Διπλό «παράθυρο» {CR}από το Λονδίνο για τα Γλυπτά

Μια αξιοσημείωτη μετατόπιση της βρετανικής θέσης για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, η οποία ανοίγει «παράθυρο» για να προχωρήσουν οι σχετικές διαπραγματεύσεις, αποτυπώνεται στη δήλωση που παραχώρησε το υπουργείο Πολιτισμού της Βρετανίας προς «ΤΑ ΝΕΑ», 24 ώρες πριν από τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Κιρ Στάρμερ. Η εκπρόσωπος της βρετανίδας υπουργού Πολιτισμού υπογράμμισε ότι τα αριστουργήματα που σχεδίασε ο Φειδίας βρίσκονται υπό τη «νομική ευθύνη» του Βρετανικού Μουσείου, αφαιρώντας τον όρο «ιδιοκτησία» που χρησιμοποιούσε μέχρι πρότινος.

Σε αλλεπάλληλες αντίστοιχες δηλώσεις όταν στην εξουσία βρισκόταν το Συντηρητικό Κόμμα, η επίμαχη διατύπωση είχε ως εξής: «Τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποτελούν ιδιοκτησία του Βρετανικού Μουσείου» και «αποκτήθηκαν νομίμως σύμφωνα με τους νόμους που ίσχυαν εκείνη την εποχή». Σήμερα, το βρετανικό υπουργείο επιλέγει – όχι τυχαία – να αντικαταστήσει τη λέξη «ιδιοκτησία» με τον όρο «νομική ευθύνη», απαλείφοντας την αναφορά περί δήθεν «νόμιμης απόκτησης» των Γλυπτών. «Πρόκειται για σημαντική μεταστροφή και άμβλυνση της φρασεολογίας τους. Η βρετανική κυβέρνηση επιλέγει να αφαιρέσει αρνητικά φορτισμένους όρους όπως αυτόν της ιδιοκτησίας, σηματοδοτώντας μια διάθεση να παραμεριστούν ζητήματα που αποτελούν “αγκάθια” και να ανοίξει ο δρόμος για λύση», τόνισε στα «ΝΕΑ» έμπειρη διπλωματική πηγή.

Η δήλωση στα «ΝΕΑ»

Η εκπρόσωπος του υπουργείου Πολιτισμού δήλωσε στα «ΝΕΑ»: «Τα Γλυπτά του Παρθενώνα παραμένουν υπό τη νομική ευθύνη του Βρετανικού Μουσείου». Και πρόσθεσε: «Δεν σχεδιάζουμε να αλλάξουμε την υφιστάμενη κυβερνητική πολιτική σχετικά με τις επιστροφές τεχνουργημάτων. Περαιτέρω αποφάσεις που σχετίζονται με τη φροντίδα και τη διαχείριση των συλλογών ενός μουσείου, συμπεριλαμβανομένου του δανεισμού αντικειμένων, αποτελούν αρμοδιότητα των επιτρόπων του μουσείου». Η δήλωση αυτή συνάδει με την εκπεφρασμένη, ήδη από πέρυσι, θέση του Εργατικού Κόμματος ότι δεν προτίθεται μεν να αλλάξει τον νόμο για τη μόνιμη επανένωση των αρχαιοελληνικών έργων τέχνης, αλλά ούτε θα σταθεί εμπόδιο σε οποιαδήποτε συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και του Βρετανικού Μουσείου, στο οποίο παραπέμπει για όλες τις «περαιτέρω αποφάσεις». Κατ’ αντιδιαστολή, η κυβέρνηση του Ρίσι Σούνακ είχε διαμηνύσει τη ρητή αντίθεσή της στην επιστροφή των Μαρμάρων, με τον αρμόδιο υφυπουργό Πολιτισμού λόρδο Πάρκινσον να «απειλεί» ότι δεν θα εκδώσει «άδεια εξαγωγής» για τη μεταφορά των Γλυπτών.

Λύση τύπου «κατάθεσης»

Βρετανικές κυβερνητικές πηγές διευκρίνισαν ότι «η ισχύουσα νομοθεσία δεν επιτρέπει στα εθνικά μουσεία, όπως το Βρετανικό, να εκχωρεί αντικείμενα που βρίσκονται στις συλλογές του, εκτός αν είναι, κατά βάση, αντίγραφα ή ακατάλληλα για διατήρηση». Οπως, όμως, είναι γνωστό, ο Μητσοτάκης διαπραγματεύεται με τον πρόεδρο του Μουσείου Τζορτζ Οσμπορν μια λύση – πιθανότατα τύπου «κατάθεσης» («deposit») – που θα παρακάμπτει τον σκόπελο της νομοθεσίας. Η «Ντέιλι Τέλεγκραφ» υπενθύμισε προχθές την αποκλειστική συνέντευξη της βρετανίδας υπουργού Πολιτισμού Λίσα Νάντι στα «ΝΕΑ», η οποία είχε δηλώσει – τον περασμένο Οκτώβριο – αποφασισμένη να συνεργαστεί με την ελληνική κυβέρνηση προκειμένου «να βρεθεί λύση» στο ζήτημα. Η βρετανική εφημερίδα έγραψε, ακόμη, ότι οι Εργατικοί εξετάζουν το ενδεχόμενο να εκμεταλλευτούν ένα «παραθυράκι» στον Νόμο περί Ευαγών Ιδρυμάτων (Charities Act 2022) που θα επέτρεπε την επιστροφή των Γλυπτών στην Ελλάδα στη βάση μιας «ηθικής υποχρέωσης». Ο Πρωθυπουργός δήλωσε το Σάββατο – στον Αntenna – ότι «η συζήτηση με το Βρετανικό Μουσείο παραμένει ενεργή», προσθέτοντας ότι η επιστροφή των Γλυπτών «δεν θα γίνει από τη μια στιγμή στη άλλη».

Η ατζέντα του Μητσοτάκη

Ο Μητσοτάκης έφτασε στο Λονδίνο προχθές το απόγευμα με κυβερνητικό αεροσκάφος που πέταξε από τη Θεσσαλονίκη όπου βρισκόταν για τα εγκαίνια του μετρό. Το Σαββατοκύριακο ακολούθησε «ιδιωτικό πρόγραμμα». Σήμερα το πρωί θα μιλήσει στο Ελληνικό Επενδυτικό Συνέδριο που διοργανώνουν το Χρηματιστήριο Αθηνών και η Morgan Stanley. Αργότερα θα παραθέσει γεύμα εργασίας σε ινδούς επιχειρηματίες, στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία στο Μέιφερ, ενώ το απόγευμα θα μετάσχει σε εκδήλωση του ινστιτούτου Τόνι Μπλερ για την τεχνητή νοημοσύνη. Αύριο το πρωί θα γίνει δεκτός στην Ντάουνινγκ Στριτ από τον Στάρμερ, με τον οποίον θα συζητήσουν (εκτός από τα Γλυπτά) την προοπτική αναβάθμισης των ελληνοβρετανικών σχέσεων.