Η απειλή της «κουτσής πάπιας»

Μεσούσης της συζήτησης για την πρόταση δυσπιστίας, προβεβλημένος υπουργός που δεν θεωρεί ότι απειλείται από τον επικείμενο ανασχηματισμό σχολίαζε στον διάδρομο της Βουλής πως εάν δεν είχε μεσολαβήσει η προεδρία Μπάιντεν (ακριβέστερα, «παρένθεση Μπάιντεν» ήταν οι λέξεις που χρησιμοποίησε), «με τον Τραμπ θα είχαμε σήμερα ξεμπλέξει…». Στην ομήγυρη δεν υπήρχαν απορίες. Εάν ο Τραμπ είχε επανεκλεγεί το 2020, σήμερα θα είχε αποχωρήσει από τον Λευκό Οίκο, ίσως με μια αμερικανική κοινωνία και μια διεθνή σκηνή λιγότερο τραυματισμένη. Και στο δεύτερο μισό της δεύτερης θητείας του η απήχησή του θα άρχιζε να περιορίζεται, όπως συμβαίνει με κάθε «κουτσή πάπια» (lame duck) στο Οβάλ Γραφείο. Ο Τραμπ στη δεύτερη θητεία του δεν αντιμετωπίζεται ως «κουτσή πάπια», αλλά ως εκρηκτική ύλη που ουδείς γνωρίζει ποια ζημιά μπορεί να προκαλέσει. Τα υπουργικά σχόλια προφανώς επιβεβαιώνουν ότι το νέο γεωπολιτικό παιχνίδι προβληματίζει περισσότερο την κυβέρνηση από τα τεκταινόμενα στο εσωτερικό μέτωπο. Για τον ίδιο υπουργό, άλλωστε, ο ανασχηματισμός δεν μπορεί να μεταβάλει κανένα σκηνικό – δεν το έκανε ποτέ κανένας ανασχηματισμός τουλάχιστον στη μεταπολιτευτική περίοδο. Ο ζωτικός χώρος που αναζητεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να προκύψει από άλλες κινήσεις και έναν νέο σχεδιασμό κατεύθυνσης και όχι από εναλλαγές προσώπων στα υπουργικά χαρτοφυλάκια. Και κυρίως, να αναζητήσει αποτελεσματικές συμμαχίες στη νέα διεθνή κατάσταση.

Σε μια φάση που η Ευρώπη προσπαθεί να βρει ρότα και εμφανίζεται ανίσχυρη και χωρίς πυξίδα, είναι εξίσου σαφές ότι οι μέχρι πρότινος συμμαχίες επανεξετάζονται. Οι κατάλληλοι άνθρωποι στην κατάλληλη στιγμή δεν είναι μια εύκολη αναζήτηση. Αλλά αποτελούν μια αναγκαιότητα ο εντοπισμός και η προσέγγισή τους. Σχεδόν όλοι οι πρωθυπουργοί της Μεταπολίτευσης επένδυσαν σε μια ισχυρή συμμαχία που περνούσε και μέσα από την προσωπική διασύνδεση. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής συνδέθηκε με τον Βαλερί Ζισκάρ ντ΄ Εστέν. Ο Ανδρέας Παπανδρέου με τον Φρανσουά Μιτεράν, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με το γερμανικό δίδυμο Κολ – Γκένσερ και τον πατέρα Μπους στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού. Ο Κώστας Σημίτης είχε ανοικτό δίαυλο με τον Γκέρχαρντ Σρέντερ. Για τον σχεδιασμό του Κυριάκου Μητσοτάκη μέχρι πρότινος το πρόσωπο – κλειδί ήταν ο Εμανουέλ Μακρόν. Αλλά πλέον ο γάλλος πρόεδρος, πλησιάζοντας στην ολοκλήρωση της δεύτερης θητείας του, προσομοιάζει στο μυαλό αρκετών με μια ευρωπαϊκή «κουτσή πάπια». Το αντιλαμβάνεται και ο έλληνας Πρωθυπουργός, προσεγγίζοντας στο νέο τοπίο τον Φρίντριχ Μερτς. Ο ηγέτης των Χριστιανοδημοκρατών του CDU και μελλοντικός καγκελάριος της Γερμανίας θα μπορούσε να είναι ο σύμμαχος της νέας εποχής, αρκεί η κυβέρνηση συνασπισμού που καλείται να σχηματίσει να μην αποδειχθεί ευάλωτη και μειωμένης ισχύος, υπό την πίεση της μεταστροφής στη γερμανική κοινωνία που προσφέρει όλο και μεγαλύτερο πεδίο δράσης στις ακραίες φωνές. Στο Μαξίμου αναγνωρίζουν ότι για να μπορέσει ο Μερτς να αναλάβει κομβικό ρόλο στο ευρωπαϊκό στερέωμα θα πρέπει πρώτα να τιθασεύσει τη Γερμανία και ο κυβερνητικός συνασπισμός του να μακροημερεύσει. Το στοίχημα είναι δύσκολο, αλλά για τον Μητσοτάκη δεν υπάρχουν προσώρας εναλλακτικές. Στο νέο σκηνικό, μέσα από το οποίο μπορεί να διαμορφωθεί και μια νέα Ευρώπη, μια αναβαθμισμένη συμμαχία με το Βερολίνο και τον Μερτς δείχνει μονόδρομος.

Στην πλέον κρίσιμη φάση της πρωθυπουργικής διαδρομής του, για το εσωτερικό μέτωπο ο Μητσοτάκης βασίζεται στην αδυναμία της αντιπολίτευσης να εμφανιστεί απέναντί του ως εναλλακτική επιλογή. Το κύμα που προκαλούν τα Τέμπη εκπέμπει το μήνυμα ότι αυτό μπορεί να αποδειχθεί το τελευταίο σωσίβιο για την κυβερνητική πλειοψηφία. Αλλά δεν αποτελεί μια συνθήκη μακράς πνοής. Το νέο κυβερνητικό σχήμα θα επιδιώξει να πείσει ότι υπάρχει σχέδιο που θα υλοποιηθεί και θα οδηγήσει σε κάποιο ασφαλές λιμάνι. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, είναι στη μέση της δεύτερης θητείας ο Πρωθυπουργός και η κυβέρνηση να αντιμετωπιστούν, εντός κι εκτός συνόρων, ως «κουτσή πάπια», χωρίς δρόμο διαφυγής. Σε αυτή την περίπτωση, είναι βέβαιο ότι κάπως έτσι θα το ερμηνεύσει και θα το διαχειριστεί και ο Μερτς.