Φάση βαθιάς… μεταμόρφωσης

Λίγες μόλις ώρες πριν γραφούν αυτές οι γραμμές δόθηκε στη δημοσιότητα η νέα έκθεση του παλαιότερου και πιο ευρέως διανεμημένου περιοδικού τέχνης στον κόσμο, του «Αrtnet News», που επιχειρεί να προβλέψει πώς θα κινηθεί η αγορά τέχνης το 2025 αξιοποιώντας τα δεδομένα από πωλήσεις και δημοπρασίες των προηγούμενων ετών, παρακολουθώντας ταυτοχρόνως τις τάσεις όπως διαμορφώνονται από τις τρέχουσες εξελίξεις.

«Η αγορά τέχνης είναι σαφές πως υφίσταται μια βαθιά μεταμόρφωση», υποστηρίζει στην εισαγωγή τής 68 σελίδων έκθεσης η αρχισυντάκτρια του «Αrtnet News» Ναόμι Ρέα.

Πέρυσι, οι συνολικές πωλήσεις έργων τέχνης σε δημοπρασίες μειώθηκαν κατά 27,3%, φτάνοντας τα 10,2 δισ. δολάρια, συνεχίζοντας την καθοδική τάση που άρχισε το 2023. Οι δημοπρασίες με έργα υψηλής αξίας παρουσίασαν τη μεγαλύτερη πτώση, με τις πωλήσεις άνω των 10 εκατ. δολαρίων να μειώνονται κατά 44,2%, ενώ η υπερσύγχρονη τέχνη σημείωσε πτώση σχεδόν 37,9%.

Αυτό δεν είναι απλώς μια διορθωτική κίνηση που συμβαίνει στην αγορά, σύμφωνα με την έκθεση. Είναι μια μεταμόρφωση. Μετακινούμαστε από μια εποχή που καθοδηγούνταν από τη διάθεση κερδοσκοπίας σε μια εποχή όπου τον πρώτο λόγο έχει το προσωπικό γούστο. Η ανθεκτικότητα της κατηγορίας τιμών από 100.000 έως 1 εκατ. δολάρια το 2024 δείχνει ότι οι μεσαίοι συλλέκτες επανακάμπτουν δυναμικά. Δεν είναι δισεκατομμυριούχοι που κυνηγούν το κύρος, ούτε επενδυτές που αναζητούν βραχυπρόθεσμα κέρδη, εκείνοι που ρίχνουν νερό στον μύλο της αγοράς. Η μέση τιμή ενός έργου τέχνης που πωλήθηκε σε δημοπρασία πέρυσι διαμορφώνεται σε 26.293 δολάρια, μειωμένη κατά 26% σε σχέση με το 2023.

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ. Η ζήτηση πλέον καθορίζεται από τους νεότερους αγοραστές. Η πολυτέλεια, η ποπ κουλτούρα και η ψηφιακή εμπλοκή διαμορφώνουν τις συλλογές τους, αναγκάζοντας τη βιομηχανία να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και απαιτήσεις. Εν τω μεταξύ, οι διαδικτυακές πωλήσεις έργων τέχνης αυξάνονται σε όγκο, αντανακλώντας μια διαρκή αλλαγή στον τρόπο που οι συλλέκτες αλληλεπιδρούν με την αγορά. Η αύξηση του όγκου, όμως, δεν συνεπάγεται και αύξηση του τζίρου στις διαδικταυκές πωλήσεις αφού τα συνολικά έσοδα από τις αποκλειστικά διαδικτυακές πωλήσεις των Sotheby’s, Christie’s, Philips, Bonhams και Artnet Auctions πέρυσι ανήλθαν σε 392,8 εκατ. δολάρια, ποσό μειωμένο κατά 10,8% σε σχέση με το 2023.

Επίσης, παρατηρούνται περιφερειακές αλλαγές. Οι ΗΠΑ παραμένουν κυρίαρχες (4,3 δισ. δολάρια), αλλά η συρρίκνωση της Κίνας κατά 46,1% και η ασθενέστερη συνολική επίδοση της Βρετανίας εδώ και μία δεκαετία αναδιαμορφώνουν την παγκόσμια αγορά. Η Μέση Ανατολή αναδεικνύεται σε ισχυρή δύναμη, με το «Vision 2030» της Σαουδικής Αραβίας – το στρατηγικό αναπτυξιακό σχέδιο που έχει ως στόχο τη μείωση της οικονομικής εξάρτησης από το πετρέλαιο – να μεταμορφώνει την πολιτιστική σκηνή του Κόλπου. Στο μεταξύ, πολλοί συλλέκτες πλέον αναζητούν σε κάθε αγορά τους πολιτιστική σύνδεση, διαφάνεια και ένα οικοσύστημα που να αντανακλά τις προτεραιότητές τους.

Καθώς οι συλλέκτες αλλάζουν, η βιομηχανία πρέπει να προσαρμοστεί, οπότε και το ερώτημα που τίθεται δεν είναι αν η αγορά θα ανακάμψει, αλλά πώς θα εξελιχθεί.

T20}«Κοινή επιχείρηση» Sotheby’s και Pac{T20}e

Ενα νέο μοντέλο συνεργασίας ετοιμάζεται να δοκιμαστεί στον χώρο της τέχνης, καθώς ο οίκος δημοπρασιών Sotheby’s και η γκαλερί Pace βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία. Αν και οι τελικές υπογραφές δεν έχουν ακόμη πέσει, καθώς οι δύο πλευρές συζητούν τις τελευταίες λεπτομέρειες, εκτιμάται από καλά πληροφορημένες πηγές ότι δεν πρόκειται για εξαγορά, αλλά για μια «κοινή επιχείρηση» μεταξύ των δύο πλευρών που θα προσφέρει δυνατότητες συνεργασίας σε πολλαπλά επίπεδα. Η συμφωνία αυτή θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες ισορροπίες σε μια περίοδο που η αγορά της τέχνης δεν διάγει και την καλύτερη περίοδό της. Η Pace αντιμετωπίζει υψηλές δαπάνες, καθώς, εκτός από τα υποκαταστήματά της παγκοσμίως, το ενοίκιο και μόνο της έδρας της στο Τσέλσι ανέρχεται σε πάνω από 700.000 δολάρια τον μήνα, ενώ είναι αντιμέτωπη και με μια σειρά από δικαστικές αποφάσεις για αθέτηση πληρωμών. Η συνεργασία με τους Sotheby’s εκτιμάται ότι θα βοηθήσει στην πρόσβαση σε νέους συλλέκτες και στην ενίσχυση του ονόματος της γκαλερί. Από την πλευρά τους οι Sotheby’s θα μπορούσαν να ενισχύσουν μέσω αυτής της συνεργασίας τα έσοδά τους από τις ιδιωτικές πωλήσεις και να προσφέρουν νέες ευκαιρίες στους πελάτες τους.

{T20}Σειρά από NFTs ετοιμάζει η Αμπράμοβιτς{T20}
Αυτό το καλοκαίρι, η διασημότερη καλλιτέχνις της περφόρμανς, Μαρίνα Αμπράμοβιτς, θα επικοινωνήσει τη δουλειά της με μια σειρά από NFT drops. Η κίνηση αυτή ακολουθεί την πρώτη της επαφή με το Web3 το 2021, όταν το έργο της από το 2001 «The Hero» (φωτογραφία) προσφέρθηκε ως NFT. Αυτή τη φορά ωστόσο εμπλέκεται πολύ περισσότερο. Το νέο εγχείρημα θα εμπλέξει τους συλλέκτες σε διάφορες πτυχές του έργου της Aμπράμοβιτς. Η συλλογή θα έχει τρεις θεματικές κυκλοφορίες που θα ακολουθούν την εξέλιξη της καλλιτέχνιδος στην τέχνη, τη ζωή και τη μέθοδο αυτογνωσίας που έχει καθιερώσει και θα κυκλοφορήσουν από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Θα προηγηθεί παρουσίαση στις 8 Απριλίου στο Μουσείο Moco του Λονδίνου παρουσία της Αμπράμοβιτς.