέξη και μια ωραία ιστορία αιώνων. Ο tempora ο mores.