Πόσο απειλεί την παγκόσμια οικονομία το χρέος των ΗΠΑ

Στα ύψη έχει φτάσει το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, αποτελώντας σημαντική απειλή όχι μόνο για την αμερικανική αλλά και για την παγκόσμια οικονομία. Το χρέος έχει ξεπεράσει τα 35 τρισεκατομμύρια δολάρια και αυξάνεται διαρκώς, αποτελώντας πάνω από το ένα τρίτο των συνολικών παγκόσμιων κρατικών οφειλών, οι οποίες διαμορφώνονται σε 91 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά:

n Το χρέος των ΗΠΑ καταγράφεται πλέον στα υψηλότερα επίπεδα της Ιστορίας σε περίοδο ειρήνης, με τις ετήσιες αποπληρωμές τόκων να έχουν ξεπεράσει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Με τα επιτόκια του δολαρίου να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει κάνει προβλέψεις αναφορικά με την εξυπηρέτηση του χρέους, που ανέρχονται σε 1,049 τρισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για αύξηση 30% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Αφαιρώντας τους τόκους που κερδίζει η κυβέρνηση από τις επενδύσεις της, οι καθαρές πληρωμές τόκων για την εξυπηρέτηση του χρέους ανήλθαν συνολικά σε 843 δισεκατομμύρια δολάρια, υψηλότερες από οποιαδήποτε άλλη κατηγορία εκτός από τις πληρωμές για Κοινωνική Ασφάλιση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (Medicare).

n Το άλμα στο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σημειώθηκε καθώς το έλλειμμα του προϋπολογισμού των ΗΠΑ αυξήθηκε τον Αύγουστο, πλησιάζοντας τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια για ολόκληρο το έτος.

n Το χρέος αυτό, με τις τρέχουσες συνθήκες, αυξάνεται κατά 1 τρισεκατομμύριο δολάρια κάθε 100 ημέρες, ή κατά περίπου 3,5 τρισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο. Πρόκειται για ποσό που ισοδυναμεί με το ΑΕΠ ολόκληρης της Βρετανίας και είναι κατά μισό τρισεκατομμύριο λιγότερο από το ΑΕΠ της Γερμανίας. Πρόκειται για τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης σε κάθε ανεπτυγμένη οικονομία.

n Εν μέσω του προεκλογικού αγώνα, κανείς από τους δύο υποψηφίους δεν έχει παρουσιάσει σχέδιο για την αποτελεσματική μείωση του χρέους. Δεδομένου ότι για να γίνει μια τέτοια σοβαρή προσπάθεια χρειάζεται δικομματική συναίνεση, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εκλογών του Νοεμβρίου, φαίνεται ότι οποιαδήποτε τέτοια συζήτηση μπορεί να ξεκινήσει το νωρίτερο τον επόμενο χρόνο.

Καμπανάκι από το ΔΝΤ. Η κατάσταση έχει αρχίσει να γίνεται τόσο ανησυχητική για τις αποπληρωμές των τόκων και τη σταθερότητα του δολαρίου, που ακόμη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο συνήθως επικεντρώνει τις συστάσεις του σε αναπτυσσόμενες οικονομίες, χτυπά καμπανάκι για τις εξελίξεις. Ζητεί επείγουσα, όπως τη χαρακτηρίζει, αντιμετώπιση του θέματος και πλέον προβλέπει ότι το ποσοστό του χρέους ως προς το ΑΕΠ της μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο θα φτάσει το 140% μέχρι το 2032, από 120,7% που είναι σήμερα.

«Υπάρχει επιτακτική ανάγκη να αντιστραφεί η συνεχιζόμενη αύξηση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ. Το δημοσιονομικό έλλειμμα και το χρέος της γενικής κυβέρνησης, ως ποσοστό του ΑΕΠ, προβλέπεται ότι θα παραμείνουν μεσοπρόθεσμα πολύ πάνω από τις προ-πανδημικές προβλέψεις (…) Υψηλά ελλείμματα και χρέος δημιουργούν αυξανόμενο κίνδυνο για την οικονομία των ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία, τροφοδοτώντας δυνητικά υψηλότερα δημοσιονομικά κόστη χρηματοδότησης και αυξανόμενο κίνδυνο για την ομαλή μετατροπή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων (…) Αυτά τα χρόνια δημοσιονομικά ελλείμματα αντιπροσωπεύουν μια σημαντική και επίμονη κακή ευθυγράμμιση της πολιτικής που πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως. (…) Η εφαρμογή αυτών των μέτρων θα απαιτήσει τη λήψη δύσκολων πολιτικών αποφάσεων κατά τη διάρκεια πολλών ετών. (…) Οι ΗΠΑ θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν προκλήσεις στους δημοσιονομικούς θεσμούς τους που οδηγούν περιοδικά σε πολιτικές αντιπαραθέσεις σχετικά με το όριο του χρέους και τη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Δημιουργούν συστημικούς κινδύνους για την οικονομία των ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία που μπορούν να αποφευχθούν πλήρως», προειδοποιεί το ΔΝΤ σε έκθεσή του τον Ιούνιο.

ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ
Τα εκλογικά προγράμματα των υποψηφίων

Τα προεκλογικά φορολογικά προγράμματα και τα προγράμματα δαπανών της Κάμαλα Χάρις και του Ντόναλντ Τραμπ επηρεάζουν άμεσα την πορεία του χρέους, καθώς προσπαθούν να κερδίσουν ψήφους πείθοντας τους Αμερικανούς ότι τα προγράμματα αυτά θα κάνουν περισσότερα για να ελαφρύνουν τα οικονομικά τους βάρη. Υπολογισμοί αναλυτών που παρουσίασε το Reuters επικεντρώνονται στα προγράμματα των υποψηφίων, με τον Τραμπ να έχει υποσχεθεί ότι θα επεκτείνει όλες τις φορολογικές περικοπές που προώθησε μέσω του Κογκρέσου όταν ήταν πρόεδρος το 2017. Εχει υποσχεθεί ακόμη να απαλλάξει από φόρους την κοινωνική ασφάλιση και το εισόδημα και πως θα μειώσει περαιτέρω τη φορολογία των επιχειρήσεων.
Αυτές οι αλλαγές πιθανότατα θα προσθέσουν 3,6 τρισεκατομμύρια έως 6,6 τρισεκατομμύρια δολάρια στα πρωτογενή ελλείμματα των ΗΠΑ σε διάστημα 10 ετών, σύμφωνα με μεμονωμένες και ολοκληρωμένες εκτιμήσεις από τέσσερις διαφορετικούς φορείς που επικαλείται το Reuters: το Μοντέλο Προϋπολογισμού Penn-Wharton (Penn-Wharton Budget Model), την Επιτροπή για Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό (Committee for a Responsible Federal Budget – CRFB), το Tax Foundation και την Oxford Economics. Τα σχέδια της Χάρις, τα οποία περιλαμβάνουν την επέκταση φοροαπαλλαγών για παιδιά, την έκπτωση φόρου 6.000 δολαρίων για νεογέννητα, την έκπτωση φόρου 25.000 δολαρίων για όσους αγοράζουν σπίτι για πρώτη φορά και την κατάργηση φόρων που επιβάλλονται σήμερα στις ΗΠΑ για φιλοδωρήματα, μπορεί να προσθέσουν έως και 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια στα ελλείμματα σε διάστημα άνω της μιας δεκαετίας, σύμφωνα με τους ίδιους φορείς προβλέψεων. Υπάρχουν και πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις για μείωση στα ελλείμματα έως και 400 δισεκατομμύρια δολάρια το ίδιο διάστημα.
Οι εκτιμήσεις συγκρίνονται με το τρέχον βασικό σενάριο του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου, το οποίο ήδη κάνει λόγο για τεράστια αύξηση του χρέους των ΗΠΑ, ύψους 22 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.