«Σαν να γύρισαν από {LF}τον κόσμο των νεκρών»

Το πρωί του Σαββάτου, η παμπ του κιμπούτς Μπεερί είχε γεμίσει ασφυκτικά με κόσμο: για πρώτη φορά μετά τη συμφωνία εκεχειρίας του Νοεμβρίου 2023, όμηροι από το Μπεερί επέστρεφαν σπίτι ζωντανοί, και οι κάτοικοι εννοούσαν να το γιορτάσουν, παρά τα ανάμεικτα συναισθήματα. Πράγματι, με το που φάνηκαν για πρώτη φορά στην οθόνη ο Ελί Σαραμπί και ο Αχάντ μπεν Αμι, μαζί και ο Ορ Λεβί που είχε απαχθεί από το φεστιβάλ ηλεκτρονικής μουσικής Νόβα, οι συγκεντρωμένοι ξέσπασαν σε δυνατά χειροκροτήματα. Πολύ σύντομα, όμως, επικράτησε σιωπή και η χαρά έδωσε τη θέση της στο σοκ. Οχι για την παράσταση που είχε στήσει ακόμα μια φορά η Χαμάς στη Γάζα, με την εξέδρα, τις ομιλίες και τα «πιστοποιητικά απελευθέρωσης», προκειμένου να δείξει σε όλους ότι παραμένει άρχοντας του θυλάκου, είναι άλλωστε η πέμπτη φορά, όσες και οι συνολικές μέχρι στιγμής ανταλλαγές ομήρων με παλαιστίνιους κρατουμένους, που συμβαίνει αυτό. Αλλά γιατί αυτοί οι τρεις όμηροι ήταν σε εμφανώς χειρότερη κατάσταση από τους 18 που είχαν απελευθερωθεί νωρίτερα, έδειχναν αποστεωμένοι και εξαντλημένοι. «Σαν να γυρίζουν από τον κόσμο των νεκρών», όπως είπε χαρακτηριστικά ένας κάτοικος του Μπεερί. Σε ανακοίνωσή της, μάλιστα, η ομάδα των οικογενειών των ομήρων συνέκρινε την εμφάνισή τους με εκείνες των επιζώντων, το 1945, στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, το «πιο σκοτεινό κεφάλαιο της ιστορίας μας».

Η οργή της κυβέρνησης

Οι συγκρίσεις αυτές, όμως, προκάλεσαν την οργή του Μπεζαλέλ Σμότριτς, του ακροδεξιού υπουργού Οικονομικών του Ισραήλ, ο οποίος έκανε λόγο για «σοβαρό λάθος» που δείχνει «περιφρόνηση» για το Ολοκαύτωμα. Ο Σμότριτς έχει αντιταχθεί στη συμφωνία εκεχειρίας του Ισραήλ με τη Χαμάς, και έχει απειλήσει να εγκαταλείψει την κυβέρνηση Νετανιάχου αν δεν επαναληφθεί ο πόλεμος, κάτι που πιθανότατα θα επέφερε την κατάρρευσή της. Μετά την τελευταία ανταλλαγή (σε αντάλλαγμα για τους τρεις ισραηλινούς ομήρους, που όπως επιβεβαιώθηκε από τα νοσοκομεία όπου μεταφέρθηκαν υποφέρουν από σοβαρό υποσιτισμό, αφέθηκαν ελεύθεροι συνολικά 183 παλαιστίνιοι κρατούμενοι, πολλοί από τους οποίους έδειχναν επίσης εξαιρετικά αδύνατοι) ο Σμότριτς κατηγόρησε όσους ζητούν να παραταθεί η εκεχειρία από φόβο για την κατάσταση των υπόλοιπων εν ζωή ομήρων ότι θέλουν να «παραδοθούν στη Χαμάς». «Θα εξοντώσουμε τη Χαμάς και θα πάρουμε πίσω τους ομήρους μας», διακήρυξε από την πλευρά του ο Μπενιαμίν Νετανιάχου από τις ΗΠΑ όπου βρισκόταν μέχρι χθες – το γραφείο του είχε ήδη καταγγείλει ως «σοκαριστικές» τις εικόνες των τριών ομήρων προειδοποιώντας πως «δεν θα μείνουν αναπάντητες».

Τεχνικά ζητήματα

Παρά τα πλείστα όσα εμπόδια και τις αλληλοκατηγορίες για παραβιάσεις, η συμφωνία εκεχειρίας που ανακοινώθηκε στις 15 Ιανουαρίου εξακολουθεί σε γενικές γραμμές να τηρείται: ο ισραηλινός στρατός εκκένωσε τελείως τον διάδρομο της Νετζαρίμ, ο οποίος κόβει τη Γάζα σε δύο μέρη, το βόρειο και το νότιο. Παράλληλα, ο Νετανιάχου έδωσε το Σάββατο εντολή να μεταβεί μία ισραηλινή αντιπροσωπεία στο Κατάρ – οι διαπραγματεύσεις για το δεύτερο στάδιο της συμφωνίας, κατά το οποίο πρέπει κανονικά να επιστρέψουν οι υπόλοιποι όμηροι, νεκροί και ζωντανοί, και να αποχωρήσει πλήρως από τη Γάζα ο ισραηλινός στρατός, έπρεπε κανονικά να είχαν ξεκινήσει στις αρχές της περασμένης εβδομάδας. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ωστόσο, η ισραηλινή αντιπροσωπεία που έφτασε χθες στο Κατάρ είχε εντολή να συζητήσει μόνο «τεχνικά ζητήματα», και να μην ξεκινήσει καμία ουσιαστική συζήτηση πριν από τη σημερινή συνεδρίαση του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας. Δύο πηγές της «Haaretz» εξέφρασαν την πεποίθησή τους πως ο Νετανιάχου σκοπεύει να σαμποτάρει τη συμφωνία, και πως η αντιπροσωπεία που στάλθηκε στο Κατάρ δεν είχε σκοπό να προχωρήσει το δεύτερο στάδιό της. «Είναι όλα ένα σόου», δήλωσε η μία πηγή, με τη δεύτερη να προειδοποιεί πως η συμπεριφορά του Νετανιάχου μπορεί να θέσει σε κίνδυνο ακόμα και την πρώτη φάση της εκεχειρίας, που αναμένεται κανονικά να ολοκληρωθεί στα τέλη του Φεβρουαρίου, με την επιστροφή ακόμα 17 ομήρων.

«Εκεί έχουν
πολύ χώρο»

Η συνέχεια απομένει να φανεί. Το μόνο βέβαιο είναι πως, μετά την πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ να εκτοπιστούν οι Παλαιστίνιοι της Γάζας (στην Ιορδανία και την Αίγυπτο) ώστε να μετατραπεί αυτή σε «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής», η τρίτη φάση της συμφωνίας εκεχειρίας, που μιλούσε για πενταετή ανοικοδόμηση της Γάζας, βρίσκεται στον αέρα. Ο Τραμπ «ποτέ δεν είπε ότι ήθελε να την κάνουν τη δουλειά τα αμερικανικά στρατεύματα. Μαντέψτε! Θα την κάνουμε εμείς τη δουλειά», δήλωσε ο Νετανιάχου στο Fox News. Σε άλλη του συνέντευξη, στο ισραηλινό Channel 14, ο ισραηλινός πρωθυπουργός πρότεινε μεταξύ αστείου και σοβαρού την ίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους στη Σαουδική Αραβία, «όπου έχουν πολύ χώρο» – προκαλώντας έτσι μία νέα θύελλα αντιδράσεων από τις αραβικές χώρες. Σε ό,τι αφορά τον Τραμπ και τις προθέσεις του, πάντως, το κλειδί μοιάζει να βρίσκεται σε αυτή τη δήλωση που έκανε χθες ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του, Μάικ Γουόλτς: «Για όποιον διαφωνεί με την πρότασή του, φέρτε μας ένα καλύτερο σχέδιο».