Αντίσταση, Ολοκαύτωμα, άγνωστη Μαρια Κάλλας

Με το οικογενειακό δράμα σε πολιτικό πλαίσιο «Είμαι ακόμα εδώ» (Ainda Estou Aqui, Βραζιλία/Γαλλία, 2024), ο Βάλτερ Σάλες επιστρέφει σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της πρόσφατης ιστορίας της πατρίδας του, της Βραζιλίας, τη δικτατορία που προέκυψε στα μέσα της δεκαετίας του 1960, κορυφώθηκε την αμέσως επόμενη και κράτησε ως το 1985. Ομως στόχος της ταινίας δεν είναι τόσο η «καταδίκη» του αυτονόητου όσο η μελέτη της σιωπηλής αντίστασης μιας γενναίας γυναίκας, που όταν ο πολιτικός μηχανικός σύζυγός της συνελήφθη από τον στρατό και «εξαφανίστηκε», αναγκάστηκε να μεγαλώσει μόνη τα πέντε παιδιά της. Αυτή η γυναίκα, η Γιουνίσε Πάιβα, που υποδύεται έξοχα η υποψήφια για το Οσκαρ Α’ ρόλου βραζιλιάνα ηθοποιός Φερνάντα Τόρες, είναι η σάρκα, τα οστά και η ψυχή της ταινίας. Η προσπάθεια της Πάιβα, πρώτον, να διατηρήσει δεμένη την οικογένειά της και, δεύτερον, να αποκαταστήσει την αλήθεια, αφού ο στρατός αρνούνταν την επίσημη παραδοχή του θανάτου της συζύγου της, επρόκειτο να γίνει στόχος ζωής της. Και το ταξίδι της, που με υπομονή και ψυχραιμία αφηγείται ο Σάλες, μετατρέπεται σε έναν ύμνο για τη δικαιοσύνη που μπορεί πάντοτε να βγει στην επιφάνεια αν ο αγώνας γίνεται με επιχειρήματα, κόπο και κυρίως αξιοπρέπεια. Αυτή είναι τελικά μια πραγματική ηρωίδα, επειδή ποτέ δεν διαφήμισε τον ηρωισμό της. Και ο Σάλες, γνωστός κυρίως από το πολυαγαπημένα «Ημερολόγια μοτοσικλέτας» (τα πρώτα, αναγνωριστικά χρόνια του Τσε Γκεβάρα), την τιμά εδώ με τον καλύτερο τρόπο και με πολύτιμο οδηγό το βιβλίο του γιου της Μαρτσέλο Ρούμπενς Πάιβα.

Σκληρό animation

Κινούμενο σχέδιο μεν, υπερβολικά σκληρό όμως για τα μικρά παιδιά, το «Πιο πολύτιμο φορτίο» (La plus précieuse des marchandises, Γαλλία/Βέλγιο, 2024) του Μισέλ Χαζαναβίσιους μας μεταφέρει στην εποχή της κυριαρχίας των ναζιστών και του Ολοκαυτώματος των Εβραίων και εστιάζει στην περίπτωση ενός μωρού που θα βρει καταφύγιο στο σπίτι του θηριώδους, αγέλαστου ξυλοκόπου και της θεούσας γυναίκας του που λαχταρά το παιδί που η ίδια δεν έχει. Το μωρό βρέθηκε πεταμένο στα χιόνια από ένα τρένο του θανάτου· μια απεγνωσμένη προσπάθεια του πατέρα του να το σώσει από τον θάνατο. Βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Ζαν Κλοντ Γκρίνμπεργκ (που συνεργάστηκε στο σενάριο με τον Χαζαναβίσιους), το «Πιο πολύτιμο φορτίο», ενώ θα μπορούσε κάλλιστα να γυριστεί με ζωντανούς ηθοποιούς, ως κινούμενο σχέδιο αποκτά μια ξεχωριστή δύναμη, ίσως επειδή το μάτι μας δεν είναι και τόσο συνηθισμένο σε αυτού του είδους τις ιστορίες υπό μορφή animation. Πραγματικά, οι σκηνές των θηριωδιών στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως, γεμάτα με ανθρώπινους σκελετούς που αργοσβήνουν με το στόμα ορθάνοιχτο σαν την φιγούρα της «Κραυγής» του Εντβαρντ Μουνκ, μπορούν να σφραγιστούν για πάντα στη μνήμη με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που έχουν σφραγιστεί σκηνές από «ζωντανές» ταινίες όπως ο «Γιος του Σαούλ» ή η «Λίστα του Σίντλερ». Να σημειωθεί ότι αυτή η ταινία είναι η τελευταία δουλειά του Ζαν Λουί Τρεντινιάν στον κινηματογράφο (είναι ο αφηγητής).

H Κάλλας της Ελλάδας

Μετά την ταινία μυθοπλασίας «Maria» του Πάμπλο Λαραΐν που αναφέρεται στις τελευταίες μέρες της Μαρίας Κάλλας (Αντζελίνα Τζολί), αλλά και το ντοκιμαντέρ «Η Μαρία Κάλλας εξομολογείται» του Τομ Βολφ, παραγωγής 2017, μια ακόμα ταινία τεκμηρίωσης/ντοκιμαντέρ για την κορυφαία σοπράνο, η «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Tα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας» (Ελλάδα, 2023), εμφανίζεται από σήμερα στις αίθουσες (με σχετική καθυστέρηση βέβαια, καθότι παραγωγή του 2023 – την ελληνική πρεμιέρα της είχε κάνει στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης πριν από δύο χρόνια). Πιστή στον τίτλο της και γυρισμένη με τη σφραγίδα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (σε συμπαραγωγή με την Escape), η ταινία των Μιχάλη Ασθενίδη, Βασίλη Λούρα ενδιαφέρεται για την άγνωστη ως επί το πλείστον περίοδο της προσωπικής και καλλιτεχνικής ενηλικίωσης της Κάλλας: Αθήνα στα χρόνια προ και κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (1937-1945) και μεταπολεμικά ως το 1957, όταν η παγκόσμια ντίβα ανανέωσε τους δεσμούς με την πατρίδα της. Το ντοκιμαντέρ περιέχει αποσπάσματα συνεντεύξεων αρχείου της ίδιας της Κάλλας, όπως και ανθρώπων που τη γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί της, και διανθίζεται από ενημερωτικές συνεντεύξεις παρμένες ειδικά για την ταινία (μεταξύ άλλων του καλλιτεχνικού διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργου Κουμεντάκη, του λυρικού καλλιτέχνη Αρη Χριστοφέλλη, του προέδρου των υποτροφιών «Μαρία Κάλλας» Κωνσταντίνου Πυλαρινού και της μεσοφώνου Κικής Μορφονιού).

Ξαναζεσταμένο φαγητό

Ο μόνος λόγος που μια ταινία όπως το «Τρελή από έρωτα. Μπρίτζετ Τζόουνς: Η επιστροφή» (Bridget Jones: Mad About the Boy, ΗΠΑ/Αγγλία/Γαλλία, 2025) μπορεί να γυρίστηκε είναι για να διατηρήσει ζωντανή την ηρωίδα του τίτλου και να την κάνει γνωστή σε νεότερες γενιές. Αυτό μπορεί όντως να συμβεί, δεν αλλάζει όμως το γεγονός ότι 24 έτη μετά το «Ημερολόγιο της Μπρίτζετ Τζόουνς» και ενώ έχουν μεσολαβήσει άλλες δύο ταινίες, οι περιπέτειες της Μπρίτζετ και πάλι με τη Ρενέ Ζελβέγκερ βγάζουν την αίσθηση του ξαναζεσταμένου φαγητού. Ακόμα και ο σεναριακός σκελετός είναι ο ίδιος: η Μπρίτζετ που προσπαθεί να μεγαλώσει τα τρία παιδιά της χωρίς τον Ντάρσι (Κόλιν Φερθ), που έχει πεθάνει, θα βρεθεί ξανά διχασμένη ανάμεσα σε δύο άνδρες, τον μαύρο Τσιγουετέλ Ετζιοφόρ και τον ξανθό Λίο Γούνταλ. Εν τω μεταξύ κάπου θα βρούμε και τον κυνικό Κλίβερ (Χιου Γκραντ), τον αιωνίως έφηβο, να εξακολουθεί να καραδοκεί. Με τη Ζελβέγκερ να μπεμπεκίζει κάνοντας τη μια μούτα μετά την άλλη και χαμογελώντας συνέχεια, το όλο εγχείρημα που σκηνοθέτησε ο Μάικλ Μόρις αγγίζει τα όρια του κουραστικού. Μόνο ένα πέρασμα της Εμα Τόμσον σε ρόλο γιατρού καταφέρνει να δώσει στην ταινία μια ανάσα.

Ελληνικό sci-fi και… βαμπίρ

Η ταινία φαντασίας «Αγαπούσε τα λουλούδια περισσότερο» (Ελλάδα/Γαλλία, 2024) μοιάζει με κλείσιμο του ματιού σε δύο κλασικούς μύθους: του τέρατος του «Φρανκενστάιν» της Σέλεϊ και της «Μηχανής του χρόνου» του Χ. Γ. Γουέλς. Εδώ, τρία αδέλφια (Πάνος Παπαδόπουλος, Τζούλιο Γιώργος Κατσής, Αρης Μπαλής) προσπαθούν να επαναφέρουν στη ζωή την πεθαμένη μητέρα τους (Αλεξία Καλτσίκη). Ο συνδυασμός επιστημονικής φαντασίας – ταινίας βαμπίρ είναι αρκετά ατμοσφαιρικός και σε αυτό ρόλο παίζει η φωτογραφία του Χρήστου Καραμάνη, όπως και το ότι εδώ, για πρώτη φορά σε ελληνική ταινία, γίνεται γενικευμένη χρήση πρακτικών εφέ και animatronics (προέκυψε από συνεργασία ελλήνων, βρετανών και γάλλων designers, ανάμεσα στους οποίους η ομάδα της Atelier 69 που είχε την ευθύνη των πρακτικών εφέ της «Titane»). Εν ολίγοις, τον πρώτο λόγο έχει η αισθητική και τον τελευταίο το σενάριο.

Και σκύλος και άνθρωπος

Το κινούμενο σχέδιο «Dog Man» (ΗΠΑ, 2025) ακολουθεί τα χνάρια της σειράς βιβλίων «Dog Man» του Ντέιβ Πίλκι, που εμφανίστηκαν το 2016 και αποτέλεσαν λογοτεχνικό φαινόμενο στον χώρο της παιδικής λογοτεχνίας. Βασικός ήρωας ένα πλάσμα μισός σκύλος και μισός άνθρωπος, το αποτέλεσμα μιας παράξενης αλλά σωτήριας χειρουργικής επέμβασης που ένωσε έναν αστυνομικό και τον σκύλο του. Με τη σειρά του ο Dog Man γίνεται ο προστάτης του δικαίου και η όμορφη συνεργασία του με μια γάτα φέρει τα ανάλογα «μηνύματα», δοσμένα με καλή αίσθηση του χιούμορ από την ομάδα της DreamWorks Animation, στην οποία εν προκειμένω τον πρώτο λόγο είχε ο Πίτερ Χέιστινγκς, ο σκηνοθέτης της ταινίας.

Ο νέος Captain America

Προβάλλεται επίσης η ταινία Marvel του Τζούλιους Ονα «Captain America: Θαυμαστός καινούργιος κόσμος» (Captain America: Brave New World, ΗΠΑ, 2025) στην οποία ο Falcon/Σαμ Γουίλσον (Αντονι Μάκι) συνεχίζει τον μύθο του Captain America έχοντας παραλάβει την ασπίδα του από βιμπράνιο, όπως είδαμε στο τέλος της ταινίας «Avengers: Endgame». Ο Γουίλσον θα βρεθεί στον κλοιό ενός διεθνούς διπλωματικού επεισοδίου και θα πρέπει να ανακαλύψει την αλήθεια πίσω από μια μοχθηρή παγκόσμια συνωμοσία.