Ηρωες ανεπαρκείς, ρόλοι πλήρεις

Ο Ηρακλής αφού έχει ήδη κατέβει στον Αδη για να φέρει τον Κέρβερο στον βασιλιά των Μυκηνών Ευρυσθέα, ολοκληρώνει τους άθλους του και επιστρέφει στη Θήβα. Εκεί ζουν εξόριστοι και μελλοθάνατοι ο (γήινος) πατέρας του, Αμφιτρύων, η γυναίκα του Μεγάρα και τα δύο τους παιδιά – καθώς και ο Χορός. Στη Θήβα βασιλεύει ο Τύραννος Λύκος, που έχει ήδη σκοτώσει τον Κρέοντα, τον νόμιμο βασιλιά, κι έχει αναλάβει την εξουσία, θέλοντας να αφανίσει τη γενιά του Ηρακλή, σκοτώνοντας όλη του την οικογένεια. Πιστεύει ότι ο μυθικός ήρωας δεν θα επιστρέψει από τον άλλο κόσμο και παράλληλα επιδιώκει να απαλλαγεί από την όποια διεκδίκηση εξουσίας των δικών του.

Η πρώτη ανατροπή στο σπάνια παιζόμενο δράμα του Ευριπίδη «Ηρακλής Μαινόμενος» έρχεται μαζί με την επιστροφή του Ηρακλή: είναι εκείνος που σκοτώνει τον Λύκο και λυτρώνει την οικογένειά του. Η δεύτερη ανατροπή αποτελεί ουσιαστικά και την ουσία της τραγωδίας: η Ηρα για να εκδικηθεί τον Ηρακλή, τον τρελαίνει μέσα από τη δαιμονική Λύσσα που τον κατακυριεύει. Ετσι ο ήρωας των άθλων περνά στην αντίπερα όχθη σκοτώνοντας μέσα στη μανία του – μαινόμενος – γυναίκα και παιδιά. Οταν το συνειδητοποιεί καταλαβαίνει ότι μόνη διέξοδος είναι η αυτοκτονία. Τότε έρχεται ο Θησέας – τον σώζει και του ζητά να τον ακολουθήσει στην Αθήνα.

Πολιτική αλλά και βαθιά υπαρξιακή, η ευριπίδεια τραγωδία, στη σκηνοθεσία του Δημήτρη Καραντζά, ακολουθεί την πορεία του ήρωα προς την ολοκληρωτική συντριβή. Ερμαιο στη βούληση και τα παιχνίδια των θεών, ο ημίθεος Ηρακλής θα βυθιστεί στο απόλυτο. Είναι η τιμωρία του γιατί ξεπέρασε τα όρια; Είναι η εκδίκηση των θεών σ’ εκείνον που τόλμησε να σηκώσει ανάστημα; Ή μήπως τελικά είναι η ανεπάρκεια του ανθρώπου μπροστά στο θεϊκό, μπροστά στην εξουσία και μαζί μια κραυγή του Ευριπίδη – πού είναι η δημοκρατία; Αποτέλεσμα: ο Ηρακλής θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα ανθρώπινα, τον βαθύ πόνο και τη δυστυχία.

Δύο κόσμοι

Μέσα σ’ ένα διπλό σκηνικό – εξωτερικό και εσωτερικό – ο Καραντζάς δημιουργεί τους δύο κόσμους της τραγωδίας. Ο έξω χώρος, άδειος, σκοτεινός. Ο μέσα, το κτίσμα-σπίτι του Ηρακλή, γεμάτο έπιπλα, αντικείμενα, γεμάτο ζωή. Ενα καταφύγιο, ένας τόπος σωτηρίας που γίνεται πεδίο μάχης, τάφος, κόλαση. Και όλα αντιστρέφονται. Με τους υποβλητικούς ήχους του Φώτη Σιώτα να δίνουν το στίγμα (σ.σ. είναι ο ίδιος παρών στη σκηνή), η ατμόσφαιρα που δημιουργείται παραπέμπει στην αναμονή – την αναμονή του κακού; Γύρω του ένας Χορός συντονισμένος, μετρημένος, νέων ηθοποιών που μιλάει καθαρά, όπως άλλωστε όλος ο θίασος – μετάφραση Μαίρη Γιόση.

Ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης είναι ο Ηρακλής, ο ήρωας Ηρακλής, ο μαινόμενος Ηρακλής. Εκείνος που έρχεται από τη δόξα και πορεύεται προς την καταστροφή, ένας ήρωας σε αποδρομή, που δεν μπορεί να ξεφύγει από τη μοίρα του και ακολουθεί την πτώση του. Η συντριβή του είναι απόλυτη με τον Δαδακαρίδη να ολοκληρώνει τη σκηνική του διαδρομή. Ο Γιώργος Γάλλος-Αμφιτρύων είναι ο πατέρας που θρηνεί αλλά στη συνέχεια κατανοεί, συμπονεί. Μια δυνατή στιγμή του έμπειρου ηθοποιού. Η Στεφανία Γουλιώτη ενσωματώνει τη Μεγάρα, πλήρης και ακριβής. Επιβάλλεται στη σκηνή με την ερμηνεία της, βαθιά και ουσιαστική, στέρεη. Ιρις η Ηρώ Μπέζου και «λυσσασμένη» Λύσσα η Αννα Καλαϊτζίδου, ένα εξαιρετικό δίδυμο, μέσα σ’ έναν θίασο που υλοποιεί την ιδέα του σκηνοθέτη και την απογειώνει.