Αντιμετώπιση {LF}της κλιματικής αλλαγής

Η νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ έριξε σκοτεινή σκιά στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP29) στο Μπακού. Η επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία απειλεί να αναιρέσει μεγάλο μέρος της προόδου που έχει σημειωθεί στην καταπολέμηση της κλιματικής κρίσης, αφήνοντας τους παγκόσμιους ηγέτες και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής με πολλούς λόγους να νιώθουν απογοητευμένοι.

Ο Τραμπ αναμένεται να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή ορυκτών καυσίμων. Η διάθεση στο COP29 επιβραδύνθηκε περαιτέρω από την εμφανή απουσία παγκόσμιων ηγετών όπως ο Μπάιντεν, ο  γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι, ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς και ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ.

Οι προοπτικές για ουσιαστική δράση για το κλίμα φαίνονται όλο και πιο απομακρυσμένες. Αλλά η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής δεν είναι απαραίτητα καταδικασμένη. Η ικανότητα αποτροπής της καταστροφής θα εξαρτηθεί από την παγκόσμια απάντηση στην κωλυσιεργία του Τραμπ και από το εάν άλλες χώρες μπορούν να ενωθούν για να αντιμετωπίσουν την κρίση, ακόμη και χωρίς την ηγεσία των ΗΠΑ.

Η εμπιστοσύνη μεταξύ οικονομιών υψηλού και χαμηλότερου εισοδήματος είναι ζωτικής σημασίας για κάθε συλλογική προσπάθεια για το κλίμα. Για την προώθηση της διαφάνειας και της λογοδοσίας οι κυβερνήσεις πρέπει να δώσουν προτεραιότητα σε εφικτούς βραχυπρόθεσμους στόχους σε σχέση με μακρινούς, ουσιαστικά ανούσιους στόχους και οι πλούσιες χώρες πρέπει να αναλάβουν γνήσιες, καλά καθορισμένες και διαφανείς δεσμεύσεις χρηματοδότησης για το κλίμα.

Είναι σημαντικό ότι η χρηματοδότηση για το κλίμα δεν πρέπει να λάβει τη μορφή δανείων, τα οποία συχνά παγιδεύουν τις αναπτυσσόμενες χώρες σε διαρκείς κύκλους χρέους. Εξίσου επιτακτική είναι η ανάγκη ανταλλαγής γνώσεων και τεχνολογιών. Βεβαίως, για να επιτευχθεί αυτό θα απαιτηθεί επαναξιολόγηση των υφιστάμενων κανόνων, έτσι ώστε οι ζωτικοί πόροι να αντιμετωπίζονται ως παγκόσμια δημόσια αγαθά και να είναι προσβάσιμοι σε όλους.

Ακόμη και αν μια δεύτερη προεδρία Τραμπ διαταράξει τις πολυμερείς διευθετήσεις, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική δυνατότητα για μεγάλους διεθνείς συνασπισμούς να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή. Η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, με επικεφαλής την Κίνα και άλλες χώρες, δεν είναι απλώς αναπόφευκτη – είναι ήδη σε εξέλιξη. Καθώς αυτή η αλλαγή γίνεται πιο δύσκολο να αγνοηθεί, ακόμη και μια αμερικανική κυβέρνηση που προσηλώνεται στην επίτευξη των καλύτερων «συμφωνιών» μπορεί να συνειδητοποιήσει ότι δεν έχει την πολυτέλεια να μείνει πίσω.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος του Transformational Economics Commission του Club of Rome. Είναι εκ των προέδρων της Independent Commission for the Reform of International Corporate Taxation (ανεξάρτητη επιτροπή για τη μεταρρύθμιση της διεθνούς εταιρικής φορολογίας)