Φραξιονιστές {LF}και λικβινταριστές

Συνεχίζοντας την αναφορά στο κομμουνιστικό ιδιόλεκτο, μετά τα εις -άτσια σημαντικά, μετά το πλένουμ και το αχτίφ, σειρά έχουν οι «παρεκκλίσεις». Εκτός, λοιπόν, από τις «τοπογραφικά» προσδιορισμένες παρεκκλίσεις («αριστερή», «δεξιά»), υπήρχαν/υπάρχουν και κάποιοι -ισμοί, που ισοδυναμούσαν/ούν με βαριά ολισθήματα για τον καλό κομμουνιστή.

Από τη φράξια (=τμήμα, μέρος, κομμάτι ενός οργάνου ή και όλου του κόμματος) έλκει, λοιπόν, την καταγωγή της η παρέκκλιση του φραξιονισμού. Τα μέλη μιας φράξιας, οι και φραξιονιστές καλούμενοι, τηρούν πάντοτε κοινή στάση στις συνεδριάσεις και στις ψηφοφορίες στο εσωτερικό του οργάνου, ανεξάρτητα απ’ ό,τι προσωπικά πιστεύουν ή θα προτιμούσαν να επιλέξουν. Αυτό, για παράδειγμα, γινόταν με τα στελέχη του ΚΚΕ που μετείχαν στα καθοδηγητικά όργανα της ΕΔΑ. Συνεδρίαζαν πρώτα χωριστά, καθόριζαν κατά πλειοψηφία τη στάση τους, και έπειτα, στο καθοδηγητικό όργανο της ΕΔΑ, ψήφιζαν όλοι «μπετόν» το ίδιο. Η πρακτική αυτή μπορούσε να οδηγήσει ακόμα και σε σουρεαλιστικές/τραγελαφικές καταστάσεις, τις οποίες δυστυχώς δεν έχω εδώ τον χώρο να περιγράψω και να σχολιάσω [θυμάμαι τον Μανόλη Γλέζο να μου αφηγείται σχετικά περιστατικά].

Αλλο «αμάρτημα» στο οποίο μπορούσε να υποπέσει το μέλος του Κόμματος ήταν ο σεχταρισμός, που σήμαινε απόψεις και πολιτικές επιλογές μακριά από τα προβλήματα και τις ανάγκες των «πλατιών μαζών», απόψεις και επιλογές που υπήρχε κίνδυνος να οδηγήσουν το Κόμμα σε απομόνωση ή/και σε συρρίκνωση της απήχησής του και των δυνάμεών του. Ο οπορτουνισμός, πάλι, υποδείκνυε στελέχη του Κόμματος που δεν είχαν σταθερότητα στις αρχές τους ή στις απόψεις τους αλλά κινούνταν με κριτήρια υυποκειμενικά, ενίοτε μάλιστα ακόμα και από προσωπικές φιλοδοξίες. Βέβαια, στην πράξη ο όρος οπορτουνισμός, όπως και όλοι οι -ισμοί άλλωστε, χρησιμοποιούνταν κατά το δοκούν από την εκάστοτε ηγεσία προκειμένου να στιγματιστούν τυχόν διαφωνούντες («η οπορτουνιστική πλατφόρμα του συντρόφου Χ», «οι οπορτουνιστικές απόψεις του συντρόφου Ψ», κ.ο.κ.). Λιγότερο γνωστός και οικείος στον μέσο πολίτη είναι ίσως ο λικβινταρισμός. Λικβινταριστής, λοιπόν, χαρακτηριζόταν όποιος αμφισβητούσε τον καταλυτικό, τον αντικατάστατο ρόλο του Κόμματος στην επαναστατική διαδικασία και στην πορεία προς τον σοσιαλισμό. Με άλλα λόγια, αυτός ο οποίος τολμούσε να ισχυριστεί πως θα μπορούσαν να υπάρξουν εξελίξεις προς την κατεύθυνση της επαναστατικής ρήξης τις οποίες να μην καθοδηγεί το Κόμμα, αυτός που θα υπαινισσόταν πως ίσως το Κόμμα θα μπορούσε και να μην υπάρχει με τη μορφή που είχε (λικβιντάρω/liquider= διαλύω μια εταιρεία ή έναν οργανισμό, τον/τη θέτω υπό εκκαθάριση, τον/τη «ρευστοποιώ»).

Επιδόρπιο

Στις αρχές του 20ού αιώνα, στο τότε ενιαίο σοσιαλιστικό κίνημα, κυκλοφορούσε και ο σήμερα εν πολλοίς ξεχασμένος όρος μιλερανισμός, για να δηλώσει/καταδικάσει όσους δεν απέρριπταν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο συμμετοχής σοσιαλιστών σε «αστικές» κυβερνήσεις. Ο όρος «καταγόταν» από τον Γάλλο (τότε ανεξάρτητο σοσιαλιστή) πολιτικό Αλεξάντρ Μιλεράν (1859-1943), μετέπειτα (1920-24) πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος το 1899 «αποτόλμησε» να μετάσχει στην κυβέρνηση του Πιερ Βαλντέκ-Ρουσό.