Τι κρύβει η σύλληψη του ιδρυτή του Telegram;

Η είδηση της κράτησης του Πάβελ Ντούροφ, ιδρυτή, προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του Telegram άναψε τη συζήτηση για την ελευθερία του λόγου στο Διαδίκτυο ενώ την ίδια ώρα αναπτύσσονται και επιχειρήματα για λάθος στόχευση, καθώς η γαλλική έρευνα δεν αφορά «αδικήματα γνώμης» αλλά τυπικά εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένης της διάδοσης παιδικής πορνογραφίας.

Διαβεβαιώσεις από την πλατφόρμα Telegram ότι ο Ντούροφ «δεν έχει τίποτα να κρύψει» ακολούθησαν τη σύλληψή του στο Παρίσι και την προφυλάκισή του στο πλαίσιο έρευνας για σειρά αδικημάτων που αφορούν κυρίως την παράνομη χρήση της ψηφιακής εφαρμογής από συνδρομητές της. Κι ενώ η πλατφόρμα έχει εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα διαδικτυακά εργαλεία επικοινωνίας στον κόσμο με κεντρικό ρόλο σε χώρες όπως η Ρωσία, η Ουκρανία και η Ινδία για ανταλλαγή μηνυμάτων και απόψεων και πρόσβαση σε ανεξάρτητες ειδήσεις, ερευνάται γιατί φέρεται ταυτόχρονα να αποτελεί καταφύγιο για παραπληροφόρηση, ακροδεξιό εξτρεμισμό και άλλο επιβλαβές περιεχόμενο. Η σύλληψη του προέδρου του Telegram σε γαλλικό έδαφος πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο δικαστικής έρευνας που βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν είναι σε καμία περίπτωση πολιτική απόφαση, έγραψε στο X ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.

«Το Telegram τηρεί τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, συμπεριλαμβανομένης της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, ο έλεγχος του περιεχομένου συμμορφώνεται προς τους κανόνες του τομέα», σημείωσε η εταιρεία, που έχει εγκαταστήσει την έδρα της στο Ντουμπάι, μέσω του καναλιού της και άλλων ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης.

Σύμφωνα με πηγές, η γαλλική Δικαιοσύνη αποφάσισε να παραταθεί η προληπτική κράτηση του Πάβελ Ντούροφ που μπορεί να διαρκέσει έως και 96 ώρες το μέγιστο, καθώς τον βαρύνουν κατηγορίες που συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα. Αφού παρέλθουν οι 96 ώρες, ο Πάβελ Ντούροφ μπορεί είτε να αφεθεί ελεύθερος είτε να προσαχθεί ενώπιον δικαστικού για να του ασκηθεί ποινική δίωξη.

Η OFMIN, γαλλική υπηρεσία αρμόδια για τη δίωξη εγκλημάτων εις βάρος ανηλίκων, είχε προχωρήσει στην έκδοση εντάλματος έρευνας εις βάρος του Πάβελ Ντούροφ, καθώς έχει αναλάβει συντονιστικό ρόλο σε προκαταρκτική έρευνα για διάφορα αδικήματα – από απάτη ως διακίνηση ναρκωτικών, διαδικτυακή παρενόχληση, οργανωμένο έγκλημα, ακόμη και εξύμνηση της τρομοκρατίας.

Για τη γαλλική Δικαιοσύνη η ευθύνη του Πάβελ Ντούροφ αφορά το ότι δεν ανέλαβε οποιαδήποτε πρωτοβουλία (απουσία κάθε ελέγχου, έλλειψη συνεργασίας με τις διωκτικές Αρχές) παρά την παράνομη χρήση της πλατφόρμας από συνδρομητές της.

Διεθνείς αντιδράσεις

Ωστόσο η σύλληψη του Ντούροφ προκάλεσε αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο. Εντονες ήταν οι επικρίσεις από τους φανατικούς οπαδούς της υπηρεσίας που έκαναν λόγο για προσπάθεια των κυβερνήσεων να λογοκρίνουν την ελευθερία του λόγου στο Διαδίκτυο. Επίσης ρώσοι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν τη σύλληψη «πολιτική» ξεχνώντας ότι η Μόσχα προσπάθησε για πρώτη φορά – ανεπιτυχώς – να μπλοκάρει το Telegram το 2018.

Ο ίδιος ο Ντούροφ διατηρεί χαμηλό προφίλ αλλά αναλυτές υπογραμμίζουν πως όσο κι αν παρουσιάζει τον εαυτό του ως σταυροφόρο για την ελευθερία του λόγου, στοιχεία δείχνουν ότι η εφαρμογή αποτελεί φορέα διάδοσης τρομοκρατικής προπαγάνδας και ακροδεξιού εξτρεμισμού.

Μια ιδέα δημοφιλής στη Silicon Valley, απηχεί το επιχείρημα ότι οι πλατφόρμες δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για τις ενέργειες των χρηστών τους, γιατί τότε οι εφευρέτες του Διαδικτύου θα είχαν συλληφθεί από τη στιγμή που η δημιουργία τους διευκόλυνε το έργο των εμπόρων όπλων και ναρκωτικών.

Ωστόσο το Telegram δεν είναι μια τεχνολογία αλλά μια ιδιωτική πλατφόρμα και ως τέτοια αντιμετωπίζεται. Οπότε η στόχευση είναι λανθασμένη γιατί ακριβώς ο Ντούροφ δεν συνελήφθη επειδή αρνήθηκε να επιβάλει λογοκρισία σε πολιτικές απόψεις.

Οι επικρίσεις

Το Telegram βρίσκεται στον αντίποδα των αμερικανικών αντιπάλων του, το WhatsApp και τους περισσότερους από 2 δισ. χρήστες του παγκοσμίως ή το Messenger, οι οποίοι δέχονται επικρίσεις για την εμπορική εκμετάλλευση των προσωπικών δεδομένων των χρηστών τους. Καθώς στις ομάδες συζήτησης στο Telegram μπορούν να συμμετέχουν έως και 200.000 άνθρωποι, η πλατφόρμα δέχεται επίσης επικρίσεις για διασπορά ψευδών ειδήσεων, περιεχομένου μίσους, συνωμοσιολογίας, τρομοκρατίας, φιλοναζιστικό, ακόμη και για περιεχόμενο παιδοφιλίας.

Σε συνέντευξή του στους «Financial Times» τον Μάρτιο ο Ντούροφ δήλωσε ότι σκοπεύει να βελτιώσει τον μηχανισμό ελέγχου του Telegram το επόμενο έτος, κυρίως χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη. Ομως «αν δεν ξεπερνούν τις κόκκινες γραμμές, δεν πιστεύω ότι θα πρέπει να ελέγχουμε τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται οι άνθρωποι», πρόσθεσε.