Κλιματική κρίση – Μια παγκόσμια πρόκληση

Ο τυφώνας «Μίλτον» είναι μόνο ένα στιγμιότυπο από την παγκόσμιας κλίμακας κλιματική κρίση, η οποία εξελίσσεται με εκθετικό ρυθμό. Είχε προηγηθεί προ εβδομάδας ο τυφώνας «Ελέν», ο οποίος προκάλεσε τεράστιες επιπτώσεις και σημαντικές απώλειες στον κόλπο του Μεξικού, στη Φλόριντα και στην Καραϊβική.

Παρότι ο τυφώνας «Μίλτον» ήταν απειλητικός σε υπερβατικό βαθμό για τις ίδιες περιοχές, μια σειρά από υδρομετεωρολογικά γεγονότα, συνέλαβαν στην υποβάθμισή του στην κατηγορία 3, όταν έφτασε στις ακτές της Φλόριντα. Παρ’ όλα αυτά οι επιπτώσεις του είναι ιδιαίτερα σημαντικές και οφείλονται τόσο στους θυελλώδεις ανέμους, που ξεπέρασαν τα 250 χλμ. την ώρα, όσο και στις ξαφνικές θαλάσσιες πλημμύρες ύψους 2 και πλέον μέτρων που προσέβαλαν κυρίως παράκτιες πεδινές περιοχές.

Οι ανθρώπινες απώλειες περιορίστηκαν σημαντικά λόγω της μείωσης της έκθεσης του πληθυσμού, με την απομάκρυνση περισσότερων από 5 εκατομμυρίων ανθρώπων από την περιοχή που πέρασε ο τυφώνας.

Βεβαίως, όλα τα καταστροφικά φαινόμενα που βιώνουμε τα τελευταία έτη δεν είναι ανεξάρτητα, αλλά αποτελούν κρίκους μιας αλυσίδας, που τουλάχιστον για φέτος περιλαμβάνει τα πρωτόγνωρα πλημμυρικά φαινόμενα στην Κεντρική Ευρώπη, τις καταστροφές στην Ιαπωνία και τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές στη Μεσόγειο, στον Καναδά και στην κεντρική Αμερική, αλλά και τα φαινόμενα απόλυτης ξηρασίας σε δεκάδες περιοχές του πλανήτη.

Δυστυχώς, η κλιματική κρίση τεκμηριώνεται και στον ελληνικό χώρο, όπου ο μεσογειακός κυκλώνας «Ιανός» το 2021 και η ακραία κακοκαιρία «Ντάνιελ» το 2023 αποτελούν φαινόμενα επιπέδου χιλιετίας, τα οποία εμφανίστηκαν στη Θεσσαλία μέσα σε μόλις 3 χρόνια, προκαλώντας τεράστιες καταστροφές.

Αναλύοντας, σε παγκόσμιο επίπεδο, τις επιπτώσεις της εξελισσόμενης κλιματικής κρίσης διαπιστώνεται ότι την τελευταία 5ετία αυτές αυξάνονται με εκθετικό ρυθμό. Ιδιαίτερα οι οικονομικές επιπτώσεις έχουν αυξηθεί κατά 25%, οι ανθρώπινες απώλειες κατά 12% ενώ δεν μπορεί να αποτιμηθούν οι κοινωνικές επιπτώσεις και οι επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Η εξελισσόμενη κλιματική κρίση σε παγκόσμιο επίπεδο ουσιαστικά συντίθεται από τα εξής επιμέρους στοιχεία:

1. Την πολυπλοκότητα/ συνθετότητα κίνδυνων – κρίσεων – καταστροφών

2. Την εμφάνιση νέων μορφών κινδύνων – κρίσεων και καταστροφών

3. Τα πιο πολλά ακραία γεγονότα

4. Τις καταστροφές κατά τη διάρκεια εξελισσόμενων καταστροφών και κρίσεων

5. Την κλίμακα των καταστροφών – παγκόσμιοι κίνδυνοι και κρίσεις

6. Τις καταστροφές και κρίσεις σε νέες και ειδικές γεωγραφικές περιοχές

7. Τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από καταστροφές και κρίσεις

και τέλος

8. Τη συσχέτιση καταστροφών και γεωπολιτικών κρίσεων.

Η προσαρμοστικότητα και η ανθεκτικότητα, βασικές αρχές της Συνόδου του ΟΗΕ στο Σεντάι της Ιαπωνίας το 2015, αποτελούν τις σημαντικές κατευθύνσεις της πορείας που πρέπει να υλοποιήσουμε άμεσα όλοι.

Ο Ευθύμης Λέκκας είναι καθηγητής Δυναμικής, Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας & Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ, πρόεδρος Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας