Χιπ-χοπ, φαντάσματα και μάσκες της Αφρικής

Ενα μεγάλο πέπλο σκοταδιού έχει τυλίξει τη σκηνή. Το απέραντο μαύρο τοπίο που φαίνεται μπροστά μας αρχίζει να διαταράσσεται όταν κάθετοι φωτεινοί σωλήνες αναβοσβήνουν σε διαφορετικές γωνίες, αφήνοντας πίσω τους να φανούν σιλουέτες ντυμένες με φτερά, δέρματα και γούνες, ακίνητες και σοβαρές. Κάθε ακτίνα φωτός που ανάβει σπεύδει να σβήσει υπό τον εκκωφαντικό ήχο σπασίματος, σαν να αποκαλύπτει φευγαλέα μόνο τα διαφορετικά κομμάτια ενός κατεστραμμένου καθρέφτη. Οταν όλα έχουν πια ανοίξει, δίνουν χώρο σε μια γυναικεία φιγούρα που ξεπροβάλλει μέσα στο σκοτάδι. Με αργές, σταθερές κινήσεις κάνει την παρουσία της αισθητή, αλλά για λίγο, αφού σύντομα την περικυκλώνουν άνδρες που ακολουθώντας το πρόσταγμά της αρχίζουν να χορεύουν με μεγάλη ένταση. Λυγίζουν το κορμί τους, κουνούν ασταμάτητα τα άκρα τους, πηδούν στον αέρα, σαν να προσπαθούν να αποφύγουν τη δύναμη που σε λίγο θα τους σαρώσει όλους.

Η αντίσταση στην αλλαγή βρέθηκε στον πυρήνα του «Until we sleep», του έργου του Μπότις Σέβα με το οποίο έπεσε την περασμένη Κυριακή η αυλαία στο φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας. Η σημαντική αυτή χορευτική διοργάνωση, στην 30ή της χρονιά, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Λίντας Καπετανέα, ήταν αφιερωμένη στους καλλιτέχνες του χορού, στους ανθρώπους που ακολουθούν τον δύσκολο δρόμο της τέχνης της όρχησης ενάντια στον χρόνο και τη φθορά. Γι’ αυτό και από τις 12 έως τις 21 Ιουλίου φιλοξένησε στο Μέγαρο Χορού της μεσσηνιακής πρωτεύουσας και στην κεντρική πλατεία της πόλης 19 συνολικά παραστάσεις που αναδεικνύουν τις ανεξάντλητες μα και μυστηριώδεις δυνατότητες εκείνων που εργάζονται καθημερινά με το σώμα τους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι και το ατμοσφαιρικό «Until we sleep» που παρουσιάστηκε στην Κεντρική Σκηνή του Μεγάρου Χορού κι αφηγείται την προσπάθεια μιας μοναχικής γυναίκας υπό την πίεση του ηγετικού της ρόλου να καθοδηγήσει μια περιπλανώμενη κοινότητα μέσα από αλλεπάλληλες δοκιμασίες. Ο βρετανός δημιουργός, που θεωρείται σήμερα ο πιο επιδραστικός καλλιτέχνης του σύγχρονου χορού, έφτιαξε ένα έργο μεγάλης σωματικότητας μα και ποιητικής έκφρασης που συνομιλεί με το θέατρο, τη χιπ-χοπ και τη μαύρη κουλτούρα. Μέσα στον σκηνικό χώρο που ορίζουν οι φωτεινοί σωλήνες και υπό τους ήχους κρουστών και λαρυγγικών ήχων, οι χορευτές της ομάδας «Far from the norm» γίνονται ένα σώμα που ελκύεται από την αρχηγική παρουσία της γυναίκας, παίζουν με το σκοτάδι, εξερευνούν τα όριά τους και μεταβάλλουν την ταυτότητά τους. Οσο η ηγέτιδά τους ταλανίζεται από το βάρος της ευθύνης και της αποστολής της, εκείνοι γύρω της αναζητούν τον δρόμο που τους φέρει μακριά της, καταλήγοντας να φλερτάρουν με τον θάνατό τους. Μια ανώτερη δύναμη πάντα σμιλεύει την πραγματικότητά τους, όπως συμβαίνει συχνά με την ανθρωπότητα σήμερα, αφήνοντάς τους μικρό περιθώριο για ελπίδα. Ακόμα, όμως, μέσα σε αυτή την πάλη γεννιέται μια νέα ζωή, η οποία μπορεί να νικήσει όλα τα όπλα που προτάσσονται απειλητικά μπροστά της, όπως υπενθυμίζει το φινάλε της παράστασης.

Από την αγάπη στη φθορά

Λίγες ώρες νωρίτερα, στην Εναλλακτική Σκηνή, η Λάλι Αϊγουαδέ με τον παρτενέρ της Λισάρντ Τρανίς χόρεψαν το «Runa», ένα ταξίδι ενός ζευγαριού από την αγάπη και την οικειότητα στη φθορά και τη ρήξη.

Το ντουέτο από την Καταλωνία, με φόντο ένα ρημαγμένο διαμέρισμα, μέσω αφηρημένων κινήσεων και μιας συνεχιζόμενης υποχώρησης του κέντρου τους προς το πάτωμα, ερωτεύτηκαν, απομακρύνθηκαν, συγκρούστηκαν και ξαναβρέθηκαν δίπλα δίπλα προσπαθώντας να φανταστούν αυτό που κάποτε υπήρξαν και να συνδεθούν μαζί του. Μέσα σ’ ένα μελαγχολικό τοπίο ο ένας παρέσυρε τον άλλον σε μια μονομαχία με τον χρόνο που φαίνεται σκληρός απέναντί τους, στροβιλίστηκαν στη δίνη του, καταρρεύσαν κι έμειναν να χορεύουν αγκαλιά με το φάντασμα της σχέσης που κάποτε είχαν.

Η εμφάνιση της ζωής

Στην Εναλλακτική Σκηνή παρουσιάστηκε την προηγούμενη ημέρα και το «Full moon» του Γιόσεφ Νατζ. Ο θρυλικός χορογράφος, εικαστικός και φωτογράφος δημιούργησε μια ποιητική και γεμάτη πάθος ιστορία για την εμφάνιση της ζωής.

Εμφανιζόμενος ο ίδιος στη σκηνή, φορώντας μια μάσκα μαϊμούς και σκαλίζοντας με το πόδι του τον σεληνιακό κύκλο των 28 ημερών, εκκίνησε μια χορευτική τελετουργία με τους επτά χορευτές του ημίγυμνους, να βγάζουν από το στόμα τους τις κλωστές που αργότερα θα τους έδεναν μαζί σε αστερισμούς, σε ουράνια σώματα δυναμικά που στάζοντας ιδρώτα και ένταση θα περιστρέφονταν γύρω από τον ήλιο τους, τον Νατζ. Εκείνος εμφανιζόταν σε καθεμιά από τις τέσσερις σεληνιακές φάσεις για να τους σπρώξει πιο κοντά στην ανανέωση και τελικά στη μεταμόρφωση, αφού στην τελευταία σκηνή της παράστασης εμφανίστηκαν και οι ίδιοι ντυμένοι με κοστούμια και διαφορετικές μάσκες. Τα σύμβολα αυτά του αφρικανικού πολιτισμού μαζί με τους ρυθμούς της μαύρης αμερικανικής τζαζ, των μπλουζ και των spirituals που έντυσαν μουσικά κάθε τους βήμα τούς άνοιξαν την πόρτα προς τον δρόμο της φόρμας όπου εντέλει εγκλωβίστηκαν και οι ίδιοι, σαν άνθρωποι-μαριονέτες στα χέρια του μεγάλου δημιουργού τους.