Το φάντασμα {LF}της γενικής{CR}

Τα φάλτσα τα οποία επισημαίνονται σήμερα, σχεδόν όλα αλιευμένα από εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας, αφορούν την άσκοπη ή άστοχη χρήσης γενικής. Εχουμε, λοιπόν, και λέμε:

«Της χρεοκοπίας ακολουθεί». Να, λοιπόν, που ο δαίμων του ψευδολόγιου βλαχοδημαρχισμού ή σουσουδισμού ζει και βασιλεύει. Τι πιο απλή διατύπωση από το επαρκέστατο «τη χρεοκοπία ακολουθεί»; Οσο για τη ρίζα της ατυχούς διατύπωσης, θα πρέπει ίσως να αναζητηθεί αφενός στη λόγια φράση «της χρεοκοπίας έπεται», και αφετέρου στη γενικότερη τάση να συντάσσονται εσφαλμένα ορισμένα ρήματα της νεοελληνικής κοινής με γενική, προφανώς ως επίδειξη λογιοσύνης: «μετέρχεται ανόμων μέσων» αντί «άνομα μέσα», «υπολείπεται οκτώ πόντων», αντί «οκτώ πόντους», κ.λπ.

Και από τον ψευδολογιοτατισμό, στη σύγχυση. Γιατί τι άλλο από γλωσσική σύγχυση φανερώνει η διατύπωση (επίσης από έγκυρη εφημερίδα) «ενάντια των…». Προφανώς, ή «εναντίον των…» ή «ενάντια στους…». «Ενάντια των…», πάντως, είναι σαν σμόκιν με πέδιλα. Σύγχυση, μικρότερης έκτασης έστω, δείχνει επίσης η διατύπωση ενσωματώθηκε με. Δεν ενσωματώνεται κάτι με κάτι άλλο, ενσωματώνεται σε κάτι άλλο, όπως άλλωστε δείχνει και το πρόθεμα εν.

Σε κείμενα ακόμα και έμπειρων δημοσιογράφων συναντάω επίσης περί περιδιαγραμμάτου διατυπώσεις όπως «θα έχει επιπτώσεις στις ασθενέστερες των τάξεων», «στη χειρότερη των περιπτώσεων», και άλλα τέτοια, αντί των απλούστατων «στις ασθενέστερες τάξεις», «στη χειρότερη περίπτωση…», κ.ο.κ. Η μόνη εξήγηση που μπορώ να δώσω σε αυτό το φαινόμενο είναι ότι έτσι οι συντάκτες των εν λόγω κειμένων θεωρούν πως δίνουν στα γραφόμενά τους έναν αέρα «τσαχπινιάς δια της λογιοσύνης».

Να και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του φαινομένου εκείνου που μου έχει στοιχίσει τη φήμη του εμμονικού όσο και απηνούς «διώκτη των γενικών». «Για την αντιμετώπιση των έντονων πιέσεων ανοικοδόμησης των ερειπίων των κτισμάτων του συνεκτικού ιστού της πόλης». Εξι, ζωή να ‘χουν, οι συνεχόμενες γενικές, οκτώ αν συνυπολογίσουμε και τους επιθετικούς προσδιορισμούς (έντονων, συνεκτικού). Με τις υγείες μας!

Και κάτι τελευταίο, που δεν έχει σχέση με τη γενική, αλλά από καιρό θέλω να το επισημάνω – ή να το υπενθυμίσω, μιας και ίσως το είχα ξανασχολιάσει πριν από πολλά χρόνια. Δεν υπάρχουν «συναρμόδια υπουργεία». Υπάρχουν απλώς «αρμόδια υπουργεία». Η συναρμοδιότητά τους προκύπτει αυτόματα μέσω… του πληθυντικού.

Επιδόρπιο

Συχνά γίνεται λόγος για αερογέφυρα, εννοώντας γέφυρες όπως αυτή του Σαν Φρανσίσκο, τη Γέφυρα Βάσκο ντα Γκάμα στη Λισαβόνα, ακόμα και εκείνη του Ρίου. Αυτές όλες, όμως, δεν είναι αερογέφυρες αλλά κρεμαστές γέφυρες. Αερογέφυρα σημαίνει εξασφάλιση επικοινωνίας ή/και ανεφοδιασμού μέσω συνεχών πτήσεων αεροπλάνων. Πιο γνωστό ίσως παράδειγμα είναι ο αποκλεισμός του Δυτικού Βερολίνου από τους Σοβιετικούς, το 1948-49, με σκοπό να «το πνίξουν» και να το προσαρτήσουν ουσιαστικά στην αυτοκρατορία τους. Κατά τις 332(!) μέρες του αποκλεισμού, υπήρξαν περιπτώσεις που οι πτήσεις (αμερικανικών κυρίως) αεροπλάνων με εφόδια ξεπέρασαν ακόμα και τις 14.000 την ίδια μέρα!