Κάποιοι ακόμη θεωρούν τον νόμο μια ατυχή στιγμή

Η συνέχιση της συζήτησης για τον γάμο των ομοφύλων έναν χρόνο μετά την ψήφισή του δεν ήταν αναμενόμενη. Σε νομικό επίπεδο, η αποτίμηση του νόμου 5089/2024 είναι απλή: Μέχρι στιγμής (και δεν είναι πιθανό να υπάρξει κάποια αλλαγή στο μέλλον) η εφαρμογή του νόμου δεν φαίνεται να έχει δημιουργήσει προβλήματα ή αμφισβητήσεις. Οι πολιτικοί γάμοι τελούνται στα κατά τόπους δημαρχεία, οι ληξιαρχικές πράξεις έχουν τροποποιηθεί, χωρίς βέβαια τους όρους «γονέας 1 – γονέας 2» (που είχαν δημιουργήσει αδικαιολόγητη σύγχυση και έντονες συζητήσεις), οι γάμοι και οι γονεϊκές σχέσεις που δημιουργήθηκαν στο εξωτερικό στο πλαίσιο ομόφυλων σχέσεων αναγνωρίζονται αυτόματα και χωρίς προβλήματα, οι υιοθεσίες παιδιών του ενός συζύγου από τον ομόφυλο σύζυγό του προχωρούν με την κανονική διαδικασία, καθώς δεν ήταν βέβαια δυνατό να προβλεφθεί κάποια ειδική διαδικασία-εξπρές για τα ομόφυλα ζευγάρια.

Από την άποψη αυτή, οι νομικοί που εμπλακήκαμε στη σύνταξη του νόμου αισθανόμαστε ικανοποίηση, γιατί δικό μας καθήκον ήταν η δημιουργία ενός συνεκτικού νομικού πλαισίου για την ισότητα στον γάμο και τις συνέπειές της.

Ενα μόνο ζήτημα παραμένει ίσως σε εκκρεμότητα, ενόψει της πολιτικής επιλογής να μην υπάρξουν ρυθμίσεις για την ιατρικά υποβοηθούμενη αναπαραγωγή σε σχέση με ζευγάρια του ίδιου φύλου: τι θα συμβεί αν ένα ζευγάρι γυναικών συζύγων ζητήσει δικαστικά τη διόρθωση της ληξιαρχικής πράξης που αναγράφει ως νομική μητέρα μόνο τη γυναίκα που γέννησε το παιδί; Τι θα συμβεί αν ένας άνδρας απευθυνθεί στο δικαστήριο προκειμένου να αποκτήσει παιδί μέσω παρένθετης μητέρας; Στο παρελθόν υπήρξαν αποφάσεις που χορήγησαν την απαιτούμενη άδεια. Η έννομη τάξη όπως και η φύση δεν ευνοούν το κενό, επομένως απαντήσεις θα υπάρξουν.

Πέρα από τις καθαρά νομικές εκτιμήσεις, είναι νομίζω σαφές ότι η ελληνική κοινωνία δεν κλονίστηκε συθέμελα από την επέκταση της αστικής σύμβασης του γάμου σε μια μειοψηφία συμπολιτών μας που ήταν αποκλεισμένη από αυτή, χωρίς να συντρέχουν πλέον επαρκείς νομικοί λόγοι. Η ελληνική οικογένεια παρέμεινε αναλλοίωτη στα θετικά σημεία και στις παθογένειές της. Κανείς μας δεν είδε τα δικαιώματά του να περιορίζονται ή να απειλούνται.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο η πολεμική που συνεχίζεται κατά της σημαντικής αυτής πρωτοβουλίας, που δεν ήταν καθόλου αυτονόητη για μια κεντροδεξιά κυβέρνηση, αφήνει μια μικρή αίσθηση απογοήτευσης. Υπάρχουν ακόμη φωνές που θεωρούν τον νόμο αυτόν ως μια ατυχή στιγμή, ένα ολίσθημα της κυβέρνησης, επικαλούμενες έναν φανταστικό διχασμό της κοινωνίας και κάποια κατά την άποψή τους απαράδεκτα «επινίκια». Οι ίδιες απόψεις αυτοπαρουσιάζονται, λόγω άγνοιας ή σκόπιμα, ως ενδυναμωμένες από την πρόσφατη επικράτηση του προέδρου Τραμπ και όσων αυτός πρεσβεύει. Στην πραγματικότητα όμως, για τις δυτικές κοινωνίες, ακόμη και για τις ΗΠΑ του προέδρου Τραμπ, ο γάμος των ομοφύλων είναι ένα θέμα προ πολλού λυμένο, που δεν δημιουργεί πια καμιά αμφισβήτηση και καμιά κοινωνική έριδα.

Η Κατερίνα Φουντεδάκη είναι καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΑΠΘ