«Βλαντίμιρ, σταμάτα, είναι… κακό τάιμινγκ»

Επιτέλους, ο Ντόναλντ Τραμπ συμφώνησε σε κάτι με τους Ουκρανούς και τους Ευρωπαίους. «Βλαντίμιρ, ΣΤΑΜΑΤΑ!», έγραψε στο Truth Social. Χρειάστηκε πρώτα βέβαια να εξαπολύσει η Ρωσία, τη νύχτα της Τετάρτης προς Πέμπτη, μια νέα μαζική επίθεση κατά της Ουκρανίας, με 70 πυραύλους και 145 drones, βάζοντας αυτή τη φορά ευρέως στο στόχαστρο και το Κίεβο, με αποτέλεσμα να χάσουν εκεί τη ζωή τους τουλάχιστον 12 άνθρωποι και να τραυματιστούν άλλοι 90 – η χειρότερη επίθεση στην ουκρανική πρωτεύουσα από τις αρχές της χρονιάς. Κι επειδή τα γεγονότα πρέπει πάντα να εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, έχει σημασία να θυμίσουμε πως λίγες ώρες πριν από το χτύπημα αυτό ο αμερικανός πρόεδρος είχε εξαπολύσει νέα επίθεση κατά του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον οποίο κατηγόρησε για «εμπρηστικές» δηλώσεις αναφορικά με την Κριμαία την ώρα που, σύμφωνα πάντα με τον Τραμπ, μια συμφωνία με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου βρίσκεται «πολύ κοντά». Η συζήτηση είναι «πιο δύσκολη» με τον ουκρανό πρόεδρο, είχε εκτιμήσει ο ίδιος, ενώ στέλνει ξανά στη Ρωσία τον απεσταλμένο του, Στιβ Γουίτκοφ. Φαίνεται όμως πως ο Βλαντίμιρ Πούτιν, πάνω στον ενθουσιασμό του, το παράκανε. «Δεν είμαι καθόλου χαρούμενος με τα ρωσικά χτυπήματα στο Κίεβο», έγραψε εκ των υστέρων ο Τραμπ. «Δεν ήταν απαραίτητο και πολύ κακό τάιμινγκ. Βλαντίμιρ, ΣΤΑΜΑΤΑ! Πεθαίνουν 5.000 στρατιώτες την εβδομάδα. Ας κάνουμε πραγματικότητα την ειρηνευτική συμφωνία!». Επανερχόμενος στο θέμα, λίγες ώρες αργότερα, ο αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε την πεποίθηση πως ο ρώσος ομόλογός του θα ακούσει αυτό το «στοπ» αν και φρόντισε να διαμηνύσει πως έχει το δικό του «χρονικό όριο» όσον αφορά στην εκεχειρία. Επίσης, στις δηλώσεις που έκανε κατά τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό της Νορβηγίας, επέμεινε πως η Μόσχα έχει ήδη συμφωνήσει για εκεχειρία, ενώ ισχυρίστηκε πως θα κάνει «το καλύτερο δυνατό» ώστε να μην αναγκαστεί το Κίεβο σε πολύ μεγάλες (εδαφικές) υποχωρήσεις.

Η τελική πρόταση

Οπως σχολίαζαν χαρακτηριστικά οι «New York Times», η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, αλλά αυτό δεν το καταλαβαίνει κανείς από τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Σε κάθε βήμα, ο Τραμπ πίεζε το θύμα να υποχωρήσει. Αυτό έγινε και με την «τελική» του πρόταση που διέρρευσε στον Τύπο, για να επιβεβαιωθεί στη συνέχεια, εν πολλοίς, τόσο από τον ίδιο όσο και από τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς. Η Ουκρανία θα πρέπει να παραιτηθεί από τα εδάφη που κατέκτησε η Ρωσία στη διάρκεια του πολέμου, καθώς και από κάθε πιθανότητα ένταξης στο ΝΑΤΟ. Ο Βανς είπε ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα αποχωρήσει αν δεν αποδεχθούν και οι δύο πλευρές τους όρους της. Τα σχόλιά του στόχευαν ξεκάθαρα τον Ζελένσκι, ο οποίος δήλωσε προχθές ότι είναι «εκτός συζήτησης» να αναγνωρίσει το Κίεβο την Κριμαία, τη χερσόνησο που προσάρτησε παράνομα η Ρωσία το 2014, ως ρωσικό έδαφος. Ο Ζελένσκι «μπορεί να έχει ειρήνη ή μπορεί να πολεμήσει για άλλα τρία χρόνια πριν χάσει ολόκληρη τη χώρα», προειδοποίησε με τη σειρά του ο Τραμπ. Αυτό, συνέχιζαν οι «New York Times», είναι πλέον ένα γνωστό μοτίβο στην ειρηνευτική διαδικασία υπό αμερικανική ηγεσία: η Ουάσιγκτον διαμορφώνει τους όρους της ως απαιτήσεις για τη Ρωσία και την Ουκρανία, αλλά μόνο η Ουκρανία πρέπει να εγκαταλείψει κάτι ουσιαστικό. Και αν η Ουκρανία αρνηθεί, ο Λευκός Οίκος ξεσπάει.

Στη Νότια Αφρική

Το φονικό πλήγμα στο Κίεβο έγινε αιτία να συντομεύσει ο ουκρανός πρόεδρος την επίσκεψη που ξεκίνησε μόλις χθες στη Νότια Αφρική. Στη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον νοτιοαφρικανό πρόεδρο Σίριλ Ραμαφόζα, ο Ζελένσκι αξίωσε «να σταματήσουν αμέσως και χωρίς όρους» οι ρωσικές επιθέσεις, προσθέτοντας πως δεν βλέπει ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ ασκούν ισχυρή πίεση στη Ρωσία. «Ενώ ισχυρίζεται ότι επιδιώκει την ειρήνη, η Ρωσία εξαπέλυσε μια φονική αεροπορική επιδρομή στο Κίεβο. Αυτό δεν είναι επιδίωξη της ειρήνης, είναι εμπαιγμός της», αντέδρασε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας. Δεν μπορεί να περιμένει κανείς από τον ουκρανό πρόεδρο να αποδεχθεί τους όρους κατάπαυσης του πυρός ενώ το Κίεβο βομβαρδίζεται, σχολίασε από την πλευρά του ο Εμανουέλ Μακρόν, εκφράζοντας την ελπίδα ο Πούτιν «να σταματήσει επιτέλους να λέει ψέματα» όταν ισχυρίζεται ότι επιθυμεί «ειρήνη». Η Μόσχα επέμεινε ότι έπληξε μόνο την αμυντική βιομηχανία της Ουκρανίας. Κι επειδή είχε καιρό να μας απειλήσει με πυρηνικά, ο Σεργκέι Σοϊγκού, ο ανώτατος αξιωματούχος ασφαλείας της Μόσχας, επανέλαβε χθες πως η Ρωσία διατηρεί το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα αν βρεθεί αντιμέτωπη με επίθεση από χώρες της Δύσης.

Η μοναξιά του Ζελένσκι εντός και εκτός των ουκρανικών τειχών

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν πιέζεται μόνο εκτός, αντιμετωπίζει πίεση και εντός των ουκρανικών τειχών, από την ουκρανική αντιπολίτευση, η οποία αξιώνει να προσέλθει στο κοινοβούλιο και να εξηγήσει στα μέλη του τι συμβαίνει με τις ειρηνευτικές συνομιλίες καθώς και με τη συμφωνία με τις ΗΠΑ για τη συνεκμετάλλευση των ουκρανικών ορυκτών πόρων. Οπως σημειώνει το Politico, πολλοί ουκρανοί βουλευτές – οι οποίοι θεωρητικά θα κληθούν να επικυρώσουν την οποιαδήποτε συμφωνία άπαξ και υπογραφεί – νιώθουν αποκλεισμένοι από τις διαπραγματεύσεις και λένε πως ο Ζελένσκι και οι υπόλοιποι αξιωματούχοι που συμμετέχουν δεν ενημερώνουν επαρκώς για αυτές. «Οι Ουκρανοί πρέπει να ενημερωθούν για την πρόοδο της διαπραγματευτικής διαδικασίας όχι από τα ΜΜΕ, τον υπουργό Εξωτερικών Ρούμπιο ή τους ειδικούς απεσταλμένους Γουίτκοφ και Κέλογκ, αλλά από τις ουκρανικές αρχές» σχολίασε χαρακτηριστικά η Ιρίνα Γκεραστσένκο, βουλευτής του αντιπολιτευόμενου κόμματος Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη, σε ανάρτησή της στο Facebook. Το κόμμα, ηγέτης του οποίου είναι ο πρώην πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο, ζήτησε και επισήμως προχθές ειδική κοινοβουλευτική συνεδρίαση με τη συμμετοχή του Ζελένσκι, «όπου θα πρέπει να ανακοινώσει το σχέδιο της Ουκρανίας για την επίτευξη ειρήνης και τις λεπτομέρειες της διαπραγματευτικής διαδικασίας».

Για καιρό, η Ουκρανία πάλευε να ακουστεί στις διεθνείς συνομιλίες για το ίδιο της το μέλλον, καθώς αρχικά είχε αποκλειστεί από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ. Το Κίεβο συμμετέχει περισσότερο τώρα, αλλά δέχεται τεράστιες πιέσεις από την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα για επώδυνες παραχωρήσεις όσον αφορά τη γη και τον ορυκτό του πλούτο. Ο Ζελένσκι έχει πει πως η Ουκρανία θέλει πρώτα να εφαρμοστεί μια καθολική εκεχειρία, και μόνο τότε να διαπραγματευθεί μια ειρηνευτική συμφωνία. Στην πραγματικότητα, το Κίεβο ήλπιζε να μείνει ο έλεγχος της Κριμαίας εκτός συζήτησης στις επαφές που ξεκίνησαν με πρωτοβουλία των ΗΠΑ. Και σύμφωνα με τους «New York Times», είναι έτοιμο να δεχθεί πάγωμα των γραμμών του μετώπου, μόνο όμως σε συνδυασμό με εγγυήσεις ασφαλείας ενάντια σε νέες ρωσικές επιθέσεις, όπως η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής ειρηνευτικής δύναμης ή μια προοπτική ένταξης στο ΝΑΤΟ. Από την «τελική πρόταση» της αμερικανικής κυβέρνησης, αποδεικνύεται πως έχει μια προσέγγιση σαφώς πιο φιλική προς τη Ρωσία.

Το κατηγορηματικό «όχι» που είπε ευθύς εξαρχής ο Ζελένσκι σε μια αναγνώριση της Κριμαίας ως ρωσικού εδάφους εξόργισε τον Ντόναλντ Τραμπ. Αυτή η κόκκινη γραμμή ωστόσο έχει μια σκληρή πολιτική πραγματικότητα να την κρατάει στη θέση της. Εντός της Ουκρανίας, μια επίσημη αναγνώριση του ρωσικού ελέγχου της Κριμαίας θα θεωρούνταν ευρέως επικίνδυνη παραχώρηση σε έναν διπρόσωπο αντίπαλο και εγκατάλειψη των Ουκρανών που ζουν ακόμη στην περιοχή. Θα διέλυε επίσης τις ελπίδες για επανένωση των οικογενειών που χωρίστηκαν από την κατοχή του 2014 – όταν πολλοί φιλοουκρανοί κάτοικοι έφυγαν, ενώ οι ηλικιωμένοι ή φιλορώσοι συγγενείς τους παρέμειναν πίσω. «Δεν υπάρχει ούτε ένας ουκρανός πολιτικός που θα ψήφιζε για τη νομιμοποίηση της κατοχής των ουκρανικών εδαφών» διαβεβαιώνει ο Κονσταντίν Γελισέγεφ, πρώην αναπληρωτής προσωπάρχης του ουκρανού προέδρου. «Για τα μέλη του Κοινοβουλίου, θα ήταν χειρότερο από πολιτική αυτοκτονία».