Το μεγάλο στοίχημα για τα πετροδολάρια

Θα μπορούσαν οι αλλαγές στο σύστημα του «πετροδολαρίου» να υπονομεύσουν την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου; Για μισό αιώνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες πουλούσαν προηγμένα όπλα στη Σαουδική Αραβία και το Βασίλειο τιμολογούσε τις πωλήσεις του πετρελαίου σε δολάρια. Αλλά τώρα που η Σαουδική Αραβία εξετάζει ανοιχτά την τιμολόγηση των πωλήσεων πετρελαίου σε άλλα νομίσματα, κυκλοφορούν φήμες ότι αυτή η συμφωνία θα μπορούσε να πάψει να ισχύει.

Αν και ο όρος «πετροδολάρια» αναφέρεται μόνο στο πετρέλαιο που τιμολογείται σε δολάρια, μερικές φορές αποκτά ευρύτερη σημασία, επειδή οι εξαγωγείς πετρελαίου που πληρώνονται σε δολάρια τα ανακυκλώνουν μέσω αγορών ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου, βοηθώντας έτσι στη χρηματοδότηση των εμπορικών ελλειμμάτων των ΗΠΑ. Το εάν αυτή η συμφωνία προέκυψε ως προνομιακή τιμή (σε αντάλλαγμα για τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ) αποτελεί πηγή πολλών διαφωνιών. Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε πρόσφατα από εικασίες ότι το σύστημα του πετροδολαρίου έληξε επίσημα στις 9 Ιουνίου, την 50ή επέτειο στρατιωτικού και οικονομικού συμφώνου που υπέγραψαν το 1974 ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ και ο σαουδάραβας πρίγκιπας Φαχντ μπιν Αμπντουλαζίζ Αλ Σαούντ.

Υπάρχουν πάντως διάφοροι λόγοι για τους οποίους η Σαουδική Αραβία πιθανότατα θα συνεχίσει να διατηρεί μεγάλα αποθέματα σε δολάρια. Ενα σημαντικό στοιχείο είναι ότι η συναλλαγματική ισοτιμία του ριάλ είναι συνδεδεμένη με το δολάριο. Η διατήρηση μιας σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας προς το δολάριο απαιτεί μεγάλα αποθέματα σε αμερικανικό νόμισμα, επειδή οι νομισματικές Αρχές πρέπει να μπορούν να παρεμβαίνουν στις αγορές συναλλάγματος (ανταλλάσσοντας δολάρια με το εγχώριο νόμισμα) για να εξουδετερώσουν τις πιέσεις της αγοράς ή κερδοσκοπικές επιθέσεις.

Αυτή η εξάρτηση από το δολάριο, αν και αυτή τη στιγμή είναι ευεργετική για την οικονομική σταθερότητα και ασφάλεια, τοποθετεί επίσης τη Σαουδική Αραβία σε ένα κομβικό σταυροδρόμι, όπου οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή στη στρατηγική τιμολόγησης του πετρελαίου θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις. Εάν η Σαουδική Αραβία τιμολογούσε το πετρέλαιο σε άλλα νομίσματα εκτός από δολάρια, ο άμεσος αντίκτυπος στην ηγεμονία του δολαρίου πιθανότατα θα μετριαζόταν από το μέτριο μερίδιο των συναλλαγών πετρελαίου στο παγκόσμιο εμπόριο. Ωστόσο, οι ευρύτερες επιπτώσεις ενδέχεται να αποδειχθούν ουσιαστικές. Μια μετατόπιση από το δολάριο θα μπορούσε να επηρεάσει άλλες αγορές εμπορευμάτων, να επηρεάσει την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να αλλάξει τη δυναμική των διεθνών εμπορικών συμφωνιών. Εάν η Ρωσία, η Σαουδική Αραβία και οι άλλοι μεγαλύτεροι παραγωγοί πετρελαίου στον κόσμο (εκτός από τις ΗΠΑ) απομακρυνθούν από το πετροδολάριο, οι απρόβλεπτες συνέπειες θα είναι αναπόφευκτες.

Η Κάρλα Νόρλοφ είναι καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο University of Toronto και συνεργάτιδα του Atlantic Council