Σουηδία και 6ο Παγκόσμιο. Το Μουντιάλ του Ονείρου (Μέρος 2ο)

Εκτου Παγκοσµίου Κυπέλλου της Σουηδίας το ανάγνωσμα, και ευκαιρία να γνωρίσουμε τους μονάκριβους σολίστες που του χάρισαν  τον επίζηλο τίτλο «Μουντιάλ του Ονείρου». Ισως σε κανένα άλλο Μουντιάλ δεν υπήρξε τέτοια πληθώρα ποδοσφαιρικών φαινομένων: Γαλλία με Κοπά, Φοντέν, Πιαντονί, Ρωσία με Γιασίν, Ιβάνοφ, Γιουγκοσλαβία με Μπόμπεκ, Σπάιτς, Τσαϊκόφσκι, Μπεάρα, Γερμανία με Ραν, Βάλτερ, Σουηδία με Γκρεν, Λίντχολμ, Γκούσταφσον, Χάμριν, Σίμονσον, Βραζιλία με Γκαρίντσα, Βαβά, Ντιντί, Σάντος και ο 17χρονος Πελέ. Ενας γαλαξίας ποδοσφαιρικών φαινομένων και ευκαιρία κάποιους να τους γνωρίσουμε ιδιαίτερα.

Ο Γκαρίντσα

Οταν ο Μανουέλ Φραντσίσκο Ντος Σάντος ξεκίνησε να παίζει ποδόσφαιρο, οι γιατροί διέγνωσαν ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει αθλητής εκείνο το αφύσικο παιδί, απομεινάρι της πείνας και της πολιομυελίτιδας, το ηλίθιο και κουτσό, με το παιδικό μυαλό, τη σπονδυλική στήλη σαν σίγμα τελικό και τα δυο πόδια στραβά προς την ίδια κατεύθυνση. Τον διέγραψαν μ’ έναν σταυρό. Γι’ αυτό και κάποιο από τα πολλά αδέλφια του τον είπε Γκαρίντσα, που είναι το όνομα ενός άχρηστου και άσχημου μικρού πουλιού.

Κι όµως, δεν υπήρξε δεξί εξτρέμ όμοιό του. Στο Μουντιάλ του 1958 ήταν o καλύτερος στη θέση του. Στο Μουντιάλ του 1962 ανακηρύχθηκε καλύτερος παίκτης του τουρνουά. Κατά τη μακρόχρονη παρουσία του στο ποδόσφαιρο ο Γκαρίντσα ήταν κάτι παραπάνω από τερματοφύλακας: ήταν ο άνθρωπος που έδωσε την περισσότερη χαρά στα γήπεδα στην ιστορία του ποδοσφαίρου.

Οταν βρισκόταν στον αγωνιστικό χώρο, τον μετέτρεπε σε τσίρκο: η μπάλα ήταν ένα εξημερωμένο ζώο, ο αγώνας μια γιορτή. O Γκαρίντσα δεν άφηνε να του πάρουν την μπάλα, ήταν σαν παιδί που δεν αποχωρίζεται το αγαπημένο του παιχνίδι, η μπάλα κι αυτός έκαναν κόλπα που προκαλούσαν γέλια στον κόσμο. Εκείνος πηδούσε πάνω της, εκείνη χοροπηδούσε γύρω του, κρυβόταν, εκείνος ξέφευγε, εκείνη τον κυνηγούσε.

Στη διαδροµή, οι αντίπαλοι κουτουλούσαν αναμεταξύ τους, μπέρδευαν τα πόδια τους, ζαλιζόντουσαν, έπεφταν κάτω. Ο Γκαρίντσα έκανε τις διαβολιές του στην πλάγια γραμμή, δεξιά, μακριά από το κέντρο: γεννημένος στα προάστια, εξακολουθούσε να παίζει στα προάστια. Αγωνιζόταν με την Μποταφόγκο, που σημαίνει μπουρλότο, κι αυτό ακριβώς ήταν: το μπουρλότο που έκανε το στάδιο να πάρει φωτιά, το τσίπουρο κι ό,τι άλλο σ’ έκανε v’ ανάψεις. Ηταν το τρελόπαιδο που βαριόταν στις συγκεντρώσεις, το έσκαγε από το παράθυρο, γιατί κάπου μακριά μια μπάλα τον καλούσε να παίξει μαζί της, ένας ρυθμός απαιτούσε να τον χορέψει και μια γυναίκα να τον φιλήσει. Ενας νικητής; Μάλλον ένας χαμένος, αλλά καλότυχος. Ομως η καλή τύχη δεν κρατά πολύ. O Γκαρίντσα πέθανε όπως αναμενόταν: φτωχός, μεθυσμένος και μόνος.

Ο Ντιντί

Στο Μουντιάλ του 1958 οι δημοσιογράφοι τον επέλεξαν ως τον καλύτερο οργανωτή του παιχνιδιού. Ηταν ο άξονας της εθνικής ομάδας της Βραζιλίας. Λυγερόκορμος, με ψηλό λαιμό, ο Ντιντί ήταν το άγαλμα του εαυτού του, κι έμοιαζε με αφρικανικό τοτέμ, στημένο στη μέση του γηπέδου. Εκεί ήταν ο αφέντης, κι από εκεί εκτόξευε τα φαρμακερά του βέλη. Ηταν δεξιοτέχνης στην προωθημένη μπαλιά, που ισοδυναμεί με μισό γκολ, και που γινόταν ολοκληρωμένο γκολ στα πόδια του Πελέ, του Γκαρίντσα ή του Βαβά, αλλά έβαζε και ο ίδιος γκολ.

Με τα µακρινά του σουτ ξεγελούσε τον τερματοφύλακα με τη hoja seca (ξερό φύλλο): χτυπούσε την μπάλα με το πλάι του ποδιού, κι αυτή πετούσε, στριφογύριζε στον αέρα κι άλλαζε κατεύθυνση σαν φτερό στον άνεμο, μέχρι να μπει στο τέρμα από τη γωνία που δεν περίμενε ο τερματοφύλακας. Ο Ντιντί έπαιζε ήσυχα. Ελεγε, δείχνοντας την μπάλα: «Αυτή τρέχει». Ηξερε πως η μπάλα ήταν ζωντανή: «Εγώ πάντα τη μεταχειριζόμουνα με στοργή. Γιατί, αν δεν της φερθείς στοργικά, δεν σε υπακούει. Οταν ερχόταν, εγώ την εξουσίαζα κι εκείνη υπάκουε. Καμιά φορά το έσκαγε, κι εγώ της έλεγα «έλα εδώ, κοριτσάκι μου», κι εκείνη ερχόταν. Την κλώτσαγα με τα κότσια και τους κάλους μου, κι αυτή δεν παραπονιόταν. Της συμπεριφερόμουνα με πολλή αγάπη, όπως στη γυναίκα μου. Γιατί η μπάλα αρπάζεται εύκολα. Αν την κακομεταχειριστείς, σου σπάει το πόδι. Γι’ αυτό τους λέω: «Παιδιά, λίγο σεβασμό. Είναι ένα κορίτσι που πρέπει να του φερθείτε με πολλή αγάπη…. Αυτή διαλέγει τη μοίρα, ανάλογα με το πώς θα την πιάσεις».

Ο Κοπά

Τον αποκαλούσαν Ναπολέοντα του ποδοσφαίρου, γιατί ήταν κοντός και κατακτητής. Με την μπάλα στα πόδια, θέριευε και κυριαρχούσε στο γήπεδο. Παίκτης με μεγάλη κινητικότητα και ζωντάνια, ο Ρεϊμόν Κοπά γλιστρούσε προς την αντίπαλη εστία σχεδιάζοντας αραβουργήματα πάνω στο γρασίδι. Οι προπονητές τραβούσαν τα μαλλιά τους, γιατί καθυστερούσε πολύ την μπάλα στα πόδια του, και οι γάλλοι ειδήμονες του ποδοσφαίρου τον κατηγορούσαν ότι παίζει με νοτιοαμερικανικό στυλ, σκέτο έγκλημα. Ομως στο Μουντιάλ του ’58 οι δημοσιογράφοι συμπεριέλαβαν στην ιδανική ενδεκάδα και τον Κοπά, ο οποίος την ίδια χρονιά κέρδισε και τη Χρυσή Μπάλα, βραβείο που δίνεται στον καλύτερο ποδοσφαιριστή της Ευρώπης. Το ποδόσφαιρο τον είχε ανασύρει από τη φτώχεια. Είχε αρχίσει να παίζει με μια ομάδα μεταλλωρύχων. Παιδί πολωνών μεταναστών, ο Κοπά εργάστηκε από μικρό παιδί μαζί με τον πατέρα του στις στοές των ανθρακωρυχείων του Νε, όπου έμπαινε πριν καλά – καλά ξημερώσει κι έβγαινε ξανά στην επιφάνεια το βράδυ.

Ο Καρίσο

Επί ένα τέταρτο του αιώνα μπλόκαρε την μπάλα σαν να είχαν τα χέρια του μαγνήτη, και προκαλούσε πανικό στον αντίπαλο. Ο Αμαδέο Καρίσο δημιούργησε ένα δικό του στυλ στο νοτιοαμερικάνικο ποδόσφαιρο. Ηταν ο πρώτος τερματοφύλακας που τόλμησε να βγει από την περιοχή του, για να ενισχύσει την επίθεση, διακινδυνεύοντας ο ίδιος, αλλά και προκαλώντας κίνδυνο, με το να τριπλάρει συχνά αντιπάλους. Πριν από τον Καρίσο, κάτι παρόμοιο ήταν μια απαγορευμένη τρέλα.

Αργότερα, η τόλμη του έγινε μεταδοτική. Ο συμπατριώτης του Γκάτι, ο Κολομβιανός Ιγκίτα και ο Παραγουανός Σιλαβέρτ δεν αποδέχτηκαν ούτε αυτοί να είναι απλώς ένας τοίχος, καρφωμένοι στην εστία τους, και απέδειξαν ότι ο τερματοφύλακας μπορεί να γίνει σπαθί.

Ο οπαδός, είναι γνωστό, βρίσκει ευχαρίστηση να απαρνείται τον άλλο: ο παίκτης της αντίπαλης ομάδας είναι άξιος αποδοκιμασίας και περιφρόνησης. Ομως όλοι οι φίλαθλοι της Αργεντινής, οποιασδήποτε ομάδας, λατρεύουν τον Καρίσο, και συμφωνούν λίγο πολύ όλοι ότι κανείς δεν απέκρουε σαν εκείνον στη χώρα. Παρ’ όλα αυτά, όταν το 1958 η Αργεντινή επέστρεψε με την ουρά στα σκέλια από το Μουντιάλ της Σουηδίας, το είδωλο ήταν ο αποδιοπομπαίος τράγος. Η Αργεντινή είχε συντριβεί 6-1 από την Τσεχοσλοβακία – και παρόμοιο έγκλημα απαιτούσε εξιλέωση. Ο Τύπος τον στηλίτευσε, το κοινό τον σφύριξε και ο Καρίσο αποκαρδιώθηκε τελείως. Χρόνια αργότερα, στα απομνημονεύματά του, εξομολογήθηκε με θλίψη: «Πάντα θυμάμαι περισσότερο τα γκολ που μου έβαλαν παρά εκείνα που αποσόβησα».