«Μεταξύ της αρχαίας τραγωδίας και των σύγχρονων πολέμων»

Πέντε χρόνια μετά την επιτυχία που γνώρισε η διεθνή της περιοδεία με το έργο «Europeana» σε συμπαραγωγή με την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, κερδίζοντας παράλληλα τη διάκριση καλύτερης δραματουργίας και σκηνοθετικής πρότασης της Υποτροφίας Ιψεν στη Νορβηγία, η Ραφίκα Σαουίς συνεχίζει τη δουλειά της εκτός συνόρων. Τον Νοέμβριο ετοιμάζεται να παρουσιάσει για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες τη νέα της παράσταση «Αγαμέμνων: Ο κύκλος του αίματος», έπειτα από πρόσκληση του οργανισμού La MaMa Experimental Theatre Club. Πρόκειται για μια σύγχρονη απόδοση της αρχαίας τραγωδίας του Αισχύλου όπου ο «Αγαμέμνονας» αναπαρίσταται ως ένα πολιτικό θρίλερ που εκτυλίσσεται στο σήμερα.

«Η μορφή της παράστασης έχει το ένα πόδι στην αρχαία τραγωδία και το άλλο στην πραγματικότητα των πολέμων που ζούμε σήμερα. Ολοι μαζί, σαν μια ενιαία φωνή, αναμετριόμαστε με τη φύση του πολέμου και τον τρόπο που τον βιώνουμε τόσο έμμεσα όσο και άμεσα. Η έρευνά μου ξεκινά πάντα από τη σωματικότητα και τη δική μου εμπειρία ως ηθοποιού. Στο κέντρο της δουλειάς μου είναι το σώμα – η ανάλυση της ψυχολογίας κάθε σωματικότητας και πώς αυτή μπορεί να διαμορφώσει τον χαρακτήρα και το έργο. Για εμένα, η σωματική εμπειρία του χαρακτήρα είναι το σημείο εκκίνησης για τη δημιουργία. Μέσα από χορογραφικές διαδικασίες αναλύω τις δυναμικές του σώματος και αναζητώ τις ψυχολογικές αλήθειες που αναδύονται. Στη συνέχεια, αυτές οι σωματικές αλήθειες οδηγούν την ερμηνεία και την ίδια την κατεύθυνση της σκηνοθεσίας. Οταν δουλεύω με ηθοποιούς, προσπαθώ να τους φέρω σε επαφή με τον φυσικό τρόπο κίνησης του χαρακτήρα τους, με στόχο να βρουν από μόνοι τους τον συναισθηματικό πυρήνα της ερμηνείας. Για μένα, το σώμα δεν είναι μόνο εργαλείο αφήγησης, αλλά και μέσο ανάλυσης και εξερεύνησης της ανθρώπινης κατάστασης. Αυτό με βοηθάει να κατασκευάσω μια ιστορία που δεν είναι απλά μια αφήγηση, αλλά μια ζωντανή, σωματική εμπειρία για το κοινό», αναφέρει η Ραφίκα Σαουίς μιλώντας στο «Νσυν».

Η ίδια αναλαμβάνει τον ρόλο της Κλυταιμνήστρας, ενώ δίπλα της θα έχει τους Μάνο Βακούση (Αγαμέμνονας), Κρις Ραντάνοφ (Αίγισθος), Σαμουήλ Ακινόλα (Κήρυκας), Rada (Κασσάνδρα) και Ιωάννα Αγγελίδη (Κορυφαία Χορού). Υιοθετώντας την προσέγγιση του cinematic theatre, όπου οι σκηνικές δράσεις αποτελούν την τρίτη διάσταση της ταινίας που παρακολουθούμε μέσω προβολής, φτιάχνουν μια αυτόνομη κινηματογραφική ταινία που λειτουργεί ως παράλληλη στη ζωντανή περφόρμανς αφήγηση. «Η τεχνολογία και οι εικαστικές τέχνες με αρωγό τον Μιχάλη Αργυρού, καθώς και ο ήχος με τη σημαντική μουσική που δημιούργησε ο Μανώλης Μανουσάκης μού επιτρέπουν να δημιουργήσω μια πολυδιάστατη εμπειρία για το κοινό. Αυτές οι μορφές τέχνης διευρύνουν την οπτική μου και προσφέρουν μια νέα διαδρομή για την ερμηνεία των κλασικών θεμάτων», επισημαίνει η δημιουργός.

Το «Αγαμέμνων: Ο κύκλος του αίματος» θα κάνει πρεμιέρα στις 14 Νοεμβρίου στο La MaMa της Νέας Υόρκης, όπου θα παιχθεί για δύο εβδομάδες. Το συγκεκριμένο θέατρο διαθέτει μεγάλη ιστορία και παράδοση στην έρευνα της αρχαίας τραγωδίας και της σύγχρονης σκηνικής αντιμετώπισής της. Η Ραφίκα Σαουίς, τώρα, γίνεται η πρώτη Ελληνίδα που προσκαλείται να παρουσιάσει έργο της εκεί, επιβεβαιώνοντας τη διευρυμένη εξωστρέφεια που επιδεικνύει ως καλλιτέχνις τα τελευταία χρόνια (αυτές τις ημέρες θα κάνει πρεμιέρα στο ostgotateatern, το μεγαλύτερο περιφερειακό θέατρο της Σουηδίας, η νέα πολιτική σάτιρα της Αλεξάνδρας Βουτζουράκη «Το τέρας» σε δική της σκηνοθεσία με πρωταγωνίστρια την Ιωάννα Αγγελίδη).

Προκλήσεις

«Για μια εργαζόμενη στον τομέα της τέχνης από την Ελλάδα, όπως εγώ, η πορεία στο εξωτερικό είναι γεμάτη προκλήσεις. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που δυσκολεύουν την προώθηση μιας δουλειάς εκτός συνόρων. Η Ελλάδα, αν και έχει πλούσια θεατρική παράδοση, δεν διαθέτει πάντα τα μέσα και τις δομές που χρειάζονται για να υποστηρίξει καλλιτέχνες στο διεθνές θεατρικό στερέωμα. Πολλές φορές η πρόσβαση σε διεθνή δίκτυα και πόρους είναι αρκετά πιο περιορισμένη σε σχέση με άλλες χώρες. Ως γυναίκα ηθοποιός που είμαι και στο τιμόνι της σκηνοθεσίας, φυσικά και αντιμετώπισα αντιστάσεις που σχετίζονται με το φύλο μου. Παρότι υπάρχει προοδευτική σκέψη στον θεατρικό χώρο, οι παραδοσιακές αντιλήψεις δεν έχουν εξαλειφθεί πλήρως», τονίζει η Ραφίκα Σαουίς, η οποία από το 2022 διατελεί καλλιτεχνική διευθύντρια του θεάτρου Μικρό Γκλόρια στην Αθήνα. Ακόμα κι έτσι, ωστόσο, το διεθνές κοινό δείχνει να αγκαλιάζει τις δουλειές της.

«Οι θεατές συχνά ρωτούν για την ιστορία του ελληνικού θεάτρου, τις παραδόσεις του και πώς αυτές συνδυάζονται με τις σύγχρονες αναπαραστάσεις. Επίσης, υπάρχει ενδιαφέρον για το πώς οι αρχαίοι μύθοι παραμένουν επίκαιροι σήμερα. Οταν παρουσιάζω δουλειά μου στο εξωτερικό, πολλοί με ρωτούν πώς συνδέουμε τη σύγχρονη ερμηνεία με τις αρχαίες ρίζες και ποια είναι η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με το θέατρο σήμερα. Υπάρχει ένα μεγάλο ενδιαφέρον για το πώς οι σύγχρονοι έλληνες καλλιτέχνες επανερμηνεύουν την αρχαία τραγωδία σε ένα σημερινό πλαίσιο, ειδικά σε μια περίοδο που υπάρχουν τόσες κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις και τα κλασικά αυτά κείμενα είναι γεμάτα πολιτικούς και φιλοσοφικούς συμβολισμούς», καταλήγει η σκηνοθέτρια.

• INFO Μετά την παρουσίασή της
  στη Νέα Υόρκη, η παράσταση
  θα ξεκινήσει διεθνή περιοδεία,
  καταλήγοντας στην Αθήνα, όπου
  θα παρουσιαστεί στο θέατρο
  Ακροπόλ