Τα κόμικς αφηγούνται την Ιστορία

Τα κόμικς είναι ένας αφηγηματικός τρόπος να λες ιστορίες συνδυάζοντας εικόνα και κείμενο. Συχνά, όμως, όπως και στη λογοτεχνία, οι ιστορίες καταδύονται στην Ιστορία. Και σε κάποιες περιπτώσεις, γίνονται απλώς για να αφηγηθούν καθεαυτά ιστορικά συμβάντα και να περιγράψουν κάποια πρόσωπα σ’ αυτά.

Ο Αστερίξ, οι ιστορίες του ανυπότακτου Γαλάτη και του χωριού του από τον Ρενέ Γκοσινί και τον Αλμπέρ Ουντερζό, κινείται με φόντο τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τα χρόνια του Ιουλίου Καίσαρα (100-44 π.Χ.). Ο Λούκυ Λουκ των Γκοσινί και Μορίς εκμεταλλεύεται τη μυθολογία της αμερικανικής Αγριας Δύσης, όπως την παρουσίασαν τα γουέστερν. Ο Ντόναλντ Ντακ και ο Μίκυ Μάους, οι βασικοί ήρωες των κόμικς Ντίσνεϊ, ιδίως στις ιστορίες που σχεδιάζονται στα ιταλικά στούντιο, συχνότατα ταξιδεύουν στο ιστορικό παρελθόν με κάποια χρονομηχανή – και μερικές φορές συμμετέχουν σε αφηγήσεις σε γνωστά ιστορικά περιβάλλοντα, σε διασκευές κλασικών μυθιστορημάτων. Ο Μπλεκ, ιταλικής παραγωγής ήρωας της αμερικανικής επανάστασης, ζει και πολεμά για την ανεξαρτησία από τους Αγγλους. Ο περιπλανώμενος ναυτικός Κόρτο Μαλτέζε ήταν παρών σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα, συνέβαλε κιόλας στην έκβαση κάποιων απ’ αυτά: ήταν παρών στην κατάρριψη του Κόκκινου Βαρόνου στον Α’ Παγκόσμιο, βοήθησε τους ιθαγενείς Χιβάρος στον Αμαζόνιο, πολέμησε φασίστες στη Βενετία, αγωνίστηκε για την ιρλανδική ανεξαρτησία…

Το ιστορικό φόντο, η αποτύπωσή του, είναι πολύ συχνά μεγάλο στοίχημα για τους σεναριογράφους και τους εικονογράφους των κόμικς. Πολλά και σημαντικά είναι και τα κόμικς που αφηγούνται όψεις της Ιστορίας. Στην ουσία, δεν υπάρχει ιστορική περίοδος που να μην προσπάθησαν να την αναπαραστήσουν τα κόμικς. Ξεχωριστά ανάμεσά τους, η ανθρώπινη πτυχή της ιστορίας του Ολοκαυτώματος από τον Αρτ Σπίγκελμαν («Μάους»), η «Περσέπολις» της Μαργιάν Σατραπί για την ήττα της ανοιχτής κοινωνίας μετά την επικράτηση της Ισλαμικής Επανάστασης στο Ιράν, το μάνγκα (γιαπωνέζικο κόμικ) «Το είδα» του Κέιζι Νακαζάουα για την ατομική βόμβα. Ενδιαφέρον, αφηγηματικά παρά ιστορικά, έχει και το κόμικ του Φρανκ Μίλερ «300», για τη μάχη των Θερμοπυλών.

Η ελληνική σκηνή ευτύχησε να παραχθούν δεκάδες ιστορικά κόμικς, ελληνικές προσθήκες στη σειρά «Κλασσικά Εικονογραφημένα», από την εκδοτική εταιρεία Ατλαντίς, τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, για την αρχαιότητα, το Βυζάντιο και, κυρίως, τον αγώνα της ανεξαρτησίας μετά την Επανάσταση του 1821: Κολοκοτρώνης, Μπουμπουλίνα, Λόρδος Βύρων, Σουλιώτες, Λάμπρος Κατσώνης κ.ά. – κάποια απ’ αυτά είχε γράψει ο Βασίλης Ρώτας και είχε εικονογραφήσει ο Μποστ. Την παράδοση των ελληνικών κόμικς ιστορίας τηρούν και τα νεότερα «ενήλικα» κόμικς, όπως το παγκόσμιο μπεστ σέλερ «Logicomix» των Απόστολου Δοξιάδη – Χρήστου Παπαδημητρίου – Αλέκου Παπαδάτου (η ιστορία της Λογικής τον εικοστό αιώνα, μέσα από την πορεία στη ζωή του Μπέρτραντ Ράσελ) ή ο Θανάσης Πέτρου, που κάνει κόμικς για τη Μικρασιατική Καταστροφή («1922. Το τέλος του ονείρου») ή διερευνά την εποχή του Εθνικού Διχασμού («Οι όμηροι του Γκαίρλιτς»).