H διοργάνωση των απροσδόκητων ηρώων

Θέλω να κάνω μια τελευταία επισήμανση για το Euro 2024 που μόλις τελείωσε. Ενα χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων είναι ότι πολύ συχνά κρίνονται από απροσδόκητους ήρωες. Κι όταν ακόμα δεν γίνονται εκπλήξεις, όπως αυτές που έκαναν η Ελλάδα το 2004 και η Δανία το 1992, συχνά-πυκνά οι νίκες των φαβορί οφείλονται σε παίκτες που έκαναν  απρόβλεπτη υπέρβαση. Το Μουντιάλ δεν αφήνει περιθώρια για αγνώστους: το καθορίζει συνήθως η απόδοση των υποψήφιων πρωταγωνιστών που λέγονται Πελέ, Μπεκενπάουερ, Ρόσι, Ματέους, Κέμπες, Μαραντόνα – φυσικά Μέσι. Στο Euro η εμφάνιση του ανθρώπου της τελευταίας στιγμής που λίγοι περιμένουν είναι σχεδόν κανόνας. Το Euro 2020 το έκρινε ο τερματοφύλακας Ντοναρούμα, ούτε ο Μπενζεμά ούτε ο Εμπαπέ ούτε ο Χάρι Κέιν. Στο Euro 2016 έβαλε υπογραφή στον τελικό ο άγνωστος Πορτογάλος Eντερ. Και τώρα ήταν η σειρά του Μίκελ Ογιαρθάμπαλ. Του αναπληρωματικού φορ της Ισπανίας που έκανε τον προπονητή του Λουίς ντε λα Φουέντε να μοιάζει ένας αληθινός σοφός.

Πάγκος

Συζητήθηκε πολύ η εμπιστοσύνη που έδειξε η Ομοσπονδία της Ισπανίας στον Ντε λα Φουέντε. Οποιοι έλεγαν ότι ο Ισπανός έφτασε στη θέση του ομοσπονδιακού χάρη στην καλή δουλειά που έκανε στις μικρές ισπανικές εθνικές ομάδες πρέπει να δουν το πώς ο Ντε λα Φουέντε χειρίστηκε την περίπτωση του Ογιαρθάμπαλ. Με άλλον προπονητή δύσκολα αυτός θα ήταν στο Euro. Ολοι θα έβλεπαν τις φετινές του δυσκολίες στη Ρεάλ Σοσιεδάδ και θα τον άφηναν στην άκρη: ο Ογιαρθάμπαλ πέτυχε φέτος με τη Ρεάλ Σοσιεδάδ μόλις 9 γκολ – έμεινε άσφαιρος σε 27 ματς πρωταθλήματος. Ο Ντε λα Φουέντε όμως δεν έβλεπε τη μέτρια τωρινή χρονιά του: έβλεπε στο πρόσωπό του τον μαχητή πιτσιρικά που του έδωσε κάποτε τη δυνατότητα να κατακτήσει το Πανευρωπαϊκό των Under 21, όταν στα τελικά εκείνου του τουρνουά είχε πετύχει 9 γκολ. Για τον ομοσπονδιακό προπονητή της Ισπανίας ο Ογιαρθάμπαλ ήταν ο κατάλληλος φορ να τρέξει μια άμυνα που είχε κουράσει ο Μοράτα με την κίνησή του. Η χρησιμοποίησή του υπήρξε συγκεκριμένη. Και στον τελικό η επιλογή δικαιώθηκε. Σε ένα ποδόσφαιρο που όλοι αναλύουν τους πάντες, η εμφάνιση ενός απροσδόκητου ήρωα δεν μπορεί παρά να κάνει τη διαφορά.

Βάσκος

Ο Ογιαρθάμπαλ πρέπει να είναι ο λιγότερο σταρ από τους παίκτες της Ισπανίας – εννοώ όσους είχαν παρουσίες και κλήσεις στην Εθνική. Ο βάσκος ποδοσφαιριστής δεν έχει παράξενα μυστικά, δεν έχει ανάγκη από ψυχολογική υποστήριξη, δεν έπαιζε για την επόμενη μεταγραφή του, όπως ο Μοράτα που αφήνει την Ατλέτικο π.χ. Επαιζε για τον προπονητή του. Η ιστορία του δεν έχει συναρπαστικά προηγούμενα. Ο πατέρας του, ο πρώτος που τον πίστεψε όταν η Ρεάλ τον έστειλε πίσω στην Εϊμπαρ, δηλαδή στο σπίτι του στα δώδεκά του χρόνια, τον συμβούλεψε να μην παραιτηθεί από το όνειρό του, να κάνει ένα δεύτερο δοκιμαστικό και να συνεχίσει να είναι καλός μαθητής: ο Μικέλ έκανε τελικά ντεμπούτο στη Ρεάλ Σοσιεδάδ στα 17 του και σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων. Πριν γίνει πρωταθλητής Ευρώπης. Μετά τον τραυματισμό του, το καλοκαίρι του 2023, ανανέωσε με τη Σοσιεδάδ μέχρι το 2028, ορκιζόμενος αιώνια αγάπη στην ομάδα του: «Ποιος δεν θα ήθελε να είναι η σημαία ενός συλλόγου; Θα παλέψω για να τα καταφέρω να ανταποκριθώ στις προσδοκίες» είχε πει. Κι αυτό κάνει: παλεύει. Και για να δικαιολογήσει την εμπιστοσύνη του ομοσπονδιακού προπονητή.

Οιωνός

Υπήρχε κι ένας ακόμα οιωνός που φώναζε πως ένας τέτοιος παίκτης θα κρίνει τη μεγάλη διοργάνωση. Ενα από τα παράδοξα του Euro 2024 είναι ότι οι αναπληρωματικοί φορ υπήρξαν μάλλον πιο χρήσιμοι από τους βασικούς. Ο Φούλγκρουκ ισοφάρισε για τη Γερμανία στο ματς με την Ελβετία στο φινάλε και πήγε να αποκλείσει μόνος τους Ισπανούς. Ο Κόλο Μουανί έδωσε στον Ντεσάν τη νίκη-πρόκριση με το Βέλγιο και το γκολ κόντρα στους Ισπανούς. Ο Κούμαν κάθε φορά που είχε προβλήματα έστελνε στο γήπεδο τον Βέργκφορστ για να του τα λύσει. Οι Αγγλοι πανηγύρισαν το γκολ του Γουότκινς με την Ολλανδία περισσότερο από τα γκολ του αγχωμένου Χάρι Κέιν. Σε ένα τέτοιο Euro το να έδινε στους Ισπανούς το τρόπαιο ο αναπληρωματικός τους φορ ήταν μια λογική εξέλιξη.

Κατάκτηση

Το «λογική εξέλιξη» μπορεί να είναι και ο τίτλος της ισπανικής επικράτησης στο Euro. Για να είναι δίκαιη η κατάκτηση ενός τίτλου από μια ομάδα χρειάζεται σε ένα τουρνουά να έχει συμβεί ένα από τα εξής: Η νικήτρια ομάδα να έχει παίξει καλό ποδόσφαιρο και να έχει σκοράρει αρκετά. Να έχει δείξει ότι μπορεί να παίξει και άμυνα στις δύσκολες στιγμές της. Να έχει αποκλείσει διάφορα φαβορί ώστε η ανωτερότητά της να είναι πιστοποιημένη με αποτελέσματα. Επίσης η νικήτρια ομάδα πρέπει να έχει δείξει ψυχραιμία σε δύσκολες καταστάσεις και να έχει πάρει ματς με χαρακτήρα – με ένα γκολ στο τέλος π.χ. ή ακόμα και εκτελώντας ψύχραιμα τα πέναλτι. Μια νικήτρια ομάδα πρέπει να έχει ξεπεράσει δυσκολίες (τραυματισμούς παικτών, γκρίνιες κ.λπ.) κατά τη διάρκεια του τουρνουά, πρέπει να έχει τον MVP της διοργάνωσης κι αν είναι δυνατόν να μην είναι χειρότερη από τον όποιο αντίπαλό της στον τελικό. Είναι εντυπωσιακό, αλλά στη Γερμανία οι Ισπανοί τα έκαναν όλα. Απέκλεισαν ομάδες με ονόματα (Κροατία, Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία και την Αγγλία στον τελικό). Κέρδισαν με ανατροπές και γκολ στο τέλος δείχνοντας χαρακτήρα. Είχαν τον MVP της διοργάνωσης Ρόντρι. Αντικατέστησαν σημαντικούς τραυματίες (Πέδρι, Ρόντρι) και είχαν και απροσδόκητους πρωταγωνιστές (Ογιαρθάμπαλ, Μερίνο). Και στον τελικό ήταν καλύτεροι, αν όχι και σαρωτικοί.

Δυναστεία

Θα δημιουργηθεί μια ισπανική δυναστεία; Δεν το πιστεύω. Οι Ισπανοί δεν έχουν μια νεανική ομάδα, όπως πολλές φορές ακούσαμε στις τηλεοπτικές μεταδόσεις: απλά είχαν δυο νέα παιδιά στην επίθεση – τον Γιαμάλ και τον Νίκο Γουίλιαμς που τράβηξαν το μάτι και δημιούργησαν σε όλους αυτή την εντύπωση. Οι Ισπανοί τα κατάφεραν γιατί είχαν κάμποσους παίκτες με λογικό αριθμό αγώνων στα πόδια και γιατί έβγαλαν μια φρεσκάδα. Μέτρησε και ότι ο δάσκαλος Ντε λα Φουέντε στον πάγκο δεν δημιουργούσε εντάσεις, όπως ο προκάτοχός του Λουίς Ενρίκε. Αλλά μια ομάδα με έναν μόνο παίκτη της Ρεάλ Μαδρίτης κι έναν της Μπάρτσα στη βασική ενδεκάδα δυναστείες δεν φτιάχνει. Η ομάδα του 2008-12 ήταν άλλο πράγμα. Σε εκείνη ο Ογιαρθάμπαλ δεν θα χωρούσε. Υπήρχαν ο Τόρες, ο Βίγια, ο Ινιέστα, ο Τσάβι, ο Φάμπρεγκας. Ολοι καλύτεροι.