Οι αθώοι, οι ένοχοι και οι άλλοι

Ολόγιομο κόκκινο φεγγάρι,

Πες μας τα μυστικά σου.

Φίλιππος Νικολόπουλος, Τα μυστικά του φεγγαριού

Το πτώμα σε αποσύνθεση βρέθηκε εντελώς τυχαία. Μία παρέα φυσιολατρών και περιπατητών έκαναν βόλτα στο βουνό, κοντά στο ξωκλήσι της Αγίας Φωτεινής, και τα σκυλιά που είχαν μαζί τους άρχισαν να γαβγίζουν καθώς πλησίαζαν σε μία εγκαταλελειμμένη στάνη. Η παρέα κοντοστάθηκε για να δει τι συμβαίνει και τότε είδαν τα σκυλιά να σκαλίζουν ένα σημείο. Στην αρχή δεν φαινόταν τίποτα. Μόλις όμως μετακινήθηκαν δύο – τρία αγκωνάρια και λίγο χώμα, εμφανίστηκαν ανθρώπινα μέλη.

Αμέσως ο μεγαλύτερος από την παρέα φώναξε «μην ακουμπάτε τίποτα» και ειδοποίησε με το κινητό την Αστυνομία.

***

Το χωριό Κάτω Πηγάδι, που κάποτε άκμαζε με παραγωγή πατάτας, κερασιών και μήλων, από καιρό είχε εγκαταλειφθεί και είχαν μείνει μόνο καμιά πενηνταριά γέροι και γερόντισσες. Οι νέοι είχαν φύγει στην Αμερική για να γλυτώσουν τη φτώχια και τα εγγόνια έρχονταν στο χωριό για καμιά δυο μέρες το καλοκαίρι. Το σχολείο ερήμωσε και στον κάμπο δουλεύανε μόνο ξένοι εργάτες με φτηνό μεροκάματο.

***

Το αστυνομικό τμήμα της πρωτεύουσας του νομού, μόλις ειδοποιήθηκε ο αστυφύλακας υπηρεσίας, έστειλε ένα τζιπ με δύο νεαρούς δόκιμους γιατί είχαν έλλειψη μόνιμου προσωπικού. Ο τοπικός αστυνόμος βρισκόταν σε άδεια διαρκείας κι έτσι οι δύο αστυνομικοί κατευθύνθηκαν στο σημείο, που τους είχαν υποδείξει τα μέλη της παρέας, κι επιβεβαίωσαν τη μακάβρια αποκάλυψη: ότι δηλαδή είχε εντοπισθεί πτώμα σε αποσύνθεση κι ότι «ο σκοτωμένος» ήταν άντρας, χωρίς κάποια στοιχεία ταυτότητας πάνω του. Το μόνο που διέκριναν, χωρίς να το αγγίξουν από φόβο κι ανατριχίλα, ήταν μία αλυσίδα στο λαιμό στην οποία κρεμόταν μία τρύπια δεκάρα.

Ο διοικητής του αστυνομικού τμήματος, παλιοσειρά αλλά γραφειοκράτης, ζήτησε επιστημονική βοήθεια από τα Κεντρικά και το Επιτελείο έστειλε έναν υποδιευθυντή από το Τμήμα Ανθρωποκτονιών και τον εγκληματολόγο Φάνη Κρέμο, ο οποίος συνεργαζόταν με την Αστυνομία σε υποθέσεις ειδικού ενδιαφέροντος.

***

Στη σύσκεψη που συγκλήθηκε ευθύς αμέσως, μοιράστηκαν οι χώροι ευθύνης. Ενας αστυνόμος θα ρωτούσε τους χωριανούς αν γνώριζαν για κάποια εξαφάνιση ή για κάποιο έγκλημα που φημολογείτο ότι είχε γίνει στο παρελθόν. Ενας άλλος αστυνομικός θα έκανε εκ νέου αυτοψία στην περιοχή της ανεύρεσης του πτώματος, μήπως ανακαλύψει στοιχεία που θα έριχναν φως στην υπόθεση.

Ο διοικητής θα ερχόταν σ’ επαφή με τον ιατροδικαστή του νοσοκομείου της πρωτεύουσας του νομού για τη νεκροψία και ο υποδιευθυντής του τμήματος Ανθρωποκτονιών θα συντόνιζε τις έρευνες με τις συναρμόδιες υπηρεσίες του δημοσίου.

Ο Φάνης Κρέμος θα περίμενε να λάβει τις πληροφορίες για να συνθέσει το παζλ.

***

Οι πληροφορίες από τους χωριανούς δεν είχαν κάποιο ενδιαφέρον. Μολονότι όλοι τους φιλέψανε γλυκό του κουταλιού και καφεδάκι στο μπρίκι, οι περισσότεροι δεν θυμόντουσαν κάτι, ο γέρος πρώην πρόεδρος της Κοινότητας έψαξε τα αρχεία του χωριού και βρήκε μόνο εκείνους που είχαν μεταναστεύσει και τους νεκρούς, τους θαμμένους στον Αϊ Φανούρη, στο νεκροταφείο του χωριού. Ουδείς αγνοούμενος, πλην του πριν από πολλά χρόνια κοινοτάρχη με τη γυναίκα του, οι οποίοι λέγεται ότι είχαν μετακομίσει στην Αθήνα για πολιτικούς λόγους αφού κατάγονταν από αριστερή οικογένεια. Μόνο μία γριούλα, μισότυφλη και θεόκουφη, που της άρεσε να κάθεται σ’ έναν κομμένο κορμό πλατάνου και να σιγοτραγουδάει, ανέφερε στον αστυνομικό ότι η εγγονούλα της, που είχε έρθει κάποιο καλοκαίρι στο χωριό, της είχε πει ότι μία μέρα που μάζευε λουλουδάκια κοντά στο ξωκλήσι είχε δει τέσσερις άντρες να σκάβουν. Η γριούλα δεν έδωσε και μεγάλη σημασία στα λεγόμενα της εγγονής της γιατί ήταν πολύ μικρή και φαντασιωνόταν διάφορες ιστορίες με φαντάσματα και νεράιδες.

***

Η αυτοψία στη μισογκρεμισμένη στάνη και στον περίβολο του ξωκλησιού δεν απέδωσε κάτι το εξαιρετικό. Στη στάνη υπήρχαν γκλίτσες και εργαλεία γης, ένα στρώμα καταγής, κάποιες χειμωνιάτικες κάπες, γαλότσες, τσαρούχια και μία φλογέρα. Δεν υπήρχαν κυνηγετικά όπλα ή πιστόλια. Το μόνο που παραξένεψε τον αστυνομικό ήταν μία πολυκαιρισμένη εικόνα της Αγίας Φωτεινής, πάνω στην οποία ήταν χαραγμένες, μάλλον με σουγιά, οι λέξεις κάνε το θαύμα σου, αν υπάρχεις.

Στον περίβολο του ξωκλησιού υπήρχαν ξερόχορτα και άκακα φιδάκια. Η πίσω πόρτα ήταν παραβιασμένη, αν και με την πρώτη ματιά δεν φαινόταν να έχει γίνει κάποιος βανδαλισμός, καταστροφές κηροπηγίων ή κλοπές των λίγων εικόνων. Μόνον η κολυμπήθρα, την οποία, κάποτε, θα χρησιμοποιούσαν για βαφτίσια, ήταν αναποδογυρισμένη.

***

Ο ιατροδικαστής ήταν σαφής. Επρόκειτο για άντρα, 40-50 ετών, ο οποίος είχε δολοφονηθεί με πέντε μαχαιριές στο στήθος, οι δύο στην καρδιά, πριν από αρκετά χρόνια. Ως προς την αλυσίδα με τη δεκάρα, δεν μπορούσε να ξέρει τι σημαίνει.

***

Την ώρα που ο Φάνης Κρέμος προσπαθούσε να συνθέσει τα στοιχεία που του προσκόμισαν οι αστυνομικοί, ο διοικητής του τμήματος έλαβε ένα τηλεφώνημα από τον πρώην πρόεδρο της κοινότητας, ο οποίος τον πληροφόρησε ότι ψάχνοντας τις κασέλες του βρήκε ένα έγγραφο του τότε Νομάρχη που ενημέρωνε τον τότε κοινοτάρχη ότι μία εταιρεία, με την επωνυμία Επανάκτηση είχε κάνει αίτηση για μία μεγάλη επένδυση στην περιοχή της Αγίας Φωτεινής. Απ’ όσα θυμόταν – την εποχή που συνέβησαν τα γεγονότα ήταν παιδί -, η επένδυση αυτή δεν έγινε ποτέ για λόγους που αγνοούσε. Ο διοικητής τον ευχαρίστησε κι έσπευσε να δώσει την πληροφορία στο Φάνη Κρέμο.

***

Η έρευνα του υποδιευθυντή του τμήματος Ανθρωποκτονιών, στα αρχεία των αρμόδιων δημοσίων υπηρεσιών που αφορούσαν παρελθόντα έτη, απέδωσε καρπούς. Οντως, είχε κάποτε συσταθεί Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης υπό την επωνυμία Επανάκτηση.

Ως εταίροι εμφανίζονταν οι: Bill Kouvelidis, επιχειρηματίας από το Σικάγο, Γιώργος Κουρίτσος, ιστορικός/αρχαιολόγος, Μάριος Βασιλειάδης, ειδικός σε ζητήματα τοπικής ανάπτυξης και Δημήτρης Αναγνώστου, κτηνοτρόφος

Σκοπός της ΕΠΕ ήταν οι αγροτουριστικές επενδύσεις στην ευρύτερη περιοχή του ορεινού όγκου.

***

Η αναζήτηση της πορείας της ΕΠΕ ήταν εύκολη αφού διαλύθηκε ένα χρόνο μετά την ίδρυσή της. Δεν ήταν, όμως, εξίσου εύκολη και η αναζήτηση των μετέπειτα δραστηριοτήτων των μελών της.

Η επισταμένη έρευνα σε ελληνικά κι όχι μόνον αρχεία, δημοτολόγια και εφημερίδες της εποχής, που διασταυρώθηκαν με καταθέσεις των απογόνων, συγγενών και φίλων των παραπάνω μελών της ΕΠΕ, κατέληξε στα εξής:

* Ο Bill Kouvelidis σκοτώθηκε πριν από δέκα χρόνια στο Σικάγο, σε ανταλλαγή πυροβολισμών μεταξύ συμμοριών.

* Ο Γιώργος Κουρίτσος είχε καταδικαστεί σε δέκα χρόνια κάθειρξης για αρχαιοκαπηλία και τον μαχαίρωσαν μέχρι θανάτου μέσα στη φυλακή πριν από δύο χρόνια.

* Ο Μάριος Βασιλειάδης ζούσε αλλά ήταν ανάπηρος γιατί είχε προσβληθεί πριν από επτά χρόνια από σκλήρυνση κατά πλάκας κι έπασχε από άνοια.

* Ο Δημήτρης Αναγνώστου αγνοείτο. Είχαν χαθεί τα ίχνη του, αλλά όπως ήταν μόνος, χωρίς «δικούς του», ουδείς τον αναζήτησε ποτέ.

***

Ο Φάνης Κρέμος δεν βιάστηκε να βγάλει συμπεράσματα, ούτε για την ταυτότητα του θύματος ούτε για τα ενδεχόμενα κίνητρα του φονικού και ούτε βεβαίως για το ποιος ήταν ο δράστης.

Αλλωστε τον προβλημάτιζε η αλυσίδα με την τρύπια δεκάρα, οι χαραγμένες λέξεις στην εικόνα της Αγίας Φωτεινής και το γιατί ήταν αναποδογυρισμένη η κολυμπήθρα.

Ο υποδιευθυντής, ο διοικητής και οι αστυνομικοί ήταν βέβαιοι ότι οι τέσσερις συνέταιροι είχαν εντοπίσει, μέσω χαρτών ή διηγήσεων, κάποιο θησαυρό, είχαν συστήσει μία εικονική ΕΠΕ, για τα «μάτια του νόμου», αλλά για κάποιον άγνωστο μέχρι στιγμής λόγο, είχαν διαφωνήσει, είχαν τσακωθεί και κάποιος από τους τρεις είχε σκοτώσει τον κτηνοτρόφο. Μετά τον έθαψαν στην περιοχή άρον – άρον, ελπίζοντας ότι κάποιο άγριο ζώο θα κατασπαράξει το πτώμα του, χωρίστηκαν κι έφυγαν ο καθένας προς διαφορετική κατεύθυνση. Ισως να μη ξανασυναντήθηκαν ποτέ.

***

Με τους δύο νεκρούς, τον ένα με άνοια και τον τέταρτο αγνοούμενο δεν ήταν καθόλου εύκολο να επαληθευθούν οι υποθέσεις εργασίας. Ηταν, όμως, καλή η βάση για να κλείσει μία παλιά υπόθεση για την οποία δεν ενδιαφέρεται σήμερα κανείς.

***

Ο Φάνης Κρέμος δεν πίστευε ποτέ στις γραμμικές κι εύκολες απαντήσεις της αστυνομικής γραφειοκρατίας.

Εβαλε κάτω όλα τα πραγματολογικά στοιχεία, όλες τις πρόσφορες εγκληματολογικές θεωρίες και προσεγγίσεις και, κυρίως, όλες τις ιστορικές και πολιτισμικές παραδόσεις του συγκεκριμένου χωριού και κατέληξε σε διαφορετικά συμπεράσματα.

Πράγματι, τα μέλη της Εταιρείας είχαν σκοπό να σκάψουν για να βρουν κάποιο θησαυρό, αλλά αυτό το μυστικό φαίνεται να το γνώριζε όλο το χωριό. Γι’ αυτό όταν η εγγονή της γριούλας τους είδε, αυτή δεν είπε τίποτα σε κανέναν. Ο θησαυρός μάλλον θα αφορούσε κιβώτια με λίρες που είχαν ρίξει οι σύμμαχοι για να βοηθήσουν τους αντάρτες της περιοχής, αλλά για κάποιο λόγο αυτοί δεν τα παρέλαβαν. Κάποιος αντάρτης, ίσως «μεταμεληθείς» αργότερα, θα αποκάλυψε την ιστορία και, κατά τη γνώμη τού Φάνη Κρέμου, αυτός ήταν ο κτηνοτρόφος Δημήτρης Αναγνώστου, ο οποίος είχε χαράξει στην εικόνα τις λέξεις, κάτι σαν προσευχή. Η Εταιρεία συγκροτήθηκε με συναίνεση του χωριού, γιατί όλοι οι κάτοικοι ήθελαν να μοιραστούν τις λίρες. Ετσι εκλήθη από το Σικάγο ο μαφιόζος Bill Kouvelidis για να «επιβλέψει» την επιχείρηση και επιστρατεύθηκαν και δύο φιλόδοξοι νέοι, οι οποίοι είχαν τις γνώσεις και τις διασυνδέσεις για να «ξεκαρφωθούν» σε περίπτωση «στραβής».

Ο Φάνης Κρέμος πίστευε ότι το φονικό έγινε μέσα στο ξωκλήσι, μετά από πάλη ανάμεσα στο δολοφόνο και το θύμα, γι’ αυτό ήταν αναποδογυρισμένη η κολυμπήθρα κι ότι η τρύπια δεκάρα στο στήθος του νεκρού δήλωνε το όνομα του δράστη που δεν ήταν άλλος από τον Ελληνοαμερικανό Bill Kouvelidis. Ηταν, άλλωστε, γνωστή η παράδοση των μπρούκληδων, που όταν γύριζαν στο χωριό τους, πετούσανε χούφτες με δεκάρες στα πιτσιρίκια για «βουταρία». Κάποια από αυτές είχε μαζέψει ο άτυχος κτηνοτρόφος για να του φέρει γούρι.

Οι άλλοι δύο συνέταιροι δεν ήσαν παρόντες στο φονικό γιατί κανόνιζαν με τον πρόεδρο της κοινότητας τη μοιρασιά. Οταν, όμως, ανέβηκαν στη στάνη και είδαν το σκοτωμένο, μέσα στον πανικό τους, τον έθαψαν σε μία λακκούβα κι έφυγαν. Εκτοτε ούτε είδαν τον Bill γιατί φοβόντουσαν ότι θα τους σκοτώσει για να μην τον καταδώσουν ούτε ήθελαν να μάθουν το γιατί έγινε το φονικό. Υπέθεσαν ότι μάλλον ο άξεστος κτηνοτρόφος θα έκανε κάποιο τσαμπουκά στο μαφιόζο κι αυτός τον εκτέλεσε εν ψυχρώ.

***

Στο χωριό, όταν έφτασαν τα μαντάτα, μερικοί είπαν να σταματήσουν εκεί την ιστορία του θησαυρού, άλλοι όμως αποφάσισαν να συνεχίσουν την επιχείρηση. Αυτές οι ενοχές ορισμένων και η αρπακτικότητα κάποιων άλλων οδήγησαν στην ερήμωση του χωριού. Οι εναπομείναντες δεν ανέβαιναν στο βουνό γιατί το θεωρούσαν «καταραμένο».

Ουδείς έμαθε ποτέ με ποιους και πώς συνέχισαν την επιχείρηση – θησαυρός οι φιλόδοξοι χωρικοί, μολονότι ο Φάνης Κρέμος πίστευε ότι η μισότυφλη και θεόκουφη γριά ήξερε περισσότερα.

***

Η παρέα των νέων Γάλλων περιηγητών που είχαν ανεβεί στην κορυφή του βουνού, κοντά στο ξωκλήσι της Αγίας Φωτεινής, καθώς είχαν διαβάσει στα απομνημονεύματα ενός περιηγητή ότι η Αγία κάνει θαύματα, δεν μπορούσαν να καταλάβουν γιατί αλυχτάνε τα σκυλιά τους.

Οταν πλησίασαν κοντά, είδαν τα σκυλιά να σκάβουν τους μια λακκούβα, από την οποία εξείχε το πάνω μέρος από ένα μεγάλο άδειο κιβώτιο, κάτω από το οποίο κείτονταν δύο πτώματα, ενός άντρα και μιας γυναίκας, κατασπαραγμένα από λύκους.

***

Ο Φάνης Κρέμος είχε μαντέψει σωστά, μολονότι δεν γνώριζε ότι:

* η Αστυνομία του Σικάγο είχε βρει σε μία κρυφή κρύπτη στο γραφείο του Bill ένα ιδιόχειρο σημείωμα που έγραφε «Ι killed the bastard hick because he blackmailed me…». Ουδείς ενδιαφέρθηκε για το ποιος ήταν ο bastard hick

* στο αρχείο του Foreign Office βρέθηκαν στοιχεία που αποδείκνυαν ότι πολλά κιβώτια που στέλνονταν στους αντάρτες ήσαν άδεια γιατί τα άδειαζαν παραστρατιωτικές οργανώσεις

* ο πρώην κοινοτάρχης με τη σύζυγό του δεν βρέθηκαν ποτέ μετά την αναχώρησή τους από το χωριό

* ο Κουρίτσας διηγιόταν στους συγκρατούμενούς του ιστορίες με «ματωμένους θησαυρούς», ενώ ο Βασιλειάδης, όταν είχε φωτεινά διαλείμματα έλεγε στις νοσοκόμες «μαφιόζος Αμερικάνος…»

***

Η διαίσθηση του εγκληματολόγου παραμένει το ισχυρό κρυμμένο χαρτί του στην εξιχνίαση κι ερμηνεία του εγκλήματος, αποφάνθηκε ο Φάνης Κρέμος.

Το τελευταίο βιβλίο του Γιάννη Πανούση είναι: «Ο Φάνης Κρέμος αναλύει και επιλύει αστυνομικά αινίγματα», Κύφαντα 2021