Ψευδωνυμικά

Την άνοιξη του 1972 πρόλαβα να δω τη θρυλική Κατίνα Παξινού (στο «Πάνθεον», στην οδό Πανεπιστημίου, ήτανε, θαρρώ) στη Μάνα Κουράγιο του Μπρεχτ. Ηταν η τελευταία της εμφάνιση επί σκηνής. Ηταν ήδη άρρωστη. Λέγεται, μάλιστα, ότι έσφιγγε τα χείλη για να παίξει κάθε βράδυ, αφού οι πόνοι ήταν αφόρητοι. Ποιο ήταν, όμως, το πραγματικό ονοματεπώνυμο της Κατίνας Παξινού; Κατερίνα Κωνσταντοπούλου, απ’ ό,τι έμαθα πολύ αργότερα. Πασίγνωστη, τουλάχιστον σε εμάς τους παλαιότερους, ήταν επίσης η Ιλυα Λιβυκού, παρτνέρ του μέγιστου Βασίλη Λογοθετίδη, στη σκηνή, στην οθόνη, αλλά και στη ζωή. Οσο για το πραγματικό της ονοματεπώνυμο, ήταν Αμαλία Κοζύρη. Πιο γνωστό είναι ίσως πως το πραγματικό ονοματεπώνυμο της Ειρήνης Παπά ήταν Ειρήνη Λελέκου. Οσο για το Παπά, δεν ήταν εντελώς αυθαίρετο. Σε πολύ νεαρή ηλικία ήταν παντρεμένη με τον Αλκη Παπά, ηθοποιό κι αυτόν, που θα γινόταν αργότερα πιο γνωστός ως θεατρικός συγγραφέας (πέθανε πριν από όχι πολλά χρόνια, σε μεγάλη ηλικία). Οταν, σχετικά γρήγορα, χώρισαν, η Ειρήνη τού ζήτησε να κρατήσει το Παπά, που οπωσδήποτε ήταν πιο πιασάρικο καλλιτεχνικά απ’ ό,τι το Λελέκου, πολλώ μάλλον που ήδη έκανε τα πρώτα βήματά της για καριέρα στο εξωτερικό. Τα ξέρω και λίγο από πρώτο χέρι αυτά, αφού ο Αλκης ήταν ξάδελφος του πατέρα μου.

Περί ψευδωνύμων, λοιπόν, και σήμερα ο λόγος. Αυτή τη φορά όμως, την τιμητική τους έχουν όχι συγγραφείς, αλλά καλλιτέχνες, και ειδικότερα ηθοποιοί και τραγουδιστές. Μένοντας ακόμα λίγο στους ηθοποιούς, αξίζει να αναφερθεί ότι και αρκετοί/ές άλλοι/ες έγιναν γνωστοί/ές με ψευδώνυμα, κατά κανόνα μάλιστα πετυχημένα. Ετσι, η Τζένη Καρέζη ήταν Ευγενία Καρπούζη, ο Κώστας Κακαβάς είναι Κώστας Καράλης (με αυτό, το αυθεντικό του επώνυμο πρωτοεμφανίστηκε, άλλωστε, στη Στέλλα), ο Γρηγόρης Βαλτινός είναι Γρηγόρης Ιωακειμίδης, ο Φίλιππος Σοφιανός είναι Φίλιππος Ζούκας.

Σταματώ εδώ με τους ηθοποιούς, για να πάω και λίγο σε γνωστούς τραγουδιστές και γνωστές τραγουδίστριες. Ladies first, και μια και για ladies ο λόγος  η Αντζελα Δημητρίου, γνωστή και σαν λαίδη Αντζελα, είναι Αγγελική Κιουρτσάκη, η Καίτη Γκρέυ είναι Αγγελική Καλαϊτζή, η Γιώτα Λύδια ήταν Παναγιώτα Μανταράκη, η Τζένη Βάνου ήταν Ευγενία Βραχνού, η μέγιστη Πόλυ Πάνου ήταν η Πολυτίμη Κολιοπάνου, η Μαίρη Λίντα είναι Μαρία Δημητροπούλου.  Πηγαίνοντας σε πιο της εποχής μας αστέρια του πενταγράμμου ή της πίστας, εκτός από τα πολύ γνωστά ψευδώνυμα Νταλάρας (Νταράλας), Πάριος (Βαρθακούρης), Αλεξίου (Ρουπάκα), Βανδή (Μαλέα), ιδιαίτερη αναφορά αξίζει νομίζω να γίνει στην παρέα των Ποντίων [Καρράς (Κεσογλίδης), Πανταζής (Παγκοσίδης), Αντύπας (Μασλουμίδης), Ρέμος (Πασχαλίδης)], καθώς και στη χαλκέντερη Αλκηστη Πρωτοψάλτη, της οποίας το πραγματικό ονοματεπώνυμο, αν δεν κάνει λάθος η πηγή μου, είναι Σεβαστή Αττικιουλέζ.

Επιδόρπιο

Μιας και έπιασα τα καλλιτεχνικά σήμερα, ιδού πώς σχολίαζε o Αντώνης Μοσχοβάκης στην «Επιθεώρηση Τέχνης», περιοδικό της ας πούμε ανοιχτόμυαλης Αριστεράς μάλιστα, τη Στέλλα του Κακογιάννη, όταν προβλήθηκε το 1955: «Η χυδαιότητα και η ξετσιπωσιά παρουσιάζονται σαν ηρωισμός, η μαγκιά και το σερετιλίκι σαν παλληκαριά». Επίσης, η ηρωίδα χαρακτηριζόταν «ξετραχηλισμένο γύναιο […] που δε θέλει να παντρευτεί» (sic).