Οι περιστάσεις δεν συγχωρούν τη βραδύτητα

Ο σπουδαίος Μιγκέλ Θερβάντες έχει υποστηρίξει ότι «η καθυστέρηση πάντα φέρνει κίνδυνο· και το να αναβάλλεις ένα μεγάλο σχέδιο σημαίνει – συχνά – να το καταστρέφεις». Στον 21ο αιώνα η ιστορία έχει επιταχυνθεί και τα γεγονότα παράγονται με ρυθμούς καταιγιστικούς. Ο Μάριο Ντράγκι, στις αρχές του φθινοπώρου, τάραξε τα νερά, καθώς ανέδειξε την πολυεπίπεδη υστέρηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας, σε πρώτη φάση. Στην έκθεσή του προειδοποιεί ότι απαιτούνται τεράστια κεφάλαια και επείγουσες πολιτικές, σε μια σειρά από πεδία, ώστε η Ευρωπαϊκή Ενωση να καλύψει, μεσοπρόθεσμα έστω, την απόσταση που τη χωρίζει από τους βασικούς της ανταγωνιστές.

Παράλληλα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις, εντός και εκτός Ευρώπης, είναι κατακλυσμιαίες. Ο πόλεμος στην Ουκρανία λαμβάνει νέες διαστάσεις, η Μέση Ανατολή απέχει από τη σταθεροποίηση, ο Παγκόσμιος Νότος ενισχύεται και παράλληλα αναμένεται η ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης στις ΗΠΑ. Την κατάσταση επιδεινώνει η ραγδαία εξέλιξη της κλιματικής κρίσης και η όξυνση του Μεταναστευτικού.

Οι ευρωπαίοι πολίτες βλέπουν ανήσυχοι όλες αυτές τις κρίσεις να σοβούν γύρω τους, ενώ παράλληλα η ακρίβεια – μετά την πανδημία και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία – είναι πανευρωπαϊκό πρόβλημα, με τεράστιες επιπτώσεις, κοινωνικές και πολιτικές.

Το κοκτέιλ κρίσεων επιβάλλει γρήγορες, τολμηρές και εύστοχες δράσεις. Τίποτα λιγότερο δεν αρκεί και κάθε αμέλεια ή χρονοτριβή μπορεί να αποβεί μοιραία. Αλλά ενώ χτυπάνε τα σήμαντρα, οι ευρωπαίοι πολίτες βλέπουν με ανησυχία τις Βρυξέλλες να δίνουν την εντύπωση πως ζουν σε παράλληλο σύμπαν. Το 2024 πέρασε αφιερωμένο στις ευρωεκλογές και τις διαπραγματεύσεις, φανερές και παρασκηνιακές, για το μοίρασμα θέσεων, σε διάφορα επίπεδα. Οι βυζαντινισμοί κυριαρχούν και ο διεθνής Τύπος αποτυπώνει γλαφυρά το κλίμα εσωστρέφειας και αυτοαναφορικότητας.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ένας δεδηλωμένος ευρωπαϊστής, έχει κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, με τον πλέον θεσμικό τρόπο, ζητώντας επισήμως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει γρήγορα αποτελεσματικές πρωτοβουλίες για την ενέργεια και την ακρίβεια, καταγγέλλοντας την ανεπίτρεπτη αργοπορία. Τα προβλήματα δεν περιμένουν και όσο χρονίζουν μεγεθύνεται η επίδρασή τους.

Είναι γνωστή η ρήση ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι υπερωκεάνιο που στρίβει αργά, αλλά, όταν στρίβει, δεν ανακόπτεται η πορεία της. Το πρόβλημα, για όσους εξακολουθούν να επιμένουν σε αυτή την αντίληψη, είναι ότι τα παγόβουνα έχουν πολλαπλασιαστεί στον ορίζοντα και απαιτούνται γρήγοροι και επιτυχημένοι ελιγμοί ώστε η Ευρωπαϊκή Ενωση να μην έχει τη μοίρα του «Τιτανικού».

Η Ευρωπαϊκή Ενωση χρειάζεται να αναλάβει ταχύτατα πρωτοβουλίες για το ενεργειακό ζήτημα, το οποίο οξύνεται. Επίσης, ειδικά μετά τις πλημμύρες στη Θεσσαλία και τη Βαλένθια, οι πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης επιβάλλεται να συνδυαστούν με την άμεση χρηματοδότηση και εκτέλεση μεγάλων αντιπλημμυρικών έργων, ιδίως στον ευρωπαϊκό Νότο. Παράλληλα, η Μεσόγειος αντιμετωπίζει απειλητικά το φάσμα της λειψυδρίας. Στη χώρα μας υπάρχει ήδη ζήτημα ποιότητας και ποσότητας του νερού σε πολλές περιοχές, το οποίο, με τη σειρά του, πυροδοτεί κρίση στη γεωργική παραγωγή, δημιουργώντας επαχθές πλήγμα στην αγροτική οικονομία και επισιτιστική ανασφάλεια. Η καθυστέρηση ανάληψη δράσης σε όλα αυτά τα πεδία θα έχει δυσμενέστατες επιπτώσεις σε σύντομο χρόνο και η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να αναλάβει δραστικές πρωτοβουλίες χωρίς καμιά χρονοτριβή, έξω από τις συνήθεις διαδικασίες. Δεν υπάρχει καμία πολυτέλεια χρόνου πια.

Επιπλέον, σε μια εποχή που οι τεχνολογικές εξελίξεις στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, της βιοτεχνολογίας και της στρατιωτικής τεχνολογίας καλπάζουν, η Ευρώπη υστερεί σημαντικά και η απόστασή της από τις ΗΠΑ και την Κίνα όλο και μεγαλώνει. Η άμεση επένδυση στους τομείς αυτούς είναι απαίτηση της Ιστορίας, γιατί η υστέρηση προοιωνίζεται μεγάλα κακά.

Ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής, ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και το ευρωπαϊκό πολιτικό κεκτημένο δεν θα αντέξουν υπό το περιβάλλον που διαμορφώνεται. Ο μηχανισμός των Βρυξελλών πρέπει να ακούσει τις προειδοποιήσεις των ευρωπαίων ηγετών, του Κυριάκου Μητσοτάκη πρωτοστατούντος, και να δράσει γρήγορα, με λύσεις εκτός του συνήθους πλαισίου. Κάθε αναβολή συνιστά ματαίωση.

Ο Βασίλης Κικίλιας είναι βουλευτής Α’ Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία και υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας