Ενας αόρατος κίνδυνος στο πιάτο και το ποτήρι κυρίως όσων ζουν σε αγροτικές περιοχές

Ενας ακόμη αόρατος κίνδυνος, για την ακρίβεια ένα δηλητήριο, εξακολουθεί να βρίσκεται στο ποτήρι και στο πιάτο – κυρίως – όσων ζουν σε αγροτικές περιοχές, επηρεάζοντας την υγεία τους αλλά και το περιβάλλον.

Ο αόρατος κίνδυνος έχει όνομα: νιτρορύπανση. Προέρχεται από την υπερβολική χρήση αγροχημικών προϊόντων (λιπάσματα, φυτοφάρμακα, ζιζανιοκτόνα κ.ά.) με μεγάλη περιεκτικότητα σε νιτρικά ιόντα. Αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα υποβάθμισης των υδάτων, που εμφανίστηκε ήδη από τη δεκαετία του ’80 σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Κατά καιρούς λαμβάνονται μέτρα (υπάρχει άλλωστε και κοινοτική οδηγία από το 1991), αλλά ακόμη και σήμερα υπάρχουν περιοχές από τον Εβρο έως την Κρήτη, κυρίως σε περιοχές με εκτεταμένες αγροτικές δραστηριότητες, όπου η ποιότητα των υδάτων κρίνεται προβληματική ως προς τις χρήσεις τους (πόση, άρδευση, βιομηχανική χρήση, αστική χρήση). Πρόκειται για τις λεγόμενες «ευπρόσβλητες» ζώνες από νιτρική ρύπανση (θεσπίστηκαν από τον Μάιο του 2019).

Στα υπόγεια ύδατα, η νιτρορύπανση εμφανίζεται κυρίως με τη μορφή αθροιστικής συσσώρευσης νιτρικών, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνουν σε επίπεδα που είναι απαγορευτικά για τη χρήση του νερού για σκοπούς ύδρευσης. Ως οριακή τιμή έχει καθοριστεί από την ελληνική και διεθνή νομοθεσία η συγκέντρωση των 50 mg/l, ωστόσο, ακόμα και σε μικρότερες συγκεντρώσεις (μεγαλύτερες από 25 mg/l), δημιουργείται προβληματισμός για μακροχρόνια υδρευτική χρήση του νερού.

Τι προκαλεί

Η νιτρορύπανση επηρεάζει πρωτίστως τα επιφανειακά και έπειτα τα υπόγεια ύδατα. Το ερώτημα που τίθεται είναι: Τι προβλήματα προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό;

«Αυτά που ξέρουμε είναι όσα περιγράφονται στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα νιτρικά ιόντα, που δημοσιεύτηκε το 2018» λέει ο καθηγητής Γεωργίας και Βιολογικής Γεωργίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Δημήτρης Μπιλάλης. Και συμπληρώνει: «Σύμφωνα με την έκθεση, στον ανθρώπινο οργανισμό προκαλούνται αιματολογικά προβλήματα, ειδικά στα παιδιά ή στα νεογνά (το σύνδρομο του αιφνίδιου θανάτου, γνωστό ως “blue baby”). Συγκεκριμένα, μπορεί να προκαλέσει μεθαιμοσφαιριναιμία, η οποία εμποδίζει την κανονική μεταφορά οξυγόνου από το αίμα στους ιστούς, με συνέπεια να προκαλείται κυάνωση και, σε υψηλότερες συγκεντρώσεις, ασφυξία, που μπορεί να αποδειχθεί θανάσιμη για τα βρέφη».

Σύμφωνα με τον ίδιο, αν και έχουν ληφθεί μέτρα, η πλήρης εικόνα του προβλήματος δεν είναι διαθέσιμη, επειδή δεν υπάρχει επικαιροποιημένη εθνική έκθεση ποιότητας υδάτων. Η ΕΕ ήδη συζητά την επόμενη πολιτική της, τη λεγόμενη «Μπλε Συμφωνία», που αφορά την ποιότητα και την ποσότητα των υδάτων σε όλους τους τομείς.

Οι κύριες πηγές νιτρορύπανσης προέρχονται κατά κύριο λόγο από ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Οι αγροτικές δραστηριότητες, γεωργικές και κτηνοτροφικές, αποτελούν τις σημαντικότερες αιτίες της νιτρορύπανσης. Υψηλές συγκεντρώσεις νιτρικών ενώσεων παρατηρούνται σε περιοχές με αυξημένη γεωργική δραστηριότητα, όπου γίνεται εντατική χρήση αζωτούχων λιπασμάτων, καθώς και σε περιοχές με μεγάλη συγκέντρωση ζωικών αποβλήτων. Οι βόθροι και οι χωματερές αποτελούν πρόσθετες πηγές νιτρορύπανσης.

Εγιναν κάποιες διορθώσεις για να βελτιωθεί η σαφήνεια και η ροή του κειμένου, καθώς και για να διορθωθούν ορθογραφικά ή γραμματικά λάθη.