Ονειρα, αναμνήσεις και τεχνητή νοημοσύνη

Τα προσωπικά οράματα του εικαστικού Μανώλη Λεμού και οι δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης συναντιούνται στην έκθεση «Ψαλμικά» που παρουσιάζει στον νέο της χώρο η Χριστίνα Ανδρουλιδάκη – Can Gallery στο κέντρο της Αθήνας, στην Ομόνοια. Από το 2018, ο καλλιτέχνης προσεγγίζει όνειρα και αναμνήσεις με τη διαμεσολάβηση μιας σειράς προηγμένων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης δημιουργίας εικόνων, σχεδίων και κειμένων τα οποία έχει αναπτύξει σε συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Δασκαλάκη και την ομάδα του στο Computer Science and ΑΙ Lab του Πανεπιστημίου ΜΙΤ.

Σημαντικό κομμάτι στη διαδικασία παραγωγής των έργων που παρουσιάζονται στα «Ψαλμικά» αποτελεί η χρήση φωτογραφιών που τράβηξε ή συνέλεξε ο καλλιτέχνης, καθώς και η δημιουργία εκατοντάδων σκίτσων, τα οποία χρησιμοποίησε ως εκπαιδευτικό υλικό ενός προγράμματος τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου να δημιουργεί νέες ερμηνείες και εκδοχές με συγκεκριμένες οδηγίες. Στη συνέχεια, μέσω μιας κυκλικής διαδικασίας συνεργασίας ανάμεσα στον καλλιτέχνη και αυτά τα εργαλεία, δημιούργησε μονόχρωμους αφηρημένους πίνακες με γραμμές που θυμίζουν σχέδια με περιστασιακά γδαρσίματα και σβησίματα, καθώς και πιο αναπαραστατικά έργα που απεικονίζουν αγγέλους, αγίους, πνεύματα, τοπία ή πρόσωπα εστιάζοντας σε θέματα υπέρβασης, μεταμόρφωσης και αλλοκοσμίας.

Οι μεγάλης κλίμακας πολύχρωμοι πίνακες είναι υβριδικές συνθέσεις κατασκευασμένες με τη χρήση μελάνης που έχει σκληρύνει με υπεριώδη ακτινοβολία, μαζί με χειρονομιακές πινελιές ελαιογραφίας πάνω σε λινό καμβά. Οι ψηφιακές εικόνες που παράγονται από τα νευρωνικά δίκτυα λειτουργούν ως βάση η οποία ενισχύεται με τη ζωγραφική με λάδι σε επιλεγμένα σημεία από τον Λεμό για να βελτιώσει την υφή, το βάθος, το χρώμα και τη σύνθεση των έργων. Η μείξη βιομηχανικών διαδικασιών και παραδοσιακών τεχνικών ζωγραφικής υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο η έκθεση «Ψαλμικά» διερευνά συνεργατικές και πειραματικές δημιουργικές πρακτικές.

Για αυτή τη σειρά έργων, ο Μανώλης Λεμός χρησιμοποίησε το δικό του λογισμικό μετατροπής κειμένου σε εικόνα για να μετουσιώσει στίχους ποιημάτων σε εικόνες. Στη συνέχεια, δημιούργησε εκατοντάδες εκδοχές της κάθε εικόνας προκειμένου να αναδημιουργήσει τα συναισθήματα, την ατμόσφαιρα και τις υφές που αποτυπώνουν καλύτερα συγκεκριμένα όνειρα, αναμνήσεις και οράματα.

Ε.Φ.