Οκτώ αντίθετοι άνεμοι στην οικονομία το 2025

Καθώς μπαίνουμε στο δεύτερο τέταρτο του εικοστού πρώτου αιώνα, η αργή οικονομική ανάπτυξη θα παραμείνει η πιο επίμονη πρόκληση στον κόσμο, υπερβαίνοντας τα εθνικά σύνορα και επηρεάζοντας τις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Οι οικονομίες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Ιαπωνίας προβλέπεται ότι θα αναπτυχθούν λιγότερο από 3% ετησίως για το άμεσο μέλλον – το όριο που απαιτείται για να διπλασιαστεί το κατά κεφαλήν εισόδημα μέσα σε μια γενιά (25 χρόνια). Την ίδια στιγμή, μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή και η Νότια Αφρική αναμένεται επίσης να παρουσιάσουν υποτονική ανάπτυξη την επόμενη δεκαετία.

Ενώ το συνολικό παγκόσμιο ΑΕΠ έχει αυξηθεί στα 110 τρισεκατομμύρια δολάρια, η πρόοδος παραμένει άνισα κατανεμημένη, απειλώντας να διαβρώσει το βιοτικό επίπεδο. Ακόμη χειρότερα, η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει ισχυρούς αντίθετους ανέμους που θα μπορούσαν να καταπνίξουν την ανάπτυξη, την καινοτομία και τις επενδύσεις, προκαλώντας πολιτική και κοινωνική αστάθεια.

Κοιτάζοντας το μέλλον, ξεχωρίζουν οκτώ κίνδυνοι για την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ: οι γεωπολιτικές εντάσεις, η διχαστική εσωτερική πολιτική, η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης, οι δημογραφικές τάσεις, η αυξανόμενη ανισότητα μεταξύ και εντός των χωρών, οι ελλείψεις φυσικών πόρων, τα κρατικά χρέη και οι χαλαρές δημοσιονομικές πολιτικές και την αποπαγκοσμιοποίηση. Συνολικά, αυτοί οι αντίθετοι άνεμοι θα αποτελέσουν επίμονο εμπόδιο για την οικονομική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.

n Το πρώτο εμπόδιο στην παγκόσμια ανάπτυξη είναι η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων – ιδιαίτερα μεταξύ των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας – που επιδεινώνεται από πρόσθετες απειλές από το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα.

n Πολλές προηγμένες οικονομίες παλεύουν επίσης με την εντεινόμενη πολιτική πόλωση στο εσωτερικό.

n Ενώ ο γρήγορος ρυθμός των τεχνολογικών προόδων, ειδικά η γενετική τεχνητή νοημοσύνη, έχει τεράστιες δυνατότητες να τονώσει την παραγωγικότητα και την οικονομική ανάπτυξη, ενέχουν επίσης σημαντικούς κινδύνους.

n Ο κόσμος βιώνει βαθιές δημογραφικές αλλαγές που επηρεάζουν τόσο το μέγεθος του παγκόσμιου πληθυσμού όσο και την ποιότητα του εργατικού δυναμικού.

n Η ανισότητα – όχι μόνο στο εισόδημα και τον πλούτο, αλλά και στην πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη και υποδομές – έχει αναγνωριστεί από καιρό ως τροχοπέδη στην οικονομική ανάπτυξη.

n Οι φυσικοί πόροι – ιδιαίτερα η καλλιεργήσιμη γη, το πόσιμο νερό, η ενέργεια και τα στοιχεία σπάνιων γαιών – γίνονται ολοένα και πιο σπάνιοι.

n Οι μη βιώσιμες δημοσιονομικές πολιτικές των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, των οποίων τα βάρη εξυπηρέτησης του χρέους βαραίνουν σε μεγάλο βαθμό τις κυβερνήσεις και τους ιδιώτες δανειολήπτες, απειλούν να διαβρώσουν το βιοτικό επίπεδο.

n Η υποχώρηση από την παγκοσμιοποίηση απειλεί κάθε πυλώνα της διεθνούς οικονομικής τάξης: το εμπόριο, τις ροές κεφαλαίων, τη μετανάστευση και την πολυμέρεια.

Η Dambisa Moyo είναι διεθνής οικονομολόγος και συγγραφέας τεσσάρων μπεστ σέλερ των «New York Times»