Αν δεν ξυπνήσουμε, θα περάσουμε στην κλιματική κατάρρευση

Πολλοί μιλούν για τον υπερτουρισμό που κινδυνεύει να αλλοιώσει για πάντα τη φυσιογνωμία τόπων και κοινοτήτων, λίγοι όμως ασχολούνται με τον συνδυασμό της κλιματικής κρίσης με αυτόν, και ακόμα λιγότεροι με την απροθυμία των τοπικών κοινοτήτων να κάνουν κάτι, όσο ακόμα υπάρχουν περιθώρια, γιατί πολύ απλά έχουν παρασυρθεί από τα τουριστικά υπερέσοδα. Οταν το ντοματίνι Σαντορίνης αντικατασταθεί στη χωριάτικη από την ντομάτα Βρετανίας που λόγω ζεσταμένου κλίματος έχει αρχίσει πλέον να ευδοκιμεί ικανοποιητικά και στη Γηραιά Αλβιώνα· όταν οι διεθνείς τουριστικοί πράκτορες στρέψουν τα μιλιούνια των καλοκαιρινών τουριστών από τα Δωδεκάνησα στα αμέτρητα νησάκια της Σκανδιναβίας για μπάνια στη θάλασσα που όσο πάει και ζεσταίνεται στα βόρεια· όταν στερέψουν οι πηγές πόσιμου νερού του Βίκου και γίνει ρηχός ο Αώος ποταμός κάνοντας το εμφιαλωμένο νερό πανάκριβο, όταν, όταν, όταν…, θα είναι πλέον πολύ αργά για δάκρυα.

Μέχρι πριν από δυο-τρία χρόνια μιλούσαμε για την κλιματική αλλαγή, τώρα πια μιλάμε για κλιματική κρίση, με το επόμενο στάδιο, που αν συμβεί θα είναι μοιραίο για όλες τις δραστηριότητες του ανθρώπου στη Γη, να είναι η κλιματική κατάρρευση, αν δεν ξυπνήσουμε όλοι και δεν συνεργαστούμε σε διεθνές επίπεδο για να την αποτρέψουμε χθες.

Τελευταίως, πολλοί έχουν στρέψει την προσοχή τους στη Σαντορίνη με το χάλι του υπερτουρισμού. Θα πρότεινα να στρέψουμε το βλέμμα μας σε ένα γειτονικό νησάκι, αγαπώ ιδιαίτερα, γιατί είναι πάρα πολύ όμορφο κι υπήρξε αληθινά αυθεντικό όταν το πρωτοεπισκέφτηκα πριν από 30 ακριβώς χρόνια, κι από τότε περνάω χρόνο απ’ τα καλοκαίρια μου εκεί, τη Φολέγανδρο.

Το νησί είναι μικρό, έχει μόλις τρία χωριά κι έναν κεντρικό δρόμο που το διατρέχει, από το λιμάνι, τον Καραβοστάση, έως τη Χώρα και την Ανω Μεριά, συνολικού μήκους 11 χιλιομέτρων. Οταν πρωτοπήγα, μόνο τα 4 χιλιόμετρα, από λιμάνι σε Χώρα, ήταν ασφαλτοστρωμένα και τα υπόλοιπα χωματόδρομος. Δεν υπήρχε βενζινάδικο, οπότε τα αυτοκίνητα ήταν ελάχιστα και πολλές απ’ τις μετακινήσεις και μεταφορές υλικών γίνονταν μόνο με γαϊδουράκια και μουλάρια, οι δε τουρίστες που γνώριζαν πολύ καλά σε τι νησί πήγαιναν, πεζοπορούσαν διαρκώς και τους έβλεπες παντού στα μονοπάτια κι έτσι η Φολέγανδρος αναδυόταν ως ο απόλυτος προορισμός για όσους θέλουν επαφή με ένα βιώσιμο και αυτορρυθμιζόμενο φυσικό περιβάλλον.

Σήμερα το νησί έχει άσφαλτο παντού, διαθέτει δύο βενζινάδικα και περίπου 500 ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα, συν άλλα τόσα τουλάχιστον που φέρνουν οι τουρίστες, συν άλλα 200 των ντόπιων, κι εκατοντάδες μηχανάκια και γουρούνες που ξέρουν να δαμάζουν τις off road διαδρομές σηκώνοντας όση σκόνη πρέπει για μια καλή φωτογραφία στο Insta και κάνοντας όσο θόρυβο δεν αντέχουν τ’ αφτιά της ορνιθοπανίδας. Ηρθαν και τα πεντάστερα με τις πισίνες, ήρθαν κι οι λευκές παραθεριστικές τουρτίτσες με την υποτιθέμενη κυκλαδίτικη υπογραφή, ήρθε και το πρώτο μπιτσόμπαρο με την άθλια μουσική δυνατά για να τραβάει κάγκουρες, ήρθαν και τα τυποποιημένα προψημένα προϊόντα από Πειραιά που είναι για πέταμα, εκτοπίζοντας τις παραδοσιακές καλασούνες και τις καρπουζένιες που θέλουν χρόνο και αγνά υλικά να φτιαχτούν, οπότε προτιμήθηκαν οι βιομηχανοποιημένες σφολιάτες.

Γενικώς ήρθε το δολάριο και μαζί του οι συνεχείς διακοπές ρεύματος, οι καθημερινοί περιορισμοί στο νερό, ακόμα και το κυκλοφοριακό. Την ίδια ώρα, η θάλασσα ανέβηκε ύπουλα στάθμη, κάποιες ακτές υποχώρησαν παίρνοντας στον βυθό μερικά απ’ τα ωραιότερα παραλιάκια που δεν πρόκειται να γνωρίσει πια κανείς τουρίστας, η ξηρασία έγινε μόνιμο φαινόμενο, οπότε τέρμα τα αμπελοφάσουλα, τα σύκα, τα μελίσσια, το σουρωτό τυρί κι οι ευρύχωρες στέρνες.

Ο Γιώργος Αμυράς είναι πρώην υφυπουργός Προστασίας του Περιβάλλοντος