«Το χιούμορ είναι αντίσταση στη θλίψη»

Στην ταινία «Ασυνήθιστες φίλες», που προσφάτως «έφερε» την Ιζαμπέλ Ιπέρ στην Ελλάδα (προβλήθηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου) και από την περασμένη εβδομάδα παίζεται εμπορικά στα σινεμά, η σπουδαία ηθοποιός και η Χάφσια Χερζί καλούνται να υποδυθούν δύο εκ διαμέτρου αντίθετες γυναίκες και να δημιουργήσουν μεταξύ τους μια «κινηματογραφική σχέση» τόσο ισχυρή ώστε να σε κρατήσει μαζί της επί περίπου δύο ώρες. Η Ιπέρ είναι η Αλμα, βέρα Γαλλίδα, πλούσια, εισοδηματίας, ολίγον σνομπ. Η Χερζί παίζει τη Μίνα, νέα, φτωχή, μετανάστρια, ολίγον πονηρή. Τους συνδέει το γεγονός ότι οι σύντροφοί τους εκτίνουν ποινές φυλάκισης για διαφορετικούς λόγους και, όντως, η πρώτη τους συνάντηση θα γίνει στο επισκεπτήριο της φυλακής. Αργότερα η ταινία θα μεταφερθεί και θα εγκατασταθεί στο σπίτι της Αλμα που θα φιλοξενήσει τη Μίνα, χωρίς καν να ξέρει γιατί το κάνει. Στην ουσία πρόκειται για μια έπαυλη – φυλακή για την Αλμα που καλώντας τη Μίνα νιώθεις ότι έτσι θα αποκτήσει την ελευθερία της. Ομως η ανθρώπινη φύση κρύβει πολλά μυστήρια και ποτέ δεν ξέρεις.

Ως περιεχόμενο, η ταινία «Ασυνήθιστες φίλες» είναι αρκετά θλιβερή. Ωστόσο η προσέγγιση δείχνει να είναι πιο χαλαρή. Ηταν ο στόχος σας;

Ναι, γιατί, όπως είπατε, το περιεχόμενο είναι όντως θλιβερό. Αν το προσέγγιζα έτσι, δεν θα ήθελα ούτε εγώ να δω την ταινία. Οταν δούλευα την ταινία πριν από τα γυρίσματα, έκανα πολλές επισκέψεις σε σωφρονιστήρια και είδα ότι η ζωή αυτών των γυναικών που έκαναν τις επισκέψεις για να δουν το παιδί τους, τον σύζυγό τους ή τον πατέρα τους, αναζωογονούνταν από αυτές τις επισκέψεις. Είχαν χιούμορ και καλή διάθεση. Νομίζω ότι το χιούμορ είναι μια μορφή αντίστασης αυτών των γυναικών μπροστά σε κάτι πραγματικά θλιβερό, όπως, χωρίς αμφιβολία, είναι η ίδια η επίσκεψη. Οπως είναι, τελικά, η ίδια η ζωή τους.

Αυτός ήταν και ο λόγος που θελήσατε να βάλετε πραγματικά πρόσωπα σε μικρούς ρόλους των επισκεπτριών;

Οντως ήθελα να δώσω μια εικόνα αυθεντικότητας στην ταινία, γι’ αυτό και το έκανα. Υπάρχει ένας νατουραλισμός που ήθελα να φανεί, το πώς βάζουν τα πράγματά τους σε συγκεκριμένες θέσεις, το πώς μιλούν με τον υπεύθυνο ασφαλείας, όλα αυτά τα μικρά πράγματα που όμως είναι μια τελετουργία ζωής. Το έκανα και για μένα γιατί έτσι τις κατάλαβα καλύτερα. Το ίδιο ελπίζω να συμβεί με τους θεατές. Νομίζω ότι αν είχα προσλάβει ηθοποιούς να παίξουν αυτές τις γυναίκες, η υποκριτική θα ήταν κακή. Θα χρειαζόντουσαν τουλάχιστον τρεις μήνες για να τις καταλάβουν και να τις υποδυθούν σωστά. Ποιος θα έκανε τέτοια προετοιμασία για μερικά ευρώ;

Πώς θα χαρακτηρίζατε τη διαδικασία για την απόκτηση άδειας γυρισμάτων σε σωφρονιστικό ίδρυμα στη Γαλλία;

Κόλαση. Είναι κάτι το απερίγραπτο. Χρειαστήκαμε τρεις μήνες για να μας δοθεί η άδεια απλώς και μόνο για το μικρό σπιτάκι της εισόδου, όπου συναντιούνται οι γυναίκες. Απαυδήσαμε τόσο πολύ, που χρειάστηκε να χτίσουμε εμείς έναν παρόμοιο χώρο, ένα μικρό σπιτάκι. Τα γυρίσματα των συναντήσεων με φυλακισμένους έγιναν σε στούντιο. Μόνο ο διάδρομος της φυλακής είναι ο πραγματικός και μου επετράπη να γυρίσω εκεί όταν δεν υπήρχαν οικογένειες. Παρ’ όλ’ αυτά, το προσωπικό της φυλακής, όπως και η διευθύντριά της, ήταν ευγενέστατοι. Κάποιοι φύλακες, μάλιστα, εμφανίζονται στην ταινία. Δεν είναι ηθοποιοί.

Αναφορικά με τη σχέση των δύο γυναικών, τι ήταν εκείνο που σας ενδιέφερε περισσότερο;

Οι «Ασυνήθιστες φίλες» είναι η πρώτη «καλοσυνάτη» ταινία μου – οι προηγούμενες δεν είναι. Γιατί; Διότι βρήκα πολύ ενδιαφέρον το να εξερευνήσω την καλοσύνη που αναπτύσσεται ανάμεσα στις δύο αυτές γυναίκες. Φιλοσοφικά μιλώντας, με ενδιέφερε να δω τι είναι η καλοσύνη. Τι μπορεί να προκαλέσει η καλοσύνη; Οπως και το ψέμα. Τι μπορεί να προκαλέσει ένα ψέμα; Γιατί η Αλμα, μέσω της Μίνας, ανακαλύπτει ότι όλη η ζωή της μέχρι τότε ήταν ένα ψέμα. Ολα αυτά δημιουργούν μια περίεργη κατάσταση την οποία θεωρώ ενδιαφέρουσα και όχι θλιβερή. Δεν μου αρέσουν τα θύματα στο σινεμά. Μου αρέσουν οι ήρωες!

Είπατε προηγουμένως ότι αυτή είναι η πιο καλοσυνάτη ταινία σας. Πώς θα ορίζατε την καλοσύνη;

Να είναι κανείς καλός άνθρωπος.

Μα δεν είστε καλός άνθρωπος;

Ναι, αλλά στο σινεμά μού αρέσουν τα βίαια πράγματα. Πιστολίδια και μάχες και σκοτωμοί – όλα αυτά. Μου αρέσει να τα βλέπω και μου αρέσει να τα γυρίζω. Με τούτη ‘δώ την ταινία πήγα σε σημεία όπου δεν είχα βρεθεί. Και αυτά ήταν τα σημεία καλοσύνης.

Και μια τελευταία ερώτηση: Πώς σκηνοθετεί κάποιος την Ιζαμπέλ Ιπέρ;

Με τον καλύτερο τρόπο που μπορεί.