5 δισ. ευρώ έφερε η αναβάθμιση σε επενδυτική βαθμίδα

Οι αναβαθμίσεις των πιστοληπτικών αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας και, κυρίως, η προοπτική για την αναβάθμιση στην επενδυτική κατηγορία οδήγησαν σε σημαντική αύξηση των τοποθετήσεων των επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικά κρατικά ομόλογα. Συγκεκριμένα από το δ’ τρίμηνο του 2022 έως το γ’ τρίμηνο του 2023 η αύξηση αυτή υπολογίζεται σε 5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,9 δισ. ευρώ αφορούν θέσεις σε μετοχές και 2,1 δισ. ευρώ θέσεις σε ομόλογα.

Αυτό είναι ένα από τα ευρήματα της μελέτης για την αποτίμηση της αναβάθμισης του πιστοληπτικού προφίλ της Ελλάδας. Πρόκειται για τη μελέτη «Η επενδυτική κατηγορία και οι τοποθετήσεις των επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικούς τίτλους») που εκπόνησαν για την Τράπεζα της Ελλάδος οι Χαρίλαος Γιαννακίδης, Louis Karathanos, Αθανάσιος Κοντινόπουλος, Αθανάσιος Λαμπούσης και Πέτρος Μηγιάκης.

Η μελέτη προσπαθεί να απαντήσει στο εάν και κατά πόσο επιδρά η αναβάθμιση σε επενδυτική βαθμίδα στη δυνατότητα της Ελλάδας να δανείζεται φθηνότερα από τις αγορές. Οπως προκύπτει από τα ευρήματα των οικονομολόγων, η απόδοση της επενδυτικής βαθμίδας από τέσσερις μεγάλους οίκους αξιολόγησης (DBRS, Standard&Poor’s, Fitch και Scope) είναι υπεύθυνη σε μεγάλο βαθμό για τη μείωση του spread, δηλαδή της διαφοράς μεταξύ της απόδοσης του 10ετούς ομολόγου του ελληνικού Δημοσίου από το αντίστοιχο γερμανικό.

Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι περίπου το 80% της μείωσης του spread οφείλεται στην αναβάθμιση του πιστωτικού προφίλ της Ελλάδας.

Η μελέτη καταλήγει σε αυτό το συμπέρασμα λαμβάνοντας υπόψη το μερίδιο της αγοράς ομολόγων που κατέχουν ευρωπαϊκά και αμερικανικά funds, το κατά πόσο οι επενδύσεις των εν λόγω funds επηρεάζονται από τις αξιολογήσεις των οίκων και τη μείωση στις αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων.

Οι επενδύσεις

Οπως αναφέρει, οι αξιολογήσεις των οίκων είναι μεταξύ των βασικών παραγόντων που λαμβάνονται υπόψη από τα funds για τις τοποθετήσεις τους. Συγκεκριμένα, τα αμερικανικά αμοιβαία κεφάλαια επενδύουν με βάση τις αξιολογήσεις κατά 94%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στα ευρωπαϊκά αμοιβαία κεφάλαια ανέρχεται σε 65%. Αλλωστε, περίπου το 89% των funds θεωρούν το «κατώφλι» της επενδυτικής βαθμίδας μια κεντρική παράμετρο στις στρατηγικές τους επενδύσεις.

Προκειμένου η μελέτη να απομονώσει την καθαρή επιρροή της απόδοσης επενδυτικής βαθμίδας, οι ερευνητές προχώρησαν σε μια σύγκριση μεταξύ της συμπεριφοράς των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου και των αντίστοιχων πορτογαλικών, καθώς η Πορτογαλία είναι μια χώρα συγκρίσιμου μεγέθους και με αξιολογήσεις κοντινές σε αυτές της Ελλάδας. Από την εν λόγω σύγκριση προκύπτει ότι η αλλαγή του πιστωτικού προφίλ της Ελλάδας οδήγησε σε μεγαλύτερες τοποθετήσεις σε ελληνικά χρεόγραφα από επενδυτικά funds.

Η μελέτη θέτει ως σημείο εκκίνησης τον Απρίλιο του 2023, όταν η S&P αναβάθμισε τις προοπτικές της Ελλάδας σε θετικές, χωρίς ωστόσο να δώσει την επενδυτική βαθμίδα. Ακολούθησε τον Σεπτέμβριο του 2023 η αναβάθμιση από τη Moody’s, που κράτησε όμως τη χώρα εκτός επενδυτικής βαθμίδας. Στο μεταξύ, Scope και DBRS είχαν ήδη ανάψει το πράσινο φως μέσω της απονομής επενδυτικής βαθμίδας, ενώ ακολούθησαν S&P και Fitch μέχρι τα τέλη του 2023.

Οι προοπτικές

Οπως επισημαίνει η μελέτη, η αναβάθμιση των προοπτικών της Ελλάδας από την S&P τον Απρίλιο του 2023, που θεωρήθηκε προάγγελος των επόμενων αναβαθμίσεων, οδήγησε στην αύξηση των επενδύσεων σε ελληνικά ομόλογα. Ετσι το spread διαμορφώθηκε από 190-200 μονάδες βάσης (μ.β.) πριν από την αναβάθμιση της S&P σε 145 μ.β. αμέσως πριν από απόδοση της επενδυτικής βαθμίδας από την S&P τον Οκτώβριο του 2023.

Οσο η Ελλάδα βρισκόταν μακριά από την επενδυτική βαθμίδα, τα funds επέλεγαν να απαλλαγούν από ελληνικά (ιδιωτικά και δημόσια) χρεόγραφα όποτε ήθελαν να μειώσουν την έκθεσή τους σε ρίσκο. Αυτή η πορεία αντιστράφηκε από τα τέλη του 2022, με αποτέλεσμα τα funds να έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους 7 δισ. ευρώ παραπάνω σε ελληνικούς τίτλους στα τέλη του 2023, από ό,τι το φθινόπωρο του 2022.

Στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου, η Ελλάδα έχει διπλό «ραντεβού» με οίκους αξιολόγησης, καθώς στις 6/9 αναμένεται η αξιολόγηση της DBRS, ενώ στις 13/9 είναι η ώρα της κρίσης για τη Moody’s, που παραμένει ο μόνος οίκος που διατηρεί τη χώρα μας εκτός επενδυτικής βαθμίδας. Στελέχη της Moody’s, όμως, έχουν αφήσει ορθάνοιχτο το παράθυρο για μια τέτοια εξέλιξη στην αξιολόγηση του Σεπτεμβρίου.