Η εκπαίδευση {LF}το μεγάλο στοίχημα

Ποια είναι μερικά από τα πράγματα που μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι και τα άλλα ζώα δεν μπορούν; Οι άνθρωποι μπορούν να μετρούν, να διαβάζουν, να συλλογιστούν. Αυτές οι προηγμένες ικανότητες αποδίδονται συχνά στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Ωστόσο, όπως η χρησιμότητα του Excel, του Google ή του ChatGPT δεν εντοπίζεται στα κυκλώματα των υπολογιστών αλλά στο λογισμικό τους, έτσι και οι περισσότερες από τις γνωστικές μας ικανότητες δεν είναι αποτέλεσμα της ανατομικής εξέλιξης. Ο ίδιος ο εγκέφαλος έχει σχεδόν αλλάξει από την εμφάνιση των σύγχρονων ανθρώπων, αν και συρρικνώθηκε τα τελευταία χιλιάδες χρόνια. Αντίθετα, μεγάλο μέρος της σκέψης μας είναι το αποτέλεσμα διαδοχικών πολιτιστικών αναβαθμίσεων λογισμικού χιλιάδων ετών εξελισσόμενης γνώσης, δεξιοτήτων και τρόπων σκέψης που πέρασαν από γενιά σε γενιά.

Το γνωστικό λειτουργικό σύστημα που διαχειριζόμαστε σήμερα προήλθε από την επέκταση της σχολικής εκπαίδευσης μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση. Τα ανθρώπινα μωρά πρέπει να καλύψουν τη διαφορά των τελευταίων χιλιάδων ετών ανθρώπινης ιστορίας για να λειτουργήσουν στην κοινωνία και τα σχολεία ήταν ένας αποτελεσματικός τρόπος λήψης αυτού του πολιτιστικού πακέτου. Τα σχολεία έχουν αλλάξει εντελώς την ψυχολογία και τη συμπεριφορά μας. Μας έκαναν και πιο έξυπνους.

Η ανασκόπηση 142 μελετών από το 2018 με περισσότερους από 600.000 συμμετέχοντες κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «η εκπαίδευση φαίνεται να είναι η πιο συνεπής, ισχυρή και ανθεκτική μέθοδος που δεν έχει ακόμη εντοπιστεί για την αύξηση της νοημοσύνης». Τα σχολεία μας χτίστηκαν για έναν άλλο κόσμο – όταν η τεράστια βιβλιοθήκη της ανθρώπινης γνώσης δεν ήταν, όπως συμβαίνει σήμερα, άμεσα προσβάσιμη στα χέρια μας, μέσω των υπολογιστών στα γραφεία μας και των smartphone στις τσέπες μας.

Ενα νέο εκπαιδευτικό σύστημα είναι το κλειδί για τους νέους ανθρώπους αλλά και τις κοινωνίες μας. Μέγα παράδειγμα η Εσθονία η οποία από χώρα όπου το 1991 είχαν μόνο τα μισά νοικοκυριά πρόσβαση σε τηλέφωνο, βρέθηκε στην κορυφή του δυτικού κόσμου στις επιδόσεις των μαθητών, ξοδεύοντας πολύ λιγότερα ανά μαθητή από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Πώς; Το εκπαιδευτικό σύστημα της Εσθονίας λειτουργεί με μια μορφή ριζικής αποκέντρωσης. Οι δήμοι και τα σχολεία έχουν αυτονομία, αλλά ενθαρρύνονται να συνεργάζονται, να ανταλλάσσουν βέλτιστες πρακτικές και να ψάχνουν στον κόσμο για ιδέες που θα προσαρμόσουν. Δίνονται ευκαιρίες στους εκπαιδευτικούς να ταξιδέψουν και να μάθουν από εκπαιδευτικά συστήματα αλλού. Σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο, ένα οικοσύστημα που μοιάζει με startup όπως αυτό, με ιδρύματα να καινοτομούν, να αντιγράφουν και να συνδυάζουν τις καλύτερες μεθόδους, είναι πολύ πιο πιθανό να πετύχει.

Οι μαθητές εμπλέκονται σε συνεργατική επίλυση προβλημάτων και δοκιμάζουν πραγματικές εφαρμογές των δεξιοτήτων τους ανεξαρτήτως ηλικίας. Οι δάσκαλοι, απελευθερωμένοι πλέον από το να είναι φορείς γνώσης, γίνονται διευκολυντές, βοηθώντας τους μαθητές να εξασκήσουν τις δεξιότητές τους, να βρουν πληροφορίες χρησιμοποιώντας το Διαδίκτυο ή την τεχνητή νοημοσύνη και να αντιμετωπίσουν προβλήματα.

Με τους καλύτερους δασκάλους του κόσμου και ένα σύμπαν γνώσης διαθέσιμο με το πάτημα ενός δακτύλου, η πραγματική ικανότητα δεν έγκειται στην καλύτερη διατήρηση αλλά στη στοχευμένη πλοήγηση – το να ξέρεις από ποιον να μάθεις. Η μάθηση δεν είναι κάτι που πρέπει να παραμένει στατικό. Η πρόοδος στη γνώση και ο τρόπος με τον οποίο παρέχεται έχει επιτρέψει στους ανθρώπους να συνεχίσουν να γίνονται πιο έξυπνοι – ιδιαίτερα οι νέες γενιές που τώρα μεγαλώνουν. Η εκπαίδευση είναι το λογισμικό που τρέχει ο εγκέφαλός μας και, ενώ αντιμετωπίζουμε όλο και πιο τρομακτικές προκλήσεις, δεν μπορούμε να συμβιβαζόμαστε με μια παρωχημένη έκδοση.

Ο Μάικλ Μουτουκρίσνα είναι καθηγητής Οικονομικής Ψυχολογίας στη London School of Economics