Επαρχία

^«Οι Αθηναίοι και οι Θεσσαλονικείς ψήφισαν να ανατείλει μια νέα μέρα στο ΠΑΣΟΚ. Οι επαρχιώτες, φευ, παλαιοκομματικοί, μουχλιασμένα μυαλά, το καταδίκασαν σε μία από τα ίδια…».

Κυκλοφορεί αυτή η φράση ευρέως τις τελευταίες μέρες. Aνθρωποι που εφόσον δεν προκρίθηκε ο Γερουλάνος ή η Διαμαντοπούλου μετανιώνουν για τον χρόνο που έχασαν στην ουρά του εκλογικού κέντρου – «είκοσι πέντε ολόκληρα λεπτά!» – και δηλώνουν απερίφραστα πως δεν θα ξανακάνουν τον κόπο. «Τη δεύτερη Κυριακή θα ψηφίσει μονάχα η πασοκαρία…», άκουσα έναν κύριο να εκτιμά πριν μας ανακοινώσει ότι έτσι κι αλλιώς ο ίδιος, στις επόμενες εθνικές εκλογές, στη Νέα Δημοκρατία θα το ρίξει, όπως και στις προηγούμενες και στις προπροηγούμενες. «Τότε γιατί συμμετείχατε στις εσωκομματικές του ΠΑΣΟΚ;», τον ρώτησα. «Αφού μπορούσα, γιατί να μην πάω; Δεν έχω ως πολίτης άποψη και για τις άλλες παρατάξεις;», μου απάντησε αφοπλιστικά. Πράγματι, το σύστημα της ανοιχτής εκλογής, το να δηλώνεις «φίλος», να δίνεις τρία ευρώ και να συμμετέχεις στο παιχνίδι, καθόλου δεν απέχει από το «είδα φως και μπήκα. Κι αν δεν περνάω καλά, φοράω το καπελάκι μου και φεύγω…».

Πάρα πολλοί από τους ευκαιριακούς ψηφοφόρους δεν γνώριζαν καν την πολιτική ταυτότητα των υποψηφίων. Τους γοήτευσαν η εμφάνιση, η γοητεία, η φυσική ευγένεια του Παύλου. Τον θεώρησαν πιο κομιλφό από τον Ανδρουλάκη, πιο «Ευρωπαίο» με την έννοια που δίνουν οι ίδιοι στη λέξη. Δεν είχαν μπει στον κόπο να διαβάσουν το μανιφέστο του «Αναγέννηση». Να διαπιστώσουν ότι ο Γερουλάνος τοποθετείται αριστερότερα, έχει θέσεις ριζοσπαστικότερες. «Εκπλήσσεσαι; Εδώ η Ιστορία λέει πως ο Κένεντι κέρδισε το 1960 τον Νίξον επειδή ήταν φρεσκοξυρισμένος, πιο φωτογενής. Ο κόσμος περιτύλιγμα διαλέγει. Μετά ανοίγει το πακέτο και μαθαίνει τι αγόρασε…».

Η ελαφρότητα αρκετών από τις τριακόσιες χιλιάδες που προσήλθαν στις κάλπες του ΠΑΣΟΚ δεν με ξένισε. Με ενόχλησε το σηκωμένο φρύδι, η περιφρονητική στάση κάποιων «αστών» απέναντι στην επαρχία. Οχι τόσο ως σουσουδισμός. Οσο ως βαθιά, ασύγγνωστη άγνοια για την ανθρωπογεωγραφία της Ελλάδας το 2024.

Είναι, στους ψηφιακούς καιρούς μας, και η πιο απομακρυσμένη περιοχή αποκομμένη από το κέντρο; Μα αυτό ακριβώς καταργεί το Διαδίκτυο. Το κέντρο. Οπου και αν βρίσκεσαι, έχεις πλέον άμεση πρόσβαση στην πληροφορία. Μπορείς να ανταλλάσσεις ιδέες, να συμμετέχεις στα κοινά, να θέτεις το έργο σου – καλλιτεχνικό ή άλλο – υπ’ όψιν του κοινού. Υστερούν οι κάτοικοι της υπαίθρου σε μόρφωση; Οι αριστείες των παιδιών τους στις Πανελλαδικές Εξετάσεις το διαψεύδουν διαρρήδην – όσα τρωτά κι αν έχουν οι Πανελλαδικές, αποτελούν την πλέον αδιάβλητη, την αντικειμενικότερη μέθοδο αξιολόγησης. Είναι ο Καλλιθεάτης, ο Καλαμαριώτης πιο κοσμοπολίτης από τον Κερκυραίο ή τον Χανιώτη, ο οποίος συγχρωτίζεται εννιά μήνες τον χρόνο με τουρίστες κάθε προέλευσης; Πώς ο σημερινός Αθηναίος έχει τουπέ πρωτευουσιάνου όταν εάν όχι οι γονείς του, σίγουρα οι παππούδες του υπήρξαν εσωτερικοί μετανάστες, που μεταφύτεψαν τα ήθη του χωριού στην πόλη; Το Λεκανοπέδιο των τριάμισι εκατομμυρίων τι είναι παρά ένα σύμπλεγμα χωριών, ένα ανομοιογενές άθροισμα αντιλήψεων, συμπεριφορών και συμφερόντων, που ευτυχώς δεν έχει καταφέρει να τα ομογενοποιήσει πλήρως, να τα ισοπεδώσει η τηλεόραση;

Επί σχεδόν τριάντα χρόνια περιηγούμαι ως συγγραφέας την ελληνική περιφέρεια. Παρουσιάζω τα μυθιστορήματά μου όπου με καλούν, σε κωμοπόλεις, σε αναγνωστικές λέσχες γεωργικών περιοχών, ανάβει εκεί η κουβέντα, ακούω απροσδόκητες απόψεις, συναρπαστικές ιστορίες. Θαυμάζω τον αγρότη που τις ελεύθερες ώρες του παθιάζεται με την αστροπαρατήρηση ή είναι διαιτητής σε αγώνες μότοκρος. Εχεις στην ύπαιθρο ασυγκρίτως πιο ενδιαφέροντα πράγματα να κάνεις από το να περνάς ένα δίωρο την ημέρα μποτιλιαρισμένος από και προς τη δουλειά σου. Κατεβάζοντας έστω τσίπουρα στο καφενείο. Είτε ψηφίζοντας για την ηγεσία ενός κόμματος που επιφανειακά σε αφορά.

«Γιατί δεν μετακομίζεις λοιπόν;», θα με ρωτήσετε, «εκεί, στον καθαρό αέρα του βουνού, της θάλασσας;». «Διότι μένω σε όλη μου τη ζωή στο χωριό μου. Κυψέλη το λένε».