Ο Τραμπ να μη χτίζει τείχη

^«Κανείς μας δεν θέλει έναν ατελείωτο πόλεμο. Η Ουκρανία είναι έτοιμη να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το συντομότερο δυνατό για να φέρει πιο κοντά τη διαρκή ειρήνη. Κανείς δεν θέλει την ειρήνη περισσότερο από τους Ουκρανούς. Η ομάδα μου και εγώ είμαστε έτοιμοι να εργαστούμε υπό την ισχυρή ηγεσία του προέδρου Τραμπ για να πετύχουμε μια ειρήνη που θα έχει διάρκεια». Η παραπάνω δήλωση Ζελένσκι έγινε μια μέρα μετά την ανακοίνωση του αμερικανού προέδρου ότι παύει τη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ στην Ουκρανία, προκαλώντας ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις ένθεν κι ένθεν του Ατλαντικού. Είχε προηγηθεί στις 28 Φεβρουαρίου στον Λευκό Οίκο, λίγες μέρες πιο πριν, η ταπεινωτική συμπεριφορά Τραμπ και Βανς απέναντι στον ουκρανό πρόεδρο.

Η πολιτική της ωμής ισχύος από τον Τραμπ είχε στοχοποιήσει την προηγούμενη μέρα και την Ευρωπαϊκή Ενωση. «Λατρεύω την Ευρώπη, έχω κάποια καταγωγή από εκεί, αλλά η ΕΕ δημιουργήθηκε για να καταστρέψει τις ΗΠΑ, ας είμαστε ειλικρινείς. Και έκαναν καλή δουλειά. Τώρα όμως πρόεδρος είμαι εγώ», διεκήρυξε προαναγγέλλοντας δασμούς 25% στις εισαγωγές ευρωπαϊκών αυτοκινήτων.

Με τη γεωπολιτική στροφή των ΗΠΑ, ο Τραμπ ξαναγράφει την ιστορία της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Πολλοί αναλυτές της διεθνούς πολιτικής τοποθέτησαν τον Τραμπ δίπλα στον βρετανό πρωθυπουργό Νέβιλ Τσάμπερλεν ο οποίος στην προσπάθειά του να εξευμενίσει τον Χίτλερ συμφώνησε (Σεπτέμβριος 1938) στην προσάρτηση μέρους της Τσεχοσλοβακίας από το ναζιστικό καθεστώς. Ηταν η Συμφωνία του Μονάχου, η σημαντικότερη πράξη κατευνασμού από τη Βρετανία, έως εκείνη τη στιγμή και η οποία δεν απέτρεψε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αλλοι μίλησαν για την απόφαση των ΗΠΑ του Τραμπ να ασκήσουν πολιτική ισχύος στη συμπαγή ευρασιατική εδαφική έκταση. Στην Ευρασία, τη «μεγάλη σκακιέρα» όπως την έχει ονομάσει ο Μπρεζίνσκι, όπου θα κριθεί ή αμερικανική υπεροχή του 21ου αιώνα. Ομως το προκλητικό γεωστρατηγικό όραμα του καθηγητή στρατηγικών σπουδών του Πανεπιστημίου Johns Hopkins αναγνώριζε στην Ευρώπη και ειδικότερα σε Γαλλία και Γερμανία ρόλο γεωπολιτικού άξονα και απέδιδε γεωπολιτική σημασία για τις ΗΠΑ σε Ουκρανία και Αζερμπαϊτζάν.

Ολη αυτή η συζήτηση για την Ευρασία και τη συμβίωση των ΗΠΑ με την Κίνα και τη Ρωσία σε μια γεωστρατηγική τριάδα δεν θα μπορούσε να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο αν δεν είχε προηγηθεί η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης.

Οταν στα μέσα της δεκαετίας του 1980 πρωταγωνιστεί ένα ιδιαίτερο ζευγάρι πολιτικών ηγετών στις ΗΠΑ και στη Σοβιετική Ενωση. Ο Ρίγκαν είχε χαρακτηρίσει τη Σοβιετική Ενωση «αυτοκρατορία του κακού», αλλά έβλεπε στον Γκορμπατσόφ ένα νέο είδος σοβιετικού ηγέτη, ο οποίος σε αντίθεση με τους αμείλικτους προκατόχους του, ήταν πρόθυμος να συνεργαστεί εποικοδομητικά. Για να μπορέσει να «διαβάσει» καλύτερα τον Γκορμπατσόφ, άκουσε τη Μάργκαρετ Θάτσερ να του λέει ότι ο τότε σοβιετικός ηγέτης ήταν διαφορετικός και πρόθυμος να ακούσει. Ο Ρίγκαν κατάλαβε μετά την πρώτη συνάντηση μαζί του, στις 19 Νοεμβρίου 1985 στη Γενεύη, ότι υπήρχε τρόπος περιορισμού της κούρσας των πυρηνικών εξοπλισμών.

Οι δυο τους θα μοιραστούν την ίδια αποφασιστικότητα για την αποτροπή ενός πολέμου των δύο υπερδυνάμεων. Μαζί του διαπραγματεύθηκε τον Ιανουάριο του 1987 τη Συνθήκη INF, μια συμφωνία-ορόσημο για την κατάργηση πυρηνικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς.

Λίγους μήνες αργότερα, στις 12 Ιουνίου 1987, από το Δυτικό Βερολίνο, ο Ρόναλντ Ρίγκαν απευθυνόμενος στον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ θα δηλώσει: «Κύριε Γκορμπατσόφ, γκρεμίστε το τείχος», εννοώντας το Τείχος που χώριζε στα δύο την πόλη του Βερολίνου.

Δύο χρόνια αργότερα οι λαϊκές επαναστάσεις παρέσυραν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα στην Ανατολική Γερμανία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Ο διάδοχος του Ρίγκαν, ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους και ο Γκορμπατσόφ θα συναντηθούν στη Μάλτα στις 3 Δεκεμβρίου 1989 και θα χαιρετίσουν το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Οι εξελίξεις είχαν δρομολογηθεί και θα οδηγήσουν σε ιστορικές αλλαγές στην Ευρώπη με σημαντικότερη την επανένωση της Γερμανίας.

Ρίγκαν και Γκορμπατσόφ γκρέμισαν το «Σιδηρούν Παραπέτασμα». Ηταν ένα τεράστιο γεωπολιτικό γεγονός χάρη στην ειλικρίνεια και των δύο.

Αν επιστρέψουμε στο σήμερα, ένας άλλος αμερικανός πρόεδρος του ίδιου κόμματος, του Ρεπουμπλικανικού, χτίζει τείχη παντού. Τείχος ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού μέσω προσβολών και εμπορικού πολέμου, τείχος στα σύνορα με το Μεξικό.

Την καλύτερη απάντηση στον Ντόναλντ Τραμπ έδωσε ο δήμαρχος του Βερολίνου. Θυμίζοντας την αποφασιστικότητα του Ρίγκαν και τη συμβολή του στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου. «Το Βερολίνο, η πόλη του διχασμού της Ευρώπης, η πόλη της ελευθερίας της Ευρώπης, δεν μπορεί να παραμείνει βουβή όταν μια χώρα σχεδιάζει να χτίσει ένα νέο τείχος», επεσήμανε ο Σοσιαλδημοκράτης δήμαρχος Μίχαελ Μίλερ, στον απόηχο της απόφασης του προέδρου Τραμπ να ξεκινήσει την υλοποίηση του σχεδίου του στα σύνορα με το Μεξικό.

«Εμείς, οι Βερολινέζες και οι Βερολινέζοι, γνωρίζουμε κάθε οδύνη που προκάλεσε σε μια ολόκληρη ήπειρο ο διχασμός που εδραιώθηκε από συρματοπλέγματα και ένα τείχος», συμπλήρωσε ο Μίλερ και υπενθύμισε τα όσα είπε τη 12η Ιουνίου 1987 στο Δυτικό Βερολίνο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν απευθυνόμενος στον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ: «Γκρεμίστε αυτό το τείχος».

Σκεφτείτε τι έπραξε ο Ρίγκαν κύριε Τραμπ. Θυμηθείτε αυτές τις λέξεις κύριε πρόεδρε!

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου