Η καθεστωτική νοοτροπία του συστήματος

Η ολοκλήρωση της δικαστικής πραγματογνωμοσύνης συνέβαλε στη δικαστική εξέλιξη της υπόθεσης, παρά την πικρή γεύση που άφησε στους κατοίκους των περιοχών που επλήγησαν από τη φονική πυρκαγιά η δικαστική απόφαση και οι εξαγοράσιμες ποινές που επιβλήθηκαν στους καταδικασθέντες. Ωστόσο το πλέγμα πιέσεων που ασκήθηκαν στον πραγματογνώμονα ήταν άκρως αποκαλυπτικό για τα «στεγανά» στο εσωτερικό του Πυροσβεστικού Σώματος, που καθώς φαίνεται καλά κρατούν ακόμη.

Οπως εξηγεί αξιωματικός του Σώματος με μεγάλη εμπειρία, που μίλησε στα «ΝΕΑ» υπό τον όρο της ανωνυμίας, «όποιος δεν υποτάσσεται στην καθεστωτική νοοτροπία του συστήματος και επιμένει να εκτελεί τα καθήκοντά του απολύτως θεσμικά, θεωρείται «κακό παιδί» από κάποιους εκ των ανωτέρων στην ιεραρχία». Παράδειγμα αυτού είναι οι περιπτώσεις εμπλοκής στελεχών στην εισαγγελική έρευνα συμβάντων και στη σύνταξη πραγματογνωμοσυνών από τις οποίες ενδέχεται να προκύψουν ευθύνες για στελέχη του Σώματος και οι οποίες αντιμετωπίζονται ακόμα και σήμερα με δυσφορία από μέρος της ιεραρχίας.

Συμφέροντα. Βαθύτερο πρόβλημα για την αποτελεσματικότητα των προληπτικών κυρίως ενεργειών, στις οποίες το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας δίνει πλέον αυξημένη βαρύτητα, φαίνεται πως αποτελεί ένα πλέγμα μικροσυμφερόντων και μικροεξυπηρετήσεων που ενίοτε αναπτύσσεται και συντηρείται μεταξύ των τοπικών υπηρεσιών του Πυροσβεστικού Σώματος και των εκπροσώπων των κατά τόπους αρχών.

Κατά την ίδια πηγή, ένα άλλο σημείο αφετηρίας παθογενειών στο εσωτερικό του Σώματος αφορά στο γεγονός ότι ορισμένοι αξιωματικοί δεν έχουν εργαστεί στο πεδίο αλλά έχουν προαχθεί έχοντας υπηρετήσει αποκλειστικά σε θέσεις γραφείου. Το έλλειμμα πρακτικής εμπειρίας ενδέχεται να προκαλεί αίσθημα ανασφάλειας ή και ανεπάρκειας («δεν γίνεται ο πυροσβέστης να ξέρει περισσότερα από τον αξιωματικό»). Αυτή την ανασφάλεια ορισμένοι προσπαθούν να  αντισταθμίσουν με προσωπικές διασυνδέσεις οι οποίες, όμως, εκ των πραγμάτων, γεννούν μικρότερες ή μεγαλύτερες εξαρτήσεις και συγκρούσεις συμφερόντων. Εξαρτήσεις που βαθαίνουν και πολλαπλασιάζονται με τη μακροχρόνια παραμονή αξιωματικών στην ίδια υπηρεσία: «Οταν υπηρετείς επί μακρόν στην ίδια υπηρεσία, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να “απορροφηθείς” από την τοπική κοινωνία, με συνέπεια αντί να λειτουργείς απολύτως θεσμικά και αντικειμενικά προς το συμφέρον των πολιτών και του τόπου, να λειτουργείς προστατευτικά – και αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο. Χρειάζεται περισσότερη δύναμη για να επιβληθείς, να γίνεις δυσάρεστος αν χρειαστεί, να καταγγείλεις, όταν εσύ ο ίδιος είσαι μέρος αυτής της κοινότητας στην οποία υπηρετείς» σημειώνει η ίδια πηγή.

Το πλαίσιο αυτό εν συνόλω θρέφει μια κακή νοοτροπία στο εσωτερικό του Σώματος και τείνει να αναπαράγει «στεγανά», όπως επιβεβαιώνουν τόσο οι πιέσεις Ματθαιόπουλου σε βάρος του δικαστικού πραγματογνώμονα όσο και πρόσφατες καταγγελίες για απειλές σε βάρος πυροσβέστη «πρώτης γραμμής» που, στο πλαίσιο της εισαγγελικής έρευνας, κατέθεσε για λανθασμένους χειρισμούς από πλευράς ΠΣ στη φωτιά της Ρόδου, το 2023.