«Σύμφωνο Μαρ α Λάγκο» μέσα στην ομίχλη;

Οι ανατροπές οικονομικής πολιτικής εξαγγέλλονται κατά ριπάς στις ΗΠΑ, με τελευταίο ορόσημο την «Ημέρα Ανεξαρτησίας» (Πρωταπριλιά+1). Ο στόχος – η  Χρυσή Εποχή – είναι σαφής, οι αντίπαλοι αδιαμφισβήτητοι, τα μακροοικονομικά ομιχλώδη.

Παραδείγματα: «Πανέμορφοι» δασμοί επιβάλλονται, αναιρούνται και επανατοποθετούνται λίγο μετά. Το ότι, όταν υπάρχουν διεθνείς  αλυσίδες παραγωγής το πλήγμα στην Κίνα ή το Μεξικό «δαγκώνει» και Αμερικανούς, δεν μετράει. Το ίδιο αγνοούνται και οι προϋποθέσεις επιτυχίας του ίδιου του σχεδίου – αν στοχεύεις σε αναδιάρθρωση της παραγωγής θα έπρεπε να δημιουργήσεις «χώρο» – άλλως καλλιεργείται υπερβάλλουσα ζήτηση· από εκεί, σε πληθωρισμό. Στην ίδια κατεύθυνση σπρώχνουν και οι ελλείψεις προσωπικού, που, αν και ήδη υπαρκτές, εντείνονται από τις απελάσεις. Στις αγορές, η αβεβαιότητα ρίχνει το χρηματιστήριο, που κάποτε ήταν το καύχημα του προέδρου. Η θρυλούμενη μείωση επιτοκίων τριτώνει το χτύπημα στον πληθωρισμό. Το δολάριο κλονίζεται· διαρροές για σκέψεις φορολόγησης των αμερικανικών ομολόγων δεν βοηθάνε.

Στον Αμλετ, ο πρίγκιπας της Δανίας προσποιείται παραφροσύνη. Το κάνει για να προωθήσει την εκδίκηση για τον θάνατο του πατέρα του. Θύμα του τεχνάσματος είναι ο φίλος του Πολώνιος. Αν και η παράσταση τον πείθει, σε μια κρίσιμη στιγμή, και αφού ο Αμλετ επιδίδεται σε ρεσιτάλ ασυναρτησιών για την Τρίτη ηλικία, ο Πολώνιος αναρωτιέται «Μήπως, τελικά, υπάρχει μέθοδος στην τρέλα του;».  Μήπως, δηλαδή, η φαινομενική τρέλα εντάσσεται σε σχέδιο; Οι θεατές  το γνωρίζουμε, ο Πολώνιος όμως όχι.

Παρόμοια αμφιβολία διακατέχει αναλυτές, σχολιαστές, μπλόγκερ και ομφαλοσκόπους για το αν τα τεκταινόμενα στην Ουάσιγκτον κρύβουν Μεγάλο Σχέδιο και αν ναι, ποιο. Καταγράφονται τρεις θεωρίες.

Πρώτον, τα πράγματα είναι όπως ακριβώς δείχνουν. Εφαρμόζεται η Τέχνη του Ντιλ (The Art of the Deal), όπου η λέξη «Ντιλ» εκφράζει κάτι διαφορετικό από συμφωνία. Δοξάζει τη στιγμή που δίνονται τα χέρια, όχι το αν παράγεται αποτέλεσμα. Σημασία έχει η ίδια η παρέμβαση, κάτι σαν έργο τέχνης του deal-maker. Η τρέλα, μπερδεύοντας τον αντίπαλο, ίσως βοηθά. Παράφραση: Ντίλ να ‘ναι – και ό,τι να ‘ναι.

Δεύτερον, η Αυλή και τα παιχνίδια της. Υπάρχει ένα κλειστό γκρουπ, αποτελούμενο από μέλη της οικογένειας αλλά και από άλλους μεγάλου οικονομικού διαμετρήματος, που προωθούν τα συμφέροντά τους το ταχύτερο δυνατόν. Τα Meme coins, η αντιπάθεια σε αιολικά, διάφορες άλλες αποφάσεις είναι επιχειρηματικά παιχνίδια και μεταφράζονται σε κέρδη. Παράφραση: Το «σχέδιο» είναι συνονθύλευμα παράπλευρων απωλειών.

Τρίτον, ένα καλοδουλεμένο σχέδιο επανασχεδιασμού της παγκόσμιας οικονομίας. Αποκαθίσταται η πραγματική οικονομία στο κέντρο της προσοχής, αξιοποιώντας ως εργαλείο την αποδυνάμωση των χρηματοπιστωτικών. Σύμφωνα με αυτό, τις τελευταίες δεκαετίες, ο αμερικανός πολίτης κατέστη θύμα της κεντρικής θέσης του δολαρίου στην παγκόσμια οικονομία. Αυτή σκόπιμα υποβαθμίζει την ανταγωνιστικότητα των ΗΠΑ. Η αποδυνάμωση του δολαρίου (πληθωρισμός, η τελική προσαρμογή στους δασμούς) αποκαθιστά την αδικία και έτσι, τελικά, ο απομονωτισμός οδηγεί τον αμερικανό παραγωγό σε ευημερία ξανά. Κάτι αντίστοιχο θρυλείται ότι έκανε το 1985 η κυβέρνηση του Ρέιγκαν. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, όταν πια καταλαγιάσει ο αχός, το «Σύμφωνο  Μαρ α Λάγκο» θα υλοποιεί την υπόσχεση να μπει ο μέσος Αμερικανός πριν απ’ τον τραπεζίτη: Main Street κατά Wall Street.

Η υπερβατική ρητορική και αυτοέπαινοι είναι και αυτοί στοιχείο της μακροοικονομικής ομίχλης. Εναπόκειται στο βλέμμα των απανταχού σύγχρονων Πολώνιων να τη διαπεράσει.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά.