«Κουβαλάς {CR}μέσα σου και {CR}τον θύτη και το θύμα»

Γιατί επιλέξατε τη λέξη «μόλυνση» («Contaminated») για τίτλο της παράστασής σας;

Είναι η πιο κατάλληλη για να περιγράψει αυτό που θέλαμε να εκφράσουμε. Το έργο μας αφορά τις δυσλειτουργικές πλευρές του συστήματος, οι οποίες, αν δεν ελεγχθούν, μπορούν να επηρεάσουν ολόκληρη τη δομή του. Τη λέξη «μόλυνση» την ανέφερε ένας θεραπευτής, ειδικευμένος στο τραύμα, με τον οποίο είχα συνομιλήσει παλαιότερα.

Το έργο αυτό σάς έδωσε την αφορμή να επανασυνδεθείτε με πτυχές του εαυτού σας που είχαν χαθεί λόγω του τραύματος των δύο βιασμών που έχετε υποστεί;

Αυτό το αυτοβιογραφικό έργο δημιουργήθηκε για να μιλήσει για το σύστημα. Ολα όσα συμπεριέλαβα έχουν βαθύ συμβολισμό. Ο πυρήνας του είναι το τραύμα από το Α έως το Ω – από τη στιγμή που θα το υποστείς, μέχρι την αποθεραπεία. Περνάμε από πολλά στάδια και, συχνά χωρίς να το κατανοούμε, αντιμετωπίζουμε έναν συνεχή επανατραυματισμό. Ηταν σημαντικό να το μοιραστώ αυτό.

Πόσες φορές επανατραυματιστήκατε;

Ο θεατής παρακολουθεί πώς ένας άνθρωπος εγκλωβίζεται στην επανάληψη του τραύματός του μέσα από λανθασμένες μορφές διαχείρισης, τις οποίες δεν έχει επιλέξει συνειδητά. Παράλληλα, αναδεικνύεται η αδυναμία της κοινωνίας να στηρίξει ουσιαστικά έναν άνθρωπο που κουβαλά ένα βαθύ τραύμα. Ενας άνθρωπος που στοχοποιείται και απομονώνεται, μπαίνει αναπόφευκτα σε έναν κύκλο επανατραυματισμού. Πολλά από όσα έχω βιώσει δεν τα συμπεριέλαβα στο έργο. Δυστυχώς, ήρθα αντιμέτωπη με εκείνο το κομμάτι της κοινωνίας που δεν αποδέχεται ούτε μια γυναίκα ούτε έναν άνδρα που έχει υπάρξει θύμα κακοποίησης και, συγκεκριμένα, βιασμού. Τα θύματα στιγματίζονται από ενοχικές συμπεριφορές, από την ντροπή που τα συνοδεύει. Συχνά υποχρεώνονται να σιωπήσουν για να αποφύγουν την ισοπέδωση που μπορεί να τους επιβάλει το ίδιο το σύστημα.

Αυτός ήταν ο λόγος που φύγατε για να ζήσετε στο εξωτερικό;

Εφυγα γιατί δεν μπορούσα να διαχειριστώ την κοινωνική απομόνωση. Τώρα που το συζητάμε, συγκινούμαι – πράγμα που σημαίνει ότι δεν το έχω διαχειριστεί 100%. Εκείνη την εποχή, όμως, οι ισορροπίες μου είχαν διαταραχθεί εντελώς. Το είχα μοιραστεί μόνο με ελάχιστους φίλους, αλλά όχι με τους γονείς μου. Αυτό με έκανε εξαιρετικά επιθετική απέναντί τους και η σχέση μας οδηγήθηκε σε πλήρη ρήξη. Χρειάστηκαν 20 χρόνια για να αποκατασταθεί.

Πώς τα καταφέρατε;

Οταν έγραψα το έργο το 2021, το έστειλα στους γονείς μου. Ηθελα, πριν το ανεβάσω, να το γνωρίζουν πολύ καλά. Ηταν δύσκολο για εκείνους όταν το διάβασαν και ακόμα δυσκολότερη η συζήτηση που ακολούθησε. Αλλά αυτή είναι μια ιστορία που αφορά το επόμενο έργο.

Πιστεύετε ότι οι κοινωνικές προκαταλήψεις γύρω από την εμπειρία σας επηρεάζουν τον τρόπο που οι άλλοι την αντιλαμβάνονται; Πώς αυτές οι αντιδράσεις έχουν διαμορφώσει τη δική σας πορεία προς τη θεραπεία;

Εχω αντιμετωπίσει victim blaming ακόμα και μετά την παράσταση. Και μιλάμε για την ολλανδική κοινωνία – οπότε είμαι προετοιμασμένη για την Ελλάδα. Θυμάμαι ότι μια θεατής, μετά την πρώτη παράσταση, μου είπε: «Επρεπε να διαχειριστείς το τραύμα σου πριν το εκθέσεις». Λίγοι άνθρωποι αντιμετώπισαν το τραύμα μου με τον απαραίτητο σεβασμό και φροντίδα.

Ποια αντίδραση σας πλήγωσε περισσότερο;

Μέχρι να αρχίσω να διαχειρίζομαι το τραύμα μου, όλες με πλήγωναν. Οταν όμως άρχισα να το επεξεργάζομαι, κατάλαβα το εύρος του προβλήματος: την έλλειψη διαπαιδαγώγησης και τον τραυματισμό των ίδιων των ανθρώπων που αντιδρούν με απόρριψη.

Ποιο ήταν το κρίσιμο σημείο στη θεραπεία σας;

Υπήρξαν πολλές μεταβατικές στιγμές, αλλά η πραγματική ανάρρωση ξεκινά όταν βρίσκεις τη δύναμη να επαναδιαπραγματευτείς το τραύμα σου. Στο έργο, αυτό αποδίδεται συμβολικά μέσω της συνεχούς αλλαγής του χώρου, που φωτίζει μια καινούργια κατάσταση – ένα ταξίδι, ένας διαφορετικός προσανατολισμός. Κάθε νέα προοπτική σε φέρνει πιο κοντά στον εαυτό σου, στην ολοκλήρωση της αποθεραπείας. Τα κομμάτια του εαυτού μου που είχαν συνθλιβεί δεν τα απορρίπτω· τα αγκαλιάζω με συμπόνια και σεβασμό για να μπορέσω να προχωρήσω. Αυτή είναι η ουσία της φροντίδας.

Ποιο είναι το πιο σκληρό πράγμα που πρέπει να αντιμετωπίσει κάποιος έπειτα από μια επώδυνη εμπειρία;

Η έλλειψη ενός ενσυναίσθητου μάρτυρα. Να μην υπάρχει κάποιος να μοιραστείς την πληγή σου. Οταν οι άλλοι δεν αναγνωρίζουν τις ανάγκες σου τη στιγμή που το έχεις ανάγκη, αυτό σε τραυματίζει ξανά.

Την υποστήριξη που αναζητούσατε τη διεκδικήσατε ή τη βρήκατε;

Και τα δύο. Εχω έναν σύντροφο με ενσυναίσθηση και κατανόηση, που είδε αυτό το κομμάτι μου. Με περικλείει μια ομάδα εξαιρετικών ανθρώπων. Δεν θα τα είχα καταφέρει αλλιώς.

Τι θέλετε να επικοινωνήσετε στους θεατές, είτε έχουν υπάρξει θύτες ή θύματα, είτε έχουν στο περιβάλλον τους ανθρώπους που έχουν βιώσει κάτι αντίστοιχο;

Η φύση του τραύματος είναι ακριβώς αυτή που περιγράφετε: κουβαλάς μέσα σου και τον θύτη και το θύμα. Οταν έχουμε υπάρξει θύματα, παραμονεύει πάντα η πιθανότητα να γίνουμε κι εμείς θύτες. Θυμάμαι μια φορά που ξέσπασα με πολύ άσχημο τρόπο μέσα σε ένα λεωφορείο, όταν κάποιοι παρενοχλούσαν ένα κορίτσι. Εκείνη τη στιγμή, έγινα κι εγώ θύτης. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι, μέσα από το έργο, επιδιώκω να μεταμορφώσω μια τόσο σκοτεινή εμπειρία, όπως αυτή του βιασμού, σε κάτι φωτεινό και ελαφρύ. Το τραύμα, όταν το μοιράζεσαι, χάνει το βάρος του. Και έτσι ξεκινάει το έργο.

Τι σας έδωσε τη δύναμη να πάρετε τον έλεγχο της αφήγησης της δικής σας ιστορίας;

Η τέχνη. Αν δεν υπήρχε στη ζωή μου, δεν θα ήμασταν εδώ τώρα να μιλάμε. Δεν θα τα είχα καταφέρει. Από παιδί ασχολούμουν με τον χορό και σκόπευα να δώσω εξετάσεις στην Κρατική Σχολή, αλλά δεν το τόλμησα. Φοβόμουν πως, αν εκφραζόμουν μέσα από την κίνηση, όλοι θα διαισθάνονταν τι είχε συμβεί. Οτι είχα βιαστεί. Και τότε, το μόνο που επιθυμούσα ήταν να εξαφανιστώ. Αυτό είναι ίσως το πιο οδυνηρό κομμάτι του τραύματος – η ανάγκη να γίνεις αόρατος, να χαθείς από τα μάτια των άλλων. Κι όμως, η τέχνη με κράτησε ζωντανή. Μου έδωσε φωνή, χώρο και τη δύναμη να αφηγηθώ τη δική μου αλήθεια.