Μοχλός δημοκρατικών αλλαγών οι εκθέσεις

Η φετινή και πέμπτη κατά σειρά έκθεση της Κομισιόν για το κράτος δικαίου (η σχετική διαδικασία έχει ξεκινήσει από το 2020) περιλαμβάνει για πρώτη φορά διαπιστώσεις (αλλά όχι και τις ανάλογες συστάσεις) που αφορούν σε τέσσερις από τις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες – Αλβανία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία. Αναμφίβολα, ωστόσο, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα συμπεράσματά της για τα 27 κράτη – μέλη, τα οποία και δεσμεύονται να τηρούν το ευρωπαϊκό «κεκτημένο» και τη σχετική νομοθεσία.

Οπως τονίζει η ίδια η Κομισιόν, η δημοσιοποίηση της συγκεκριμένης έκθεσης έχει αποτελέσει κίνητρο για θετικές εξελίξεις στην ΕΕ. Σημειώνει, ενδεικτικά, ότι από τις συστάσεις που έγιναν συνολικά το 2023 προς τους εταίρους, τα δύο τρίτα (68%) υλοποιήθηκαν, είτε πλήρως είτε εν μέρει. Ωστόσο, προσθέτει, δεν λείπουν και εκείνες οι χώρες στις οποίες η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω, ειδικά όσον αφορά στη δικαιοσύνη και την ανεξαρτησία της (ανάμεσά τους Ιταλία, Ισπανία, Σλοβακία και Λιθουανία), με αποτέλεσμα να υπάρχουν έντονες ανησυχίες για την πορεία τους.

Τέσσερις κατηγορίες

Σημειώνεται πως οι διαπιστώσεις και συστάσεις αφορούν κυρίως τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: τη δικαιοσύνη και τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις σε αυτή, τη διαφθορά και το πλαίσιο που είναι αναγκαίο για την καταπολέμησή της (το 68% των πολιτών της ΕΕ και το 64% των επιχειρήσεων που έχουν την έδρα τους σε αυτή αντιμετωπίζουν τη διαφθορά ως μείζον και εκτεταμένο πρόβλημα), τη διασφάλιση της ελευθερίας και του πλουραλισμού των ΜΜΕ και, τέλος, τους αποτελεσματικούς θεσμικούς ελέγχους.

«Το κράτος δικαίου, η δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελούν τους πυλώνες του έργου της ΕΕ για την προώθηση της ειρήνης, της ευημερίας, της ανταγωνιστικότητας, της κοινωνικής συνοχής και της σταθερότητας στην ήπειρο και σε ολόκληρο τον κόσμο (…) Στο φόντο των μεγάλων αλλαγών – είτε πρόκειται για την Covid-19 είτε για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είτε για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση – οι αξίες της ΕΕ παραμένουν καθοριστικές αναφορικά με την εμπιστοσύνη των πολιτών», σημειώνει η έκθεση.