Σε καμία περίπτωση δεν θα δούμε κάποια δημόσια δομή να κλείνει

Εχω πάντοτε στο μυαλό μου τα λόγια του Ιωάννη Καποδίστρια, του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος που είχε προσπαθήσει να φέρει μεταρρυθμιστικές τομές: «εργάζομαι [έλεγε] για να φτιάξω από ένα άθροισμα ανθρώπων, έναν λαό». Τόσο από θεσμικής, όσο και από επιστημονικής σκοπιάς θεωρώ ότι ο αρμόδιος υφυπουργός Δημήτρης Βαρτζόπουλος, με τον υπουργό Αδωνη Γεωργιάδη, να διαφυλάττει τη μεταρρυθμιστική δυναμική αυτού του νόμου, εργάζεται ώστε, με αυτό το νομοσχέδιο, να φτιάξει από ένα άθροισμα ανθρώπων και Οργανισμών, έναν ακόμα πιο ανθρώπινο Οργανισμό. Αυτό είναι το νόημα της διοικητικής συνένωσης του ΟΚΑΝΑ, του ΚΕΘΕΑ, του 18 ΑΝΩ και των υπολοίπων φορέων απεξάρτησης στο θεσμικό πρόσωπο του Ενιαίου Οργανισμού Πρόληψης και Καταπολέμησης των Εξαρτήσεων.

Οσο και αν είναι, λοιπόν, δικαιολογημένες οι αντιδράσεις και η όποια αντίσταση στη θεσμοθετούμενη αλλαγή, θα πρέπει να είμαστε περισσότερο ψύχραιμοι, ώστε να δούμε με νηφαλιότητα, στις πραγματικές τους διαστάσεις, τις μεταρρυθμίσεις που έρχονται ως νομοθετικές πρωτοβουλίες, προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς καλούνται να λύσουν παθογένειες που ταλάνιζαν τον χώρο της ψυχικής υγείας και της απεξάρτησης για χρόνια.

Το γεγονός ότι, πλέον, προβλέπεται να υπαχθούν όλες οι ψυχιατρικές υπηρεσίες, κεντροποιημένα, στον αναπληρωτή διοικητή της κάθε ΥΠΕ δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι ανοίγει η κερκόπορτα για να μπει στον χώρο της ψυχικής υγείας η ιδιωτικοποίηση. Τουναντίον, ενδυναμώνεται το κοινοτικό δίκτυο παροχής υπηρεσιών ψυχιατρικής φροντίδας, ακριβώς επειδή θα είναι – πλέον – στο χέρι της κάθε κεντρικής υγειονομικής διοίκησης να μπορεί να καλύπτει κενά σε προσωπικό ή σε υλικούς πόρους, πάντοτε με έναν προσανατολισμό που θα στοχεύει στην αποϊδρυματοποίηση.

Αλλωστε, οι Υγειονομικές Περιφέρειες είναι οργανικά κομμάτια του Εθνικού Συστήματος Υγείας, αποτελώντας – μάλιστα – τις βασικές διοικητικές του κεφαλές σε ένα αποκεντρωμένο επίπεδο. Εχει φανεί, στη διαδρομή του χρόνου, ότι η αποασυλοποίηση εξάντλησε, ουσιαστικά, τις τρέχουσες δυνατότητές της. Με την κοινωνία να δέχεται πολλαπλάσιες πιέσεις από βιο-οικονομικά γεγονότα τα οποία σημάδεψαν την τελευταία δεκαπενταετία τη χώρα μας, από την οικονομική κρίση μέχρι την COVID-19 και την ακρίβεια, είναι πασιφανής η αποτύπωση της επιδείνωσης των δεικτών ψυχικής υγείας του πληθυσμού. Ηταν λοιπόν απαραίτητο να σχεδιασθεί μία βαθιά τομή, ώστε να μπορούμε άμεσα να καλύπτουμε τις ανάγκες των συνανθρώπων μας που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας και χρήσης ουσιών, προωθώντας την αποϊδρυματοποίηση και την κοινωνική επανένταξή τους και αναπτύσσοντας το σύστημα προσφοράς υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην κοινότητα. Για να μπορέσει, όμως, να γίνει αυτό θα πρέπει να υπάρχει θεσμική ευελιξία, η οποία επιτυγχάνεται μέσα από τη συγκέντρωση των διοικητικών αρμοδιοτήτων σε συγκεκριμένο πρόσωπο και σε συγκεκριμένη ιεραρχία στις κατά τόπους Υγειονομικές Περιφέρεις, ακριβώς για να πολλαπλασιαστούν οι ποιοτικοί δείκτες παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας στον πολίτη. Σε καμία περίπτωση δεν θα δούμε κάποια δημόσια δομή να κλείνει. Σε καμία περίπτωση δεν θα δούμε προσωπικό να μειώνεται, ούτε προβλέπεται πουθενά μείωση του προϋπολογισμού. Τουναντίον,προβλέπεται ενίσχυση των δημόσιων δομών παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας και απεξάρτησης.

Ο Χρήστος Λιάπης είναι ψυχίατρος – διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος ΔΣ ΚΕΘΕΑ, μέλος Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας, μέλος Εθνικής Επιτροπής Σχεδιασμού και Συντονισμού για την Αντιμετώπιση των Ναρκωτικών