«Να αναδείξουμε τη γενιά που προσπάθησε να αλλάξει τον κόσμο»

Η ερμηνεία μιας εσωτερικής της διαδρομής, οι αποκαλύψεις των ιστορικών συνθηκών που επηρέασαν τη ζωή της, η ανασύνθεση εικόνων οι οποίες αφηγούνται σελίδες της πολιτικής, αυτής που ταλαιπώρησε γενιές ολόκληρες. Αυτά είναι μερικά από τα στοιχεία με τα οποία η Γιασεμί Κηλαηδόνη προσεγγίζει τον ρόλο της Ελένης, της ηρωίδας στο σημαντικό έργο της Aλκης Ζέη «Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα». Η Ελένη καταφεύγει στη μνήμη, που γίνεται το μοναδικό μέσο για να αφηγηθεί τις προσωπικές της εμπειρίες, αλλά και αυτές της γενιάς της, καθώς αναζητά το βαθύτερο νόημα της Ιστορίας. Στην πορεία της, μπλέκονται η εμπειρία, ο μύθος και η ιστορία, ή καλύτερα η τέχνη που μετατρέπει την ιστορία σε μυθιστόρημα, ενώ το υλικό του μυθιστορήματος με τη σειρά του αποκτά ιστορικό χαρακτήρα.

Η προετοιμασία της Γιασεμί Κηλαηδόνη απαιτούσε αφοσίωση και θάρρος, καθώς η διασκευή (των Φώτη Μακρή, Κλεοπάτρας Τολόγκου, Στέλλας Κρούσκα) ακολουθεί τη δομή του κειμένου που εκκινεί από την Κατοχή και διασχίζει τις προκλήσεις της Αντίστασης, του Εμφυλίου και της προσφυγιάς. Μέσα από τις πρόβες, ανακάλυψε τις συγκινητικές ιστορίες των πολιτικών προσφύγων, προβάλλοντας την αξιοπρέπεια και τη δύναμη της Ελένης, που αγωνίστηκε για την ανθρωπιά σε μια δύσκολη εποχή. Η παράσταση επιχειρεί να δημιουργήσει μια σύνδεση με το σύγχρονο κοινό, φέρνοντας στην επιφάνεια μια χρονική περίοδο συχνά παραμελημένη και υπενθυμίζοντας τους αγώνες μιας γενιάς που τόλμησε να φανταστεί έναν καλύτερο κόσμο.

Η «Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα» είναι ένα έργο με έντονο ιστορικό και συναισθηματικό υπόβαθρο. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση για εσάς στο να ερμηνεύσετε έναν ρόλο με τόσο έντονες συναισθηματικές αποχρώσεις;

Η πρόκληση αλλά και το εξαιρετικό ενδιαφέρον στον μονόλογο αυτό είναι ότι ως ηθοποιός καλούμαι να αποδώσω επί σκηνής και την προσωπική οδύσσεια της ηρωίδας, τη συναισθηματική της δηλαδή πορεία αλλά και τα ιστορικά γεγονότα όπως τα έχει περιγράψει η Αλκη Ζέη, στο μοναδικό και πιο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημά της.

Η Αλκη Ζέη είναι μια εμβληματική συγγραφέας με έργα που αφορούν την ιστορική μνήμη και τις προσωπικές εμπειρίες της. Πώς σας επηρέασε η συγγραφική της προσέγγιση στην προετοιμασία για την παράσταση;

Με τη σπουδαία λογοτεχνία παίρνεις πάντα το ρίσκο και έχεις την αγωνία να σταθείς αντάξια του κειμένου. Στη δική μας προσέγγιση οι συντελεστές που ασχολήθηκαν με τη διασκευή είχαν ως κύριο στόχο να κρατηθεί η δομική πορεία του κειμένου που βασίζεται στο ταξίδι της Ελένης στον χώρο και τον χρόνο. Ξεκινάει δηλαδή από την Κατοχή, και μετά την Αντίσταση, τον Εμφύλιο για να βρεθεί πολιτική πρόσφυγας στην Τασκένδη αρχικά και μετά στη Μόσχα, μέχρι να ξαναβρεθεί στην Ελλάδα λίγο πριν από τη δικτατορία όπου έφυγε ξανά αυτοεξόριστη στο Παρίσι. Ενα ταξίδι που κράτησε σχεδόν 20 χρόνια και μεταφέρεται για πρώτη φορά στο θέατρο, μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της ιστορίας μιας γυναίκας που έζησε τη δύνη των γεγονότων της γενιάς της.

Ποιες ήταν οι προσωπικές σας ανακαλύψεις για την «Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα» κατά τη διάρκεια των προβών και της έρευνας που κάνατε για τον ρόλο σας;

Το κομμάτι του μυθιστορήματος που με συγκλόνισε ήταν αυτό που αναφέρεται στο σκοτεινό κομμάτι της ιστορίας που έζησαν οι πολιτικοί πρόσφυγες στην Τασκένδη, τον Σεπτέμβριο του 1955, με την αποσταλινοποίηση. Εγιναν μάρτυρες ενός ακόμα εμφυλίου μεταξύ τους, σε μια άλλη χώρα. Μια ακόμα βαθιά πληγή διάσπασης, στο σώμα της Αριστεράς. Το μεγαλείο της Αλκης Ζέη σ’ αυτό το έργο είναι ότι παρ’ όλη τη συγκλονιστική και εξαντλητική πορεία της, αυτή η γυναίκα, η Ελένη, παραμένει αξιοπρεπής με μια απίστευτη δύναμη και πίστη στον άνθρωπο.

Η παράσταση έχει έντονα κοινωνικά και πολιτικά μηνύματα. Πώς πιστεύετε ότι αυτά τα θέματα αντηχούν στις σύγχρονες γενιές, ειδικά στους νεότερους θεατές;

Θεωρώ αυτονόητο ότι δεν μπορούν εύκολα οι σύγχρονες γενιές να συνδεθούν στο κομμάτι της καθημερινότητας. Να συναντηθούν δηλαδή με αυτή τη γυναίκα διότι ζουν σε εντελώς διαφορετικές εποχές και ιστορικές πραγματικότητες. Το στοίχημά μας όμως ακριβώς μ’ αυτή την παράσταση είναι να θυμίσουμε ξανά αυτή την εποχή, αυτούς τους ανθρώπους στους σημερινούς θεατές και κυρίως στα νέα παιδιά. Να αναδείξουμε αυτή τη γενιά, που επέλεξε με ένα τεράστιο προσωπικό και κοινωνικό τίμημα να προσπαθήσει να αλλάξει τον κόσμο.

Εχετε μεγαλώσει σε ένα καλλιτεχνικό περιβάλλον, με γονείς που άφησαν το στίγμα τους στον πολιτιστικό χώρο. Αισθάνεστε ότι η δική σας πορεία διαφοροποιείται με κάποιον τρόπο από αυτή των γονιών σας ή υπάρχουν κοινές αρχές;

Αυτά τα 25 χρόνια που βρίσκομαι στον χώρο έχω κάνει μέσα από το θέατρο τη δική μου προσωπική διαδρομή τιμώντας και τους δύο γονείς μου ακριβώς μέσα από τις επιλογές μου και τη στάση ζωής μου όλα αυτά τα χρόνια.