«Ναι, χτυπήσαμε με υπερηχητικό βαλλιστικό πύραυλο»

Η ουκρανική Πολεμική Αεροπορία είχε ήδη κατηγορήσει τη Μόσχα πως είχε βάλει εναντίον του Ντνίπρο με έναν διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο (ICBM) όταν η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα ξεκίνησε το καθημερινό μπρίφινγκ των δημοσιογράφων. Το Κίεβο είχε ήδη, με άλλα λόγια, καταγγείλει τη Μόσχα πως είχε χρησιμοποιήσει για πρώτη φορά σε πόλεμο ένα τέτοιο όπλο, που έχει βεληνεκές άνω των 5.500 χιλιομέτρων και μπορεί να φέρει τόσο συμβατικές όσο και πυρηνικές κεφαλές, από τότε που αναπτύχθηκαν ICBM, τη δεκαετία του 1950, στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου. Ολοι περίμεναν λοιπόν κάποιο σχόλιο από την εκπρόσωπο του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών. Αλλά ενώ είχε ξεκινήσει την ενημέρωση, χτύπησε το κινητό της και ακούστηκε καθαρά μια ανδρική φωνή να της δίνει εντολή να μην κάνει το παραμικρό σχόλιο «σχετικά με το πλήγμα βαλλιστικών πυραύλων στο Γιουζμάς, για το οποίο οι Δυτικοί έχουν αρχίσει να μιλούν». Η Μόσχα προτίμησε να αφήσει την αμφιβολία (και την απειλή…) να αιωρείται – μέχρι το βράδυ, όταν ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοίνωσε σε τηλεοπτικό του διάγγελμα ότι οι δυνάμεις του είχαν χτυπήσει την Ουκρανία με έναν νέο υπερηχητικό βαλλιστικό πύραυλο μεσαίου βεληνεκούς.

«Οι μηχανικοί μας το ονόμασαν “Orechnik” (“φουντούκι”)» δήλωσε ο ρώσος πρόεδρος. Σύμφωνα με τον ίδιο, το πλήγμα είχε ως στόχο «μια εγκατάσταση του ουκρανικού στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος» – το Γιουζμάς, στο οποίο είχε αναφερθεί η φωνή στο κινητό της Ζαχάροβα, είναι μια στρατιωτική εγκατάσταση στο Ντνίπρο. Η σύγκρουση στην Ουκρανία έχει λάβει «παγκόσμιο χαρακτήρα», διαβεβαίωσε ο Πούτιν, κατηγορώντας ως υπεύθυνη τη Δύση επειδή επέτρεψε στο Κίεβο να χρησιμοποιεί αμερικανικούς και ευρωπαϊκούς πυραύλους (ATACMS και Storm Shadow αντίστοιχα) εναντίον της ρωσικής επικράτειας. Η Μόσχα, προειδοποίησε, μπορεί να πλήξει τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις οποιασδήποτε χώρας της οποίας τα όπλα χρησιμοποιούνται εναντίον της Ρωσίας. Αργά το βράδυ, αμερικανός αξιωματούχος έκανε γνωστό ότι η Μόσχα είχε προειδοποιήσει την Ουάσινγκτον λίγο πριν το πλήγμα, μέσω διαύλων για τον περιορισμό του πυρηνικού κινδύνου και πρόσθεσε ότι η Ρωσία, πιθανώς, διαθέτει μόνο λιγοστούς τέτοιους πυραύλους.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: νωρίς χθες η ουκρανική Πολεμική Αεροπορία υποστήριξε ότι το Ντνίπρο είχε στοχοθετηθεί με εννέα ρωσικούς πυραύλους, ανάμεσά τους και ένας ICBM, που είχε εκτοξευτεί από την περιοχή Αστραχάν της Ρωσίας, 800 χιλιόμετρα μακριά. Επικαλούμενο ανώνυμες πηγές, ουκρανικό μέσο ενημέρωσης ανέφερε πως επρόκειτο για έναν RS-26, έναν πύραυλο με βεληνεκές 5.800 χιλιομέτρων, ικανό να φέρει πυρηνική κεφαλή 800 κιλών – αν και στη συγκεκριμένη περίπτωση έφερε πολλαπλές συμβατικές κεφαλές. Βρυξέλλες, Παρίσι και Λονδίνο σχολίασαν ότι μια τέτοια κίνηση, εφόσον επιβεβαιωνόταν, θα αποτελούσε μια νέα, σοβαρή κλιμάκωση. «Πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί» έγραψε στο Bluesky ο Πάβελ Πόβντιγκ, ειδικός στα ρωσικά πυρηνικά όπλα. Από στρατιωτική άποψη, η χρήση ενός ICBM δεν θα έβγαζε πολύ νόημα. «Ομως ένα τέτοιου είδους χτύπημα θα μπορούσε να έχει αξία ως μήνυμα» πρόσθεσε – άλλωστε μόλις την Τρίτη ο Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε το αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας, που χαμηλώνει τον πήχη για τη χρήση πυρηνικών, προβλέποντας, μεταξύ άλλων, ότι η χώρα του μπορεί να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα εναντίον κράτους που διαθέτει μόνο συμβατικά όπλα, εφόσον υποστηρίζεται από κάποια πυρηνική δύναμη.

Ο τρελός γείτονας

«Η πραγματογνωμοσύνη είναι σε εξέλιξη» δήλωσε από την πλευρά του ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σημειώνοντας πως η ταχύτητα και το ύψος του επίμαχου πυραύλου έδειχναν ότι ήταν ICBM. «Ο τρελός μας γείτονας», πρόσθεσε ο ουκρανός πρόεδρος, «χρησιμοποιεί την Ουκρανία ως πεδίο δοκιμής». Μιλώντας στο ABC News, δυτικός αξιωματούχος χαρακτήρισε τον ουκρανικό ισχυρισμό υπερβολικό. Μιλώντας λίγη ώρα αργότερα στο Reuters, ωστόσο, τρεις αμερικανοί αξιωματούχοι εξέφρασαν την εκτίμηση πως επρόκειτο για έναν IRBM, έναν βαλλιστικό πύραυλο ενδιάμεσου βεληνεκούς, 3.500 έως 5.500 χιλιομέτρων, επίσης ικανό να φέρει πυρηνική κεφαλή. Η Ρωσία χρησιμοποίησε «για πρώτη φορά» στην Ουκρανία «έναν βαλλιστικό πύραυλο με βεληνεκές αρκετών χιλιάδων χιλιομέτρων» σημείωσε από την πλευρά του εκπρόσωπος της Ντάουνινγκ Στριτ, κάνοντας λόγο για «πολύ ανησυχητική εξέλιξη» και «ένα ακόμα παράδειγμα της ανεύθυνης συμπεριφοράς της Ρωσίας». Λίγη ώρα μετά, ξεκίνησε το διάγγελμα ο Πούτιν.

Αρκετοί έμειναν πάντως να αναρωτιούνται: γιατί έκλεισε, προχθές, η πρεσβεία των ΗΠΑ, αλλά και άλλες δυτικές πρεσβείες, μεταξύ των οποίων και η ελληνική, στο Κίεβο; Δεν πρέπει να ξεχνάμε, σημειώνει η «Guardian», πως ΗΠΑ και Ρωσία υπέγραψαν το 2000 συμφωνία που θεωρητικά τις υποχρεώνει να προειδοποιήσουν η μία την άλλη τουλάχιστον 24 ώρες πριν από οποιοδήποτε σχεδιαζόμενο πυραυλικό πλήγμα με βεληνεκές άνω των 500 χιλιομέτρων. Αραγε ενημέρωσε η Μόσχα την Ουάσιγκτον ή απλώς εντόπισαν οι ΗΠΑ σημάδια ρωσικής προετοιμασίας και αποφάσισαν να κλείσουν την πρεσβεία τους προληπτικά;