Φαντάσματα ταινιών
Δέκα νέες ταινίες στις αίθουσες για τέταρτη συνεχή εβδομάδα – δηλαδή το μίνιμουμ 40 μέσα σε έναν μόλις μήνα. Κάποιες δουλεύουν, αλλά οι περισσότερες αίθουσες κλαίνε. Γιατί άραγε; Ελα ντε;
Η Χάφσια Χερζί και η Ιζαμπέλ Ιπέρ στην ταινία «Ασυνήθιστες φίλες» της Πατρίσια Μαζουί
Στη γαλλική ταινία «Ασυνήθιστες φίλες» (La prisonniere de Bordeaux, Γαλλία, 2024) της Πατρίσια Μαζουί, η Ιζαμπέλ Ιπέρ και η Χάφσια Χερζί καλούνται να υποδυθούν δύο εκ διαμέτρου αντίθετες γυναίκες και να δημιουργήσουν μεταξύ τους μια «κινηματογραφική σχέση» τόσο ισχυρή ώστε να σε κρατήσει μαζί της επί δύο περίπου ώρες. Η πρώτη είναι η Αλμα, βέρα Γαλλίδα, πλούσια, εισοδηματίας, ολίγον σνομπ. Η άλλη είναι η Μίνα, φτωχή, μετανάστρια, ολίγον πονηρή. Τους συνδέει το γεγονός ότι οι σύντροφοί τους εκτίουν ποινές φυλάκισης για διαφορετικούς λόγους και, όντως, η πρώτη τους συνάντηση θα γίνει στο επισκεπτήριο της φυλακής. Αργότερα η ταινία θα μεταφερθεί και θα εγκατασταθεί στο σπίτι της πλούσιας, όπου η τελευταία θα φιλοξενήσει τη Μίνα, χωρίς καν να ξέρει γιατί το κάνει. Στην ουσία πρόκειται για μια έπαυλη-φυλακή για την Αλμα, που καλώντας τη Μίνα νιώθεις ότι έτσι θα αποκτήσει την ελευθερία της. Ομως η ανθρώπινη φύση κρύβει πολλά μυστήρια και ποτέ δεν ξέρεις. Το εγχείρημα της «ένωσης» δύο αντίθετων γυναικών σε μια ταινία κάθε άλλο παρά πρωτόγνωρο είναι – ας μην ξεχνάμε ότι η ίδια η Ιπέρ έχει συμμετάσχει με επιτυχία στη δημιουργία κόσμων με «γυναίκες μεταξύ τους», όπως για παράδειγμα στην «Τελετή» του Κλοντ Σαμπρόλ (με τη Σαντρίν Μπονέρ). Δεν χρειάζεται να πούμε για μια ακόμη φορά ότι η Ιπέρ είναι το απόλυτο ερμηνευτικό εργαλείο του κινηματογράφου – ηθοποιός ικανή να δώσει τόνο ακόμα και σε κάτι που κάποια στιγμή κινδυνεύει να βαλτώσει όπως συμβαίνει εδώ. Δεν βαλτώνει επειδή η Αλμα της Ιπέρ δεν θα χάσει ποτέ τη ζωντάνια που κρύβει πίσω από το ανέκφραστο πρόσωπο και η Μίνα της Χερζί θα σταθεί πολύ καλά δίπλα της. Το χιούμορ βοηθά, κυρίως από πλευράς Ιπέρ, γιατί δεν περιμένεις ότι η ηρωίδα της θα το διαθέτει. Ωστόσο, παρά τις κοινωνικοπολιτικές διαθέσεις και τις καλές ερμηνείες της, η ταινία δεν αποτελεί κάτι το ιδιαίτερο, χωρίς ωστόσο να είναι κάτι το συνηθισμένο.
Και high tech και ρετρό
Ο «Ερασιτέχνης» (The Amateur, ΗΠΑ, 2025) του Τζέιμς Χόουζ είναι μια περιπέτεια εκδίκησης με παρελθόν παρότι αμφιβάλλω αν πολλοί θα θυμούνται την πρώτη κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Ρόμπερτ Λίτελ, πίσω στη δεκαετία του 1980, μια συμπαθητική περιπετειούλα με τον Τζον Σάβατζ στον ρόλο του υπαλλήλου γραφείου της CIA ο οποίος αποφασίζει να εκδικηθεί την άδικη δολοφονία της γυναίκας του σκοτώνοντας ο ίδιος τους τρομοκράτες υπεύθυνους. Ο εκσυγχρονισμός της ταινίας που προβάλλεται από σήμερα αντανακλάται σε μία και μόνο έννοια, εκείνη της τεχνολογίας. Ολα σήμερα μπορούν να γίνουν πολύ πιο εύκολα γιατί τα συστήματα παρακολούθησης είναι τόσο εξελιγμένα που άπαξ και είσαι υπεύθυνος σε ανάλογη υπηρεσία της CIA, όπως συμβαίνει να είναι ο Ρέμι Μάλεκ (στον κεντρικό ρόλο του ερασιτέχνη εκδικητή), θα κινδυνεύσεις λίγο παραπάνω αλλά την άκρη θα τη βρεις. Η ταχύτητα με την οποία λειτουργεί ο ερασιτέχνης στο πεδίο δράσης αλλά άσος στα κομπιούτερ ήρωας του Μάλεκ τον βοηθά δίνοντάς του το προβάδισμα απέναντι στον εχθρό, που δεν είναι μόνο οι τρομοκράτες, αλλά και η ίδια η υπηρεσία του. Το πραγματικό ενδιαφέρον όμως με την ταινία είναι ότι, παρότι βυθισμένη σε έναν high tech κόσμο, έχει μια ρετρό «κοψιά», κάτι που λείπει από τις σύγχρονες περιπέτειες αυτού του είδους και της προσθέτει χαρακτήρα.
Εγκληματίας πολέμου ή όχι;
Ενδιαφέρον βρίσκει κανείς και στην ταινία «Φαντάσματα από το παρελθόν» (Les Fantomes, Γαλλία/Βέλγιο/Αγγλία, 2024) του Τζόναθαν Μιλέτ, ο οποίος χρησιμοποιεί ως «βιτρίνα» την «ίντριγκα» (που συναντάμε σε ταινίες που ανήκουν στον είδος της κατασκοπείας) προκειμένου, στην πραγματικότητα, να συνθέσει ένα οξύ όσο και ήσυχο ψυχολογικό δράμα. Κεντρικό πρόσωπο της ταινίας, ο Χαμίντ (Ανταμ Μπέσα), νεαρός σύρος καθηγητής Λογοτεχνίας και μέλος ομάδας σύρων εξορίστων, οι οποίοι έχοντας βρει καταφύγιο στην Ευρώπη αναζητούν εγκληματίες πολέμου (όπως περίπου έκαναν οι Εβραίοι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αναζητώντας ναζιστές που είχαν ξεφύγει από τη Δικαιοσύνη). Ο τελευταίος στόχος του Χαμίντ, ένας άνδρας για τον οποίο θα πρέπει να εξακριβώσει αν είναι ή όχι εγκληματίας, αποτελεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Μιλέτ χτίζει το στοιχείο που τον ενδιαφέρει κυρίως, που είναι ο ίδιος ο χαρακτήρας του κυνηγού. Τα διλήμματα και οι αμφιβολίες του, οι ανησυχίες του, η σχέση με τη μητέρα του, η σχέση με το «θήραμά» του (Ταουφίκ Μπαρχόμ) – στην καλύτερη σκηνή της ταινίας – και κυρίως το γεγονός ότι είναι ένας άνθρωπος που έχει θυσιάσει τη ζωή του για έναν σκοπό είναι οι ψηφίδες που δίνουν λάμψη σε αυτό το κάπως υποτονικό αλλά ποτέ αδιάφορο και πάντα ατμοσφαιρικό φιλμ.
Σκέτο μαρτύριο
Ο τίτλος της γερμανικής ταινίας «Πριν το τέλος» (Sterben, Γερμανία, 2024) είναι πέρα για πέρα σωστός αλλά και σχετικά πιο ήπιος από τον πρωτότυπο που σημαίνει «Πεθαίνοντας». Το στοίχημα του σκηνοθέτη Ματίας Γκλάσνερ είναι να μπορέσει να κρατήσει τον θεατή στο κάθισμά του επί τρεις ώρες περιγράφοντας τη μια δυσάρεστη κατάσταση μετά την άλλη – μιλάμε για πραγματικό μαρτύριο. Ηλικιωμένος πατέρας (Χανς Ούβε Μπάουερ) με άνοια λίγο πριν από τον θάνατο. Ηλικιωμένη μητέρα (Κορίνα Χάρφουκ), πάσχουσα από καρκίνο, επίσης λίγο πριν από το θάνατο. Μεσήλικος γιος διευθυντής ορχήστρας (Λαρς Εϊντινγκερ) με σοβαρό πρόβλημα επικοινωνίας με τον κόσμο και έναν φίλο μουσικό (Ρόμπερτ Γκβίσντεκ) που θέλει να αυτοκτονήσει. Κόρη αλκοολική (Λίλιθ Στάνγκενμπεργκ) που ξερνάει στους πελάτες του οδοντιατρείου όπου δουλεύει αλλά και στη συναυλία που δίνει ο αδελφός της. Ο,τι πιο δυσάρεστο, ό,τι πιο αγχωτικό, ό,τι πιο θλιβερό και ό,τι πιο «μακριά από μας» μπορείτε να σκεφτείτε η ταινία αυτή το έχει. Σε ορισμένα σημεία κυριολεκτικά αναρωτιέσαι για ποιον λόγο να ταλαιπωρείσαι παρακολουθώντας αυτό το βάσανο. Ωστόσο, είναι τόσο προσεκτικά σκηνοθετημένη και ισορροπημένα μοιρασμένη σε κεφάλαια (ανάλογα με τον χαρακτήρα) που τελικά σου δίνει το κίνητρο να την παρακολουθήσεις, έστω από απλή περιέργεια.
Θα ζήλευε ο Φώσκολος
Ανοια θα βρούμε και στην ελληνική ταινία «Πανίδα» (2024) της Στρατούλας Θεοδωράτου, μόνο που εκεί το ενδιαφέρον εξαντλείται με το «καλημέρα» και μέσα σε μια ιστορία που επιδιώκει να πει τα πάντα και δεν πείθει πουθενά. Η φαντασία της σκηνοθέτριας και σεναριογράφου είναι τόσο ανεξέλεγκτη που σε ορισμένες στιγμές έχεις την εντύπωση ότι παρακολουθείς 50 επεισόδια μιας σαπουνόπερας στριμωγμένα μέσα σε ένα σπίτι με τέσσερα πρόσωπα (Ελενα Μαυρίδου, Αντώνης Μυριαγκός, Γιώργος Μωρόγιαννης, Ηλέκτρα Νικολούζου) και ευτυχώς μόνο σε 90 λεπτά. Πολεμικοί φωτορεπόρτερ, αρχιτέκτονες μπλεγμένοι σε οικονομικά και άλλα σκάνδαλα, οικολογικές καταστροφές, συζυγικές απιστίες, ιδεολογικές συγκρούσεις, πατριαρχία, γυναικεία επανάσταση, πόρτες που δεν ανοίγουν, πόρτες που δεν κλείνουν· αν ο Νίκος Φώσκολος βρισκόταν ακόμα κοντά μας, σίγουρα θα ζήλευε.
Δύο ντοκιμαντέρ
«Σμιλεμένες ψυχές» (Ελλάδα, 2025). Ο Σταύρος Ψυλλάκης («Αλλος δρόμος δεν υπήρχε»), ένας από τους πιο σημαντικούς εν ενεργεία έλληνες σκηνοθέτες ταινιών τεκμηρίωσης, αποτίει φόρο τιμής στον Ζουλιέν Γκριβέλ, έναν ήρωα της καθημερινότητας που, όπως όλοι οι ήρωες της καθημερινότητας, δεν ενοχλείται από το γεγονός ότι είναι «καταδικασμένος» στην ανωνυμία. Ελάχιστοι ίσως ξέρουν ότι στη δεκαετία του 1970 ο Γκριβέλ, ελβετός οδοντίατρος, αποφάσισε να εγκαταλείψει την ασφάλεια και τακτοποιημένη ζωή του στην πατρίδα του και να αφιερώσει το είναι του στην Ελλάδα ρισκάροντας την ίδια την υγεία του, ταγμένος στη φροντίδα και θεραπεία λεπρών ανθρώπων με οδοντιατρικά προβλήματα στο νοσοκομείο της Αγίας Βαρβάρας. Ποτέ δεν επιδίωξε τη λάμψη, ποτέ δεν θέλησε να αποδείξει κάτι· έκανε ό,τι έκανε απλώς επειδή το ένιωθε. Και ο Ψυλλάκης, πλάθοντας το πορτρέτο αυτού του ευγενούς ανθρώπου, αφήνει γενναιόδωρα μια πολύτιμη κληρονομιά στις μετέπειτα γενιές.
«Εμείς – Μια ταινία για τον Bloody Hawk» (Ελλάδα, 2025). «Ελα bro»… Φιλιά, αγκαλιές, πολύ τραγούδι, χαλαρότητα, πίεση, performance με πυρετό αλλά και μια βαθιά πίκρα προερχόμενη από μια τραγωδία που έπαιξε ρόλο στην ωρίμαση και μουσική εξέλιξη του Νικόλα Κίτσου, παιδιού-φαινομένου της ελληνικής ραπ, γνωστού ως Bloody Hawk, δίνουν τον τόνο της ταινίας τεκμηρίωσης των Στέλιου Κοτιώνη και Ορέστη Πλακιά. Το από πού o Κίτσος ξεκίνησε, πού πήγε σχολείο και πως σιγά σιγά κατάφερε να γίνει ο Bloody Hawk front man των Εμείς και είδωλο των πιτσιρικάδων, είναι όλα μέσα στην ταινία και μάλιστα με αρμονία. Παρότι όμως το «Εμείς» αποκτά μια κοινωνική διάσταση πέρα από τον συγκεκριμένο μουσικό προσανατολισμό του, δεν παύει να είναι ένα ντοκιμαντέρ απευθυνόμενο, κυρίως, σε φαν. Εξάλλου τα γυρίσματα έγιναν κατά τη διάρκεια μιας καλοκαιρινής περιοδείας από την Αθήνα ως τη γενέτειρα του Κίτσου, την Ξάνθη.
Επανέκδοση
«Ντελικατέσεν» (Delicatessen, Γαλλία, 1991). Κάπου στο μέλλον, σε μια πόλη που δεν διευκρινίζεται ποτέ, πολλά παράξενα συμβαίνουν και ένα απ’ αυτά είναι ο… κανιβαλισμός! Αριστη μαύρη κωμωδία του σκηνοθετικού διδύμου Ζαμ Πιερ Ζενέ – Μαρκ Καρό, γυρισμένη με την αισθητική ενός μακάβριου καρτούν. Εχει τρέλα, αναρχία, θυμό και, όταν πραγματικά το θέλει, εξαίσιο χιούμορ. Οι χαρακτήρες της θυμίζουν όντα από άλλο πλανήτη. Καλοί και κακοί είναι δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος, ενώ η σάτιρα έχει στόχο την αποξένωση του σημερινού ανθρώπου και την έλλειψη επικοινωνίας που μας έχει σημαδέψει. Παίζουν: Ντομινίκ Πινόν, Μαρί Λουίζ Ντουνιάκ, Ζαν Κλοντ Ντρεϊφούς.
Κινούμενα σχέδια x3
Τρεις ταινίες κινουμένων σχεδίων προβάλλονται από σήμερα. «Τα αλεπουδάκια» (Kina & Yuk Kina et Yuk, renards de la banquise, Γαλλία/Καναδάς/Ιταλία, 2024) του Γκιγιόμ Μαϊντατσέφσκι ακολουθούν δύο αλεπούδες, την Κίνα και τον Γιουκ, που ετοιμάζονται να γίνουν γονείς για πρώτη φορά. Ομως σε μια εποχή που η υπερθέρμανση του πλανήτη αλλάζει τους κανόνες για όλους, η φύση έχει άλλα σχέδια.
«Ο γύρος του κόσμου του μικρού Γκρίζλι» (The Big Trip 3: Race Around the World, Ρωσία, 2024) του Βασίλι Ροβένσκι. Οταν ένας πελαργός κάνει λάθος στην παράδοση ενός μωρού, ένας αρκούδος και η παρέα του δίνουν τη λύση.
«Καγιάρα: Ηρωίδα των Ινκας» (Kayra, Περού/Ισπανία, 2025) των Σεζάρ Ζελάδα, Ντιρκ Χάμπελ. Σε μια αυτοκρατορία όπου μόνο οι άνδρες μπορούν να γίνουν τσάσκι – οι αγγελιοφόροι των Ινκας – η νεαρή Καγιάρα τολμά να αψηφήσει τους κανόνες και να διεκδικήσει τη θέση της.














