Καμπανάκι για τις ιχθυοκαλλιέργειες

Στην κορύφωση της φετινής τουριστικής σεζόν, χωρίς δημόσια διαβούλευση και λίγο πριν κλείσουν τα δικαστήρια για το καλοκαίρι, η Διεύθυνση Αποκεντρωμένης Διοίκησης του υπουργείου Περιβάλλοντος παραχώρησε σε ιχθυοκαλλιέργειες σε διάφορα μέρη της Ελλάδας 20ετή παράταση μίσθωσης και άλλες άδειες λειτουργίας σε δημόσια ύδατα. Αυτές οι αποφάσεις, που αφορούν περιοχές όπως ο Πόρος η Σαλαμίνα, η Επίδαυρος, η Λέσβος, η Κάλυμνος, η Εύβοια, η Αρκαδία και το Ξηρόμερο, συνιστούν ένα ανησυχητικό παράδοξο: καθώς η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τις περιβαλλοντικές κρίσεις, η Ελλάδα συνεχίζει να στηρίζει μια βιομηχανία διαβόητη για τις περιβαλλοντικές της επιπτώσεις. Για μισθώσεις που αφορούν το ευτελές ποσό των 150 ευρώ ανά στρέμμα ετησίως. Ο τομέας της υδατοκαλλιέργειας, παρά το γεγονός ότι παρήγαγε μηδενική αύξηση της απασχόλησης κατά την τελευταία δεκαετία και αντιμετωπίζει σημαντικά οικονομικά προβλήματα (συμπεριλαμβανομένης της σημερινής απειλής αθέτησης πληρωμών για δάνεια άνω των 400 εκατ. ευρώ προς τις ελληνικές τράπεζες), συνεχίζει να επεκτείνεται.

Η υδατοκαλλιέργεια, ιδίως η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια με ανοικτούς δικτυοκλωβούς, επικρίνεται εδώ και καιρό για τις αρνητικές επιπτώσεις της στη βιοποικιλότητα και στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Τα περιττώματα, η περίσσεια τροφής, τα αντιβιοτικά και οι χημικές ουσίες βλάπτουν το οικοσύστημα σε τέτοιον βαθμό που το Seafood Watch τοποθετεί την τσιπούρα και το λαβράκι εκτροφής από την Ελλάδα ξεκάθαρα στην κόκκινη, «Προς αποφυγή», κατηγορία του. Η τεράστια ποσότητα αποβλήτων οδηγεί στην καταστροφή κρίσιμων ενδιαιτημάτων, όπως τα πολύτιμα λιβάδια ποσειδωνίας της Ελλάδας, τα οποία λειτουργούν ως φυτώριο για τα θαλάσσια είδη και απορροφούν 35 φορές περισσότερο άνθρακα από ό,τι τα τροπικά δάση. Υποβρύχια πλάνα κοντά στα ιχθυοτροφεία αποκαλύπτουν ένα σεληνιακό τοπίο με νεκρά λιβάδια ποσειδωνίας και τεράστιες ποσότητες πλαστικής ρύπανσης.

Ολα αυτά τα δεδομένα αποκαλύπτουν την πολύ σοβαρή ανάγκη για διαφάνεια, συζήτηση και δημόσιο έλεγχο γύρω από τον χωροταξικό σχεδιασμό για τις Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) του 2011, οι λεπτομέρειες του οποίου δεν είναι ευρέως γνωστές, και το οποίο θα πολλαπλασιάσει τις δεσμευμένες για ιχθυοκαλλιέργειες περιοχές από τα 9.800 στρέμματα σήμερα σε 240.000 στρέμματα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Ο σχεδιασμός των ΠΟΑΥ επιτρέπει στις ιχθυοκαλλιέργειες να αυτοελέγχονται και επιτρέπει την επέκταση των ζωνών υδατοκαλλιέργειας κατά 24 φορές, ακόμα και σε θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές και σε περιοχές Natura, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες για το περιβάλλον και τη νομιμότητα.

Καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται όλο και πιο σοβαρές, είναι πιο επείγον από ποτέ για την Ελλάδα να ευθυγραμμίσει τις πολιτικές της για την υδατοκαλλιέργεια με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Μεταξύ αυτών, αυστηρότερες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ανεξάρτητη εποπτεία και υποχρεωτική ενεργή εμπλοκή ενδιαφερόμενων μερών, όπως υπαγορεύει η Σύμβαση του Ααρχους της ΕΕ. Το πρώτο βήμα θα ήταν να γίνει πανελλήνια χαρτογράφηση των πολύτιμων λιβαδιών ποσειδωνίας και να απομακρυνθούν όλες οι ιχθυοκαλλιέργειες σε απόσταση 2 χλμ. από τις ακτές μας. Το καμπανάκι χτυπάει τώρα.

Η Εύα Δουζίνα είναι η πρόεδρος και ιδρυτικό μέλος του πολιτιστικού και εκπαιδευτικού φορέα «Καθετή» στον Πόρο και πρόεδρος του Ιδρύματος «Rauch», με έδρα το Βερμόντ