Οι παγίδες {CR}της δημοφιλίας

Τα δημοσκοπικά ποσοστά στο ερώτημα «ποιος είναι ο δημοφιλέστερος πολιτικός αρχηγός» είναι από αυτά που διαχρονικά διαβάζονται – και όχι άδικα. Αυτός ο δείκτης, που είναι διαφορετικός από την καταλληλότητα, δείχνει το αποτύπωμα του εκάστοτε προσώπου, την πραγματική απήχηση της δημόσιας εικόνας του, αποκαλύπτει αν η στρατηγική των επικοινωνιολόγων είναι πετυχημένη ή όχι. Δεν ήταν (και ακόμη δεν είναι) λίγοι οι συμπαθητικοί πολιτικοί που έχουν απήχηση πέρα από την εκλογική τους επιρροή. Στο πολιτικό πεδίο των περασμένων δεκαετιών, το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι αυτό του Λεωνίδα Κύρκου, που κατάφερνε να συγκεντρώνει θετικές γνώμες ακόμα και από αυτούς που δεν τον ψήφιζαν. Στο σημερινό, αντίστοιχο είναι το παράδειγμα του Δημήτρη Κουτσούμπα, του οποίου το χιούμορ και η φιγούρα διαπερνούν και το ηλικιακό φάσμα. Ενίοτε ο δείκτης δημοφιλίας δείχνει και μια αλλαγή στον δημόσιο αέρα: τα ποσοστά του Νίκου Ανδρουλάκη πριν και μετά τις εσωκομματικές εκλογές του ΠΑΣΟΚ είναι ίσως το πιο πρόσφατο χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Για μερικούς πολιτικούς, η δημοφιλία είναι το πρώτο βήμα για την άνοδο, γιατί η αυξανόμενη αποδοχή μπορεί να μεταφραστεί ως δυνητική ψήφος, να προσμετρηθεί στο εύρος προσέγγισης της κάθε πολιτικής δύναμης. Είναι οι περιπτώσεις που λέγεται ότι ο αρχηγός «κουβαλάει» ένα κόμμα, ειδικά όταν αυτό είναι προσωποπαγές, στημένο όλο πάνω του. Ακόμα και σε εποχές γενικευμένης αμφισβήτησης του πολιτικού συστήματος, όπως αυτές της περασμένης δεκαπενταετίας, τα πολιτικά πρόσωπα που ξεχώριζαν κατάφερναν να κρατήσουν και την παράταξή τους στην επιφάνεια – ακόμα κι αν δεν «σκόραραν» ψηλά στην καταλληλότητα ή δεν υπήρχε περίπτωση να διεκδικήσουν τη διακυβέρνηση της χώρας. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η δημοφιλία κρύβει τις δικές της παγίδες. Δημοφιλής δεν σημαίνει πάντα αναγκαίος – ενίοτε είναι τα πρόσωπα που δημιουργούν πάθη μέσα από συγκρούσεις που κατάφεραν να προηγηθούν και τελικά να ανελιχθούν, φτιάχνοντας από νωρίς μια συντεταγμένη ομάδα υποστηρικτών. Η περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα είναι χαρακτηριστική: στην πρώτη του εμφάνιση ως διεκδικητής της δημαρχίας Αθηναίων έτυχε ευρείας αποδοχής, η περίοδος ωστόσο που απογείωσε τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν αυτή που απέκτησε γωνίες και μαζί με αυτές σφοδρούς επικριτές – στη λογική του «με ποιον πας και ποιον αφήνεις». Το ίδιο συνέβη στον Κυριάκο Μητσοτάκη, στις εσωκομματικές εκλογές που κέρδισε την ηγεσία της ΝΔ: μπορεί μέσα στον σκληρό πυρήνα να «σκόραρε» χαμηλά, κέρδισε όμως ένα κεντρώο ακροατήριο εκτός, που έφτασε στην κάλπη για να τον στηρίξει.

Ανοδος για Ανδρουλάκη, κάμψη για ΠΑΣΟΚ

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις πριν από τις γιορτές ανέδειξαν τις παγίδες της δημοφιλίας και για τους νέους πολιτικούς αρχηγούς. Ανάλογα με την εταιρεία, ο Νίκος Ανδρουλάκης βρίσκεται στην πρώτη τριάδα, με τη Metron Analysis να τον φέρνει πρώτο, με 44%, με συνεχή άνοδο – το ΠΑΣΟΚ ωστόσο έχει αρχίσει να δείχνει μια κάμψη, σήμα πως η φόρα που πήρε από την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ και την κομβική στιγμή των εσωκομματικών τελειώνει και από το 2025 στηρίζεται πλέον εξ ολοκλήρου στη δική του παρουσία μέσα στις νέες συνθήκες.

Στην ίδια ερώτηση, η Αφροδίτη Λατινοπούλου φτάνει σε θετικές γνώμες μόλις το 22% και ο Στέφανος Κασσελάκης το 19%. Κι όμως, τα δικά τους κόμματα καταγράφονται με διαρκώς ανοδική τάση, δείχνοντας πως δύο κόμματα που μέχρι πρότινος δεν υπήρχαν μπαίνουν χωρίς άγχος μέσα στη Βουλή. Οταν η ερώτηση αλλάζει, αλλάζουν και τα ευρήματα: ο Στέφανος Κασσελάκης, με την αμφιλεγόμενη παρουσία ως πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, βρίσκεται δεύτερος στη δημοσκόπηση της GPO «ποιο είναι το πρόσωπο της χρονιάς», πίσω μόνο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη – επιβεβαιώνοντας πως ενίοτε η δημιουργία γεγονότων μπορεί να αποδειχθεί χρησιμότερη.