Σύγκρουση ΗΠΑ και Τουρκίας για τους Κούρδους

Στην Αγκυρα θα βρεθεί αύριο για συνομιλίες ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Αντονι Μπλίνκεν, που αναχώρησε ήδη χθες από την Ουάσιγκτον με πρώτο σταθμό την Ιορδανία. Το βέβαιο είναι πως θα έχει πολλά να συζητήσει με τον τούρκο ομόλογό του, τον Χακάν Φιντάν, και για το Ισραήλ, τη Γάζα και τον Λίβανο, αλλά πρωτίστως για τη Συρία: γιατί ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενθαρρυμένος από την αλλαγή εξουσίας στη Δαμασκό, εκμεταλλεύτηκε τη νέα κατάσταση προκειμένου να εξαπολύσει επίθεση των φιλοτουρκικών ανταρτών του Συριακού Εθνικού Στρατού (SNA) σε διάφορες πόλεις της Βορειοανατολικής Συρίας που ελέγχονταν από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), την πρωτίστως κουρδική πολιτοφυλακή που βοήθησε τις ΗΠΑ να νικήσουν το ISIS. Αφού εκδιώχθηκαν από το Τελ Ριφάατ την Κυριακή, την ημέρα που έπεσε ο Μπασάρ αλ Ασαντ, και από τη Μανμπίζ την επομένη, οι κουρδικές δυνάμεις κινδυνεύουν τώρα να εκδιωχθούν και από το Κομπάνι – την πόλη που γλίτωσαν από το ISIS το 2015. Ο SNA απολαμβάνει άλλωστε στην περιοχή τη στήριξη και μαχητικών αεροσκαφών και drones της Τουρκίας.

Τεράστια ευκαιρία

Στόχος αυτής της επιχείρησης που φέρει το όνομα «Αυγή της Ελευθερίας» είναι να επεκταθεί προς τα ανατολικά η «ζώνη ασφαλείας» που ήδη κατέκτησε ο τουρκικός στρατός εντός της Συρίας μεταξύ 2016 και 2019, κατά μήκος μεγάλου μέρους των κοινών συνόρων. Απώτερος στόχος του τούρκου προέδρου όμως είναι να αποσύρουν οι ΗΠΑ τη στήριξή τους στις SDF, και μαζί με αυτήν τους 900 στρατιώτες που έχουν τοποθετημένους στη Βορειοανατολική Συρία, και να αναθέσουν την ασφάλεια στην περιοχή στην Τουρκία και τους πληρεξουσίους της. Οπως λέει στον Economist ο Ομέρ Οζκιζιλτσίκ, ερευνητής στο Atlantic Council, «η Τουρκία έχει μια τεράστια ευκαιρία να κάνει τις SDF να γονατίσουν αφότου αναλάβει την εξουσία ο Ντόναλντ Τραμπ, ή ίσως και νωρίτερα».

Ως γνωστόν, η Αγκυρα θεωρεί τις SDF μια προέκταση του PKK, του ορκισμένου εχθρού της. Προτεραιότητα των τουρκικών Αρχών, λοιπόν, είναι να αποτρέψουν την ανάδυση μιας αυτόνομης συριακής κουρδικής περιοχής – και να διώξουν τους Κούρδους όσο το δυνατόν πιο μακριά από τα σύνορα, αν όχι, ιδανικά, να τους συνθλίψουν. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διατηρήσουν την παρουσία τους στην Ανατολική Συρία και θα λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να αποτρέψουν την αναζωπύρωση του Ισλαμικού Κράτους», δήλωσε την Κυριακή ο Ντάνιελ Σαπίρο, υφυπουργός Αμυνας των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιαμ, μάλιστα, απείλησε την Αγκυρα με κυρώσεις εάν προβεί σε ωμότητες εναντίον των κούρδων μαχητών. Παράλληλα, ωστόσο, έδειξε να εγκρίνει τα επεκτατικά της σχέδια: «Η Τουρκία αξίζει να έχει μια αποστρατιωτικοποιημένη νεκρή ζώνη μεταξύ της Βορειοανατολικής Συρίας και της Τουρκίας για την προστασία των συμφερόντων της», έγραψε σε μήνυμα που ανήρτησε στο Χ τη Δευτέρα.

Πράσινο φως

Την ίδια ημέρα, οι Αμερικανοί διαπραγματεύτηκαν με τους Τούρκους την αποχώρηση των κουρδικών δυνάμεων από τη Μανμπίζ, σε απόσταση περίπου 40 χιλιομέτρων από τα σύνορα με την Τουρκία. Οπως σημειώνει η «Le Monde», πρόκειται για ένα πράσινο φως στην επέκταση της νεκρής ζώνης, σύμφωνα με τις επιθυμίες της Τουρκίας: οι Κούρδοι πρόκειται να εγκαταλειφθούν από τους Αμερικανούς; αναρωτιέται η γαλλική εφημερίδα. Θέλοντας να καθησυχάσει τους κούρδους συμμάχους του, το Πεντάγωνο έστειλε στην περιοχή τον στρατηγό Μάικλ Κουρίλα, ο οποίος επισκέφθηκε προχθές πολλές βάσεις της Ανατολικής Συρίας. Αλλά οι Κούρδοι, που διαχειρίζονται μία μεγάλη ζώνη στην περιοχή, μοιάζει να είναι οι μεγάλοι χαμένοι των νέων δεδομένων.

Κόκκινο χαλί

Ο τούρκος πρόεδρος σίγουρα θα θυμάται πώς, το 2019, ο Τραμπ είχε αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις από τα σύνορα της Συρίας και είχε απλώσει κόκκινο χαλί για τα τουρκικά στρατεύματα, πριν αλλάξει τελικά γνώμη. Και ασφαλώς θα έφτασε στα αφτιά του, προ μηνών, η πληροφορία πως εξετάζει μία ολική αποχώρηση από τη Συρία. Μέλη της ομάδας του, συμπεριλαμβανομένου του Μάικ Γουόλτς, του συμβούλου ασφαλείας του, και του Μάρκο Ρούμπιο, του υποψήφιου υπουργού Εξωτερικών, αμφότεροι κοντά στους Κούρδους, ενδέχεται να τον μεταπείσουν. Προς το παρόν, η Τουρκία, όπως και το Ισραήλ, θα συνεχίσουν να διεκδικούν τα συμφέροντα ασφαλείας τους στη Συρία, παρά τις προειδοποιήσεις από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπως το Βερολίνο και το Παρίσι, ότι κινδυνεύουν με αυτόν τον τρόπο να τορπιλίσουν από έξω τον εσωτερικό συριακό διάλογο.