Η Κασσάνδρα σεξεργάτρια σε μπαρ

Στη μυθολογία, είναι μια Τρωαδίτισσα που πατάει τα ελληνικά εδάφη. Μια γυναίκα αινιγματική που την καταδίκασε ο Απόλλωνας γιατί δεν ανταποκρίθηκε στο ερωτικό του κάλεσμα, να διαθέτει το χάρισμα της προφητείας, χωρίς όμως εκείνο της πειθούς. Στην τολμηρή, ωστόσο, νέα όπερα δωματίου «Κασσάνδρα» που έρχεται από τις 27 Σεπτεμβρίου στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, η ηρωίδα ξεπηδάει από τον μύθο και φοράει το προσωπείο μιας σύγχρονης διεμφυλικής γυναίκας που κουβαλάει τη δική της ιδιαίτερη ιστορία. Ο μονόλογος του ουρουγουανού δραματουργού Σέρχιο Μπλάνκο, μετατράπηκε σε όπερα από τον αργεντινό συνθέτη Πάβλο Ορτίς, σε μια κοινή ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής και του Κέντρου Πειραματισμού του Θεάτρου Κολόν στο Μπουένος Αϊρες. Ενα μήνα μετά την πρεμιέρα της στο αργεντίνικο θέατρο, η παραγωγή έρχεται στην Αθήνα με τη σκηνοθετική καθοδήγηση των Ντιάνας Θεοχαρίδη και Αλέξανδρου Ευκλείδη, ζωντανεύοντας τον κόσμο της νύχτας στον οποίο περιπλανείται η Κασσάνδρα.

«Η Κασσάνδρα που γνωρίζουμε μυθολογικά, μεταμορφώνεται στον 21ο αιώνα ως ένα είδος μετενσάρκωσης, σε μια τρανς σεξεργάτρια που απασχολείται σε ένα μπαρ. Δεν ξέρουμε πού είναι, κάπου στον κόσμο όπου πρέπει να μιλάει αγγλικά και με εντελώς υποβαθμισμένα μέσα για να βγάλει τα προς το ζην. Υπάρχουν πολλοί παραλληλισμοί μεταξύ της μυθικής ιστορίας της Κασσάνδρας που καταλήγει αιχμάλωτη του Αγαμέμνονα μετά τον Τρωικό Πόλεμο και όλων των δεινών που πέρασε, με τα βάσανα που έχει ένα τρανς άτομο σε αυτές τις συνθήκες διαβίωσης», αναφέρει στο «Νσυν», η σοπράνο Μαρία Καστίγιο ντε Λίμα που πρωταγωνιστεί στην παράσταση.

ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Διεμφυλική και η ίδια, ανέλαβε να υποδυθεί την Κασσάνδρα, δίνοντας στην ηρωίδα της ένα πανόραμα διαστάσεων με την εξαιρετική φωνή της και την υποκριτική της δεινότητα. «Η Κασσάνδρα είναι μια όπερα με τεράστια εκφραστική δύναμη, κάτι που αποτελεί μια πολύ μεγάλη πρόκληση για μένα, γιατί δεν πρέπει μόνο να τραγουδήσω, αλλά πρέπει να υποδυθώ έναν δραματικά πολύ σύνθετο χαρακτήρα σε διαφορετικούς χρόνους, στο παρόν, στο ελληνικό παρελθόν με τα γεγονότα που αφηγούνται οι τραγωδίες και το μέλλον. Αυτή η Κασσάνδρα έρχεται να δικαιωθεί έναντι των κλασικών και να πει μια άλλη άποψη για το τι μπορεί να γίνει. Είναι μια σύλληψη μιας σύγχρονης Κασσάνδρας με ό,τι αυτό σημαίνει. Ηταν μια πραγματικά μεγάλη πρόκληση για εμένα γιατί έχω πολλά λόγια και διαφορετικές χορογραφίες, από σύγχρονο χορό έως μια μπαλάντα από τη δεκαετία του ’50», τονίζει η τραγουδίστρια. Σε αυτό το πλαίσιο, μπαίνει και η αναμέτρησή της με τον μουσικό κόσμο που έχτισε ο Ορτίς, ο οποίος αποτελείται όχι μόνο από τις μελωδίες αλλά και από τις αντηχήσεις που κάνουν τα σπαστά αγγλικά που μιλάει η ερμηνεύτρια.

«Θα όριζα τη μουσική του μαέστρου Ορτίς ως πολυστυλιστική, επειδή έχει τόσα πολλά στυλ μέσα της. Μπορούμε να ακούσουμε αναμνήσεις από το μπαρόκ, την αναγέννηση αλλά και κάποιες καθαρά λαϊκές στιγμές που διατηρούνται στο έργο, το οποίο χωρίζεται σε 13 σκηνές. Σε αυτές μπορούμε να δούμε όλες τις γλώσσες που χρησιμοποίησε ο μαέστρος για να δώσει ζωή στην Κασσάνδρα και για να έχει τη δύναμη του υψηλού εκφραστικού αντίκτυπου που είχε εδώ στο Μπουένος Αϊρες στις επτά παραστάσεις που έχουμε ήδη δώσει. Υπάρχουν μέρη στα οποία ραπάρω και διαβάζω αποσπάσματα στα αρχαία ελληνικά», λέει η Μαρία Καστίγιο ντε Λίμα.

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΙΣ ΑΝΤΙΞΟΟΤΗΤΕΣ. Σύμφωνα με την αφήγηση της όπερας, η Κασσάνδρα είναι προορισμένη να ζει σε μια ανώνυμη πόλη, μετανάστρια από τα πατρογονικά της εδάφη μα και το ίδιο της το σώμα, που κάνει τραγούδι τον πόνο της απομόνωσης και την επιθυμία για κατανόηση. «Είναι θαυμάσιο να μπορεί κανείς να σκεφτεί μια σύγχρονη Κασσάνδρα σε ένα τόσο άθλιο περιβάλλον και όμως να θριαμβεύει. Ο Σέρχιο Μπλάνκο παρουσιάζει μια Κασσάνδρα που παλεύει ενάντια στις αντιξοότητες, προσπαθεί πάντα να προχωρήσει, ξέρει ποια είναι η μοίρα της και έχει, πάνω απ’ όλα, μεγάλο θάρρος να την αντιμετωπίσει γιατί ξέρει τι πρόκειται να συμβεί αλλά κανείς δεν την πιστεύει. Μιλάει για όσα χάνει σε όλη της τη ζωή και όλα όσα χάνει ο άνθρωπος στον 21ο αιώνα, ζώντας σε μια τόσο δύσκολη κατάσταση. Επίσης, αυξάνεται η ευαισθητοποίηση για την πραγματικότητα των διεμφυλικών ατόμων στον κόσμο μέσα από το πρίσμα αυτού του έργου. Υπάρχουν μουσικές και δραματικές στιγμές που τις θεωρώ φόρο τιμής σε τόσες πολλές τρανς γυναίκες που δεν είχαν πρόσβαση ούτε στα βασικά για να αναπτύξουν μια ζωή σε αυτό το επίπεδο. Η δέσμευσή μου στη διαφορετικότητα και στη συλλογικότητα, αναδύεται συνεχώς σε αυτό το πηγαινέλα που έχει να κάνει με το πολιτικό, το κοινωνικό και το καλλιτεχνικό στο έργο», τονίζει η σοπράνο και συνεχίζει.

«Η βασική μου έμπνευση σε αυτό τον ρόλο ήταν η εκφραστική δύναμη ενός χαρακτήρα που έρχεται να μας πει την αλήθεια του, που έρχεται να μας πει μια νέα ιστορία. Αυτό με αγγίζει προσωπικά, λόγω της τρανς ιδιότητάς μου και λόγω της εργασίας μου στην Αργεντινή και όλων των επιτευγμάτων και των προσωπικών αγώνων. Η Κασσάνδρα είναι επίσης μια δικαίωση για όλα όσα έχω αγωνιστεί από την αρχή. Ηταν ένας πολύ δύσκολος δρόμος για να ξεπεραστούν πολλά ταμπού και πολλά κοινωνικά ζητήματα, αλλά έφτασα σε ένα καλό τέλος με συνεχή δουλειά. Φυσικά όταν σκέφτεται κανείς την Κασσάνδρα, κάνει παραλληλισμούς στην όπερα με σπουδαίους χαρακτήρες όπως η Νόρμα, η Βεστάλ, η ίδια η Κασσάνδρα στους “Τρώες” του Μπερλιόζ. Αλλά και με αυτό το λίκνο που είναι η Ελλάδα για τον κόσμο από την άποψη της μυθολογίας της και των ιστοριών της που συνεχίζουν να συμβαίνουν και που έχουν να κάνουν με την αιωνιότητα της ανθρωπότητας. Γιατί είναι ιστορίες που δεν είναι από το παρελθόν αλλά είναι σημερινές και έχουν μια πολύ μεγάλη εγκυρότητα και συγχρονικότητα. Ετσι, όταν κάποιος ενσαρκώνει την Κασσάνδρα, ενσαρκώνει επίσης κάθε γυναίκα στον κόσμο που θέλει να πετύχει τα όνειρά της και τα ιδανικά της, και για να το κάνει αυτό, λοιπόν, είναι πρόθυμη να θυσιάσει την ίδια της τη ζωή. Οπως κάνει η Κασσάνδρα όταν επιστρέφει στο Αργος με τον Αγαμέμνονα, γνωρίζοντας ότι ο θάνατος θα την περιμένει εκεί. Η Κασσάνδρα αντιμετωπίζει το μοιραίο με το στήθος και το μέτωπό της όρθιο. Με άλλα λόγια, είναι ένας πολύ θαρραλέος χαρακτήρας».

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΧΗ. Στην παράσταση που ετοιμάζουν οι Ντιάνα Θεοχαρίδη και Αλέξανδρος Ευκλείδης αναδεικνύονται οι σύγχρονες προκλήσεις της ταυτότητας και της αποδοχής, φωτίζοντας την ιστορία μιας γυναίκας που έχει το χάρισμα της προφητείας αλλά είναι καταδικασμένη να μην την πιστεύει κανείς. «Η Κασσάνδρα βλέπει το μέλλον αλλά κανείς δεν την πιστεύει και τότε γίνεται ένας χαρακτήρας που πάντα σιωπά. Ακριβώς όπως οι τρανς άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συχνά αποσιωπούνται. Τα τρανς άτομα,  υφίστανται προσωπικές παρεμβολές κατά την αναζήτηση της ταυτότητάς τους. Υπάρχουν όμως πολλοί άνθρωποι που εξακολουθούν να μην πιστεύουν ότι η ταυτότητα που αποκτούν, είτε είναι γυναίκα είτε άνδρας όσον αφορά το φύλο, είναι αληθινή. Ετσι, υπάρχουν πολλά σημεία στα οποία ο Σέρχιο, από τη δική του σκοπιά, έχει θέσει αυτόν τον χαρακτήρα ως διεκδίκηση των μειονοτήτων που αποσιωπήθηκαν, που εξακολουθούν να αποσιωπούνται σε πολλές χώρες του κόσμου. Στην Αργεντινή, είμαστε τυχεροί που έχουμε τόσα πολλά δικαιώματα, τόσους αγώνες και τόσες κατακτήσεις, αλλά ξέρω ότι στον κόσμο αυτό δεν έχουν όλες οι χώρες, το ζήτημα της διαφορετικότητας και των δικαιωμάτων που είναι προσωπικές ανάγκες και προσωπικές ελευθερίες που αντιστοιχούν στους ανθρώπους. Η Κασσάνδρα έρχεται σαφώς και ως πρόκληση, ως ένας χαρακτήρας που συγκλονίζεται από το ίδιο το πάθος της ύπαρξής της και δημιουργεί μια τόσο μεγάλη δύναμη για να πει “είμαι αυτό που είμαι και εδώ στέκομαι”. Στην πραγματικότητα, η Κασσάνδρα που προτείνει ο Σέρχιο είναι μια Κασσάνδρα που ήταν επίσης τρανσέξουαλ στη μυθολογία», σημειώνει η λυρική τραγουδίστρια, βάζοντας στο τραπέζι κι ένα νέο πεδίο ταύτισης με την ηρωίδα της, αυτό της καλλιτεχνικής της διάστασης.

«Αυτή η Κασσάνδρα που υπερασπίζεται την αλήθεια της, που βλέπει το μέλλον και δεν υποχωρεί παρά το γεγονός ότι κανείς δεν πιστεύει σε αυτήν, μας δίνει εξαιρετική έμπνευση γιατί εμείς, οι καλλιτέχνες, δηλώνουμε την αλήθεια μας. Δουλεύουμε πάνω στον ατομικό καλλιτεχνικό μας εαυτό και από εκεί και πέρα επιδιδόμαστε σ’ έναν διαρκή αγώνα, όχι μόνο από τη στιγμή που πρέπει να περάσουμε από οντισιόν για έναν νέο ρόλο ή να βρούμε μια δουλειά. Ετσι, το να έχουμε την αναφορά ενός μυθικού χαρακτήρα που φέρει μια αλήθεια την οποία κανείς δεν πιστεύει αλλά στο τέλος εκπληρώνεται, δίνει ελπίδα. Είναι πραγματικά πολύ εμπνευσμένο για μένα το να μπορώ να σκεφτώ έναν τόσο δυνατό χαρακτήρα, με αυτό το σθένος να υπερασπιστεί μέχρι την τελευταία του πνοή μια αλήθεια που είναι η δική της αλήθεια και καταλήγει να είναι η αλήθεια όλων. Οπότε ναι, απολύτως ταυτίζομαι με την Κασσάνδρα και προσπαθώ να καταλάβω τους συμβολισμούς που έχει», καταλήγει η Μαρία Καστίγιο ντε Λίμα.